Kadir Turgut Başvurusu (B. No: 2014/4985)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, müebbet hapis cezasının yaklaşık 14 yılının F tipi

yüksek güvenlikli ceza infaz kurumunda infaz edilmesine ve yaklaşık üç yıl

öncesinden kapalı ceza infaz kurumuna geçilmesi hak edilmesine rağmen kapasite

doluluğu nedeniyle nakil taleplerinin reddedilmesinin kötü muamele yasağı ve

aile hayatına saygı hakkını ihlal ettiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 10/4/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü sunmuştur.

7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda

bulunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucu, başvuru tarihinde örgüt kurmak ve yönetmek ile

kasten ödürmeye azmettirmek suçlarından hakkında

verilen müebbet hapis cezasının infazı kapsamında Kocaeli 2 No.lu F Tipi Kapalı

Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunmaktadır.

10. Başvurucu 15/11/2013 tarihli dilekçesi ile Çankırı,

Kastamonu, Kırşehir E Tipi veya Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz

Kurumlarından birine naklini talep etmiştir.

11. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri

Genel Müdürlüğü 25/11/2013 tarihliresmî yazı ile

talep edilen ceza infaz kurumlarının barındırılan suç grubu itibarıyla

kapasitelerinin dolu olduğu gerekçesiyle nakil talebinin uygun olmadığını

belirtmiştir. Diğer taraftan aynı resmî yazıda

"Kırşehir E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakil talebinin ise Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğümüzün 4/11/2013 tarihli ve

12403619/207.99/44445/141690 sayılı yazısı gereği Cumhuriyet Başsavcılığı

tarafından değerlendirildiği" ifade edilmiştir.

12. Başvurucu; uzun süredir Ankara 1 No.lu F Tipi Ceza İnfaz

Kurumunda kaldıktan sonra Kocaeli 2 No.lu F Tipi Ceza İnfaz Kurumuna

nakledildiğini, yaklaşık iki yıldır bu Cezaevinde bulunduğunu ve iyi hâlli

olduğunu, iyi hâlli hükümlü olarak ailesine yakın bulunan cezaevlerine naklini

istediğini ancak bu taleplerinin reddedildiğini belirterek Kocaeli İnfaz

Hâkimliğine şikâyette bulunmuştur.

13. İnfaz Hâkimliği 21/1/2014 tarihli ve K.2014/260 sayılı

kararında hükümlünün nakil talebinin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı

gerekçesiyle anılan şikâyeti reddetmiştir.

14. Anılan karara yapılan itiraz da Kocaeli 2. Ağır Ceza

Mahkemesinin 26/2/2014 tarihli ve 2014/363 Değişik İş sayılı kararı ile

reddedilmiştir.

15. Karar, başvurucuya 6/3/2014 tarihinde; başvurucu vekiline

ise 11/3/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.

16. Başvurucu, vekili aracılığıyla 10/4/2014 tarihinde bireysel

başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 6/7/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

18. Başvurucu, hakkında verilen müebbet hapis cezasının infazı

kapsamında 14 yıldır aralıksız olarak F tipi yüksek güvenlikli ceza infaz

kurumunda tutulduğunu, yaklaşık üç yıl öncesinde şartların daha iyi olduğu

kapalı ceza infaz kurumuna geçme hakkını elde etmesine rağmen kapasite doluluğu

nedeniyle taleplerinin reddedildiğini, buna ilişkin itirazlarının da temyiz

yolu açık olmayan İnfaz Hâkimliğine yapıldığını, bu durumun idarenin haksız

eylemlerine karşı yargı güvencesini azalttığını, ayrıca itirazlarının

gerekçesiz reddedildiğini belirterek Anayasa’nın 10., 17., 19., 36. ve 141.

maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüş; naklinin sağlanması ve tazminat

talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru usulü” kenar başlıklı 47. maddesinin (5)

numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru yollarının

tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Haklı bir mazereti nedeniyle süresi

içinde başvuramayanlar, mazeretin kalktığı tarihten itibaren onbeş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle

birlikte başvurabilirler…"

20. Bireysel başvurunun ön şartlarından biri de otuz günlük süre

kuralıdır. Başvurunun her aşamasında sürenin dikkate alınması gerekir (Deniz Baykal, B. No: 2013/7521, 4/12/2013,

§ 32).

21. Bireysel başvurunun süre koşuluna bağlanmasıyla

başvuruculara bireysel başvuruda bulunmak için imkân tanımanın yanında hukuki

belirlilik de sağlanmaktadır. Dolayısıyla dava açma ya da kanun yollarına

başvuru için belli sürelerin öngörülmesi -bu süreler dava açmayı imkânsız

kılacak ölçüde kısa olmadıkça- hukuki belirlilik ilkesinin bir gereğidir ve

mahkemeye erişim hakkına aykırı değildir (Remzi

Durmaz, B. No: 2013/1718, 2/10/2013, § 27).

22. Bireysel başvuruların 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin

(5) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 64.

maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği

tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

otuz gün içinde yapılması gerekmektedir. Anılan düzenlemelerde başvuru yolu

öngörülen durumlarda bireysel başvuru süresinin başlangıcına ilişkin olarak "başvuru yollarının tüketildiği" tarihten söz edilmekte ise de haberdar

olunmayan bir hususta başvuru yapılamayacağı dikkate alınarak bu ibarenin

"nihai kararın gerekçesinin öğrenilebildiği" tarih olarak anlaşılması gerekir. Bu

öğrenme, somut olayın özelliklerine göre farklı şekillerde gerçekleşebilir.

23. Bireysel başvuru süresi bakımından "nihai kararın

gerekçesinin tebliği" öğrenme şekillerinden biridir (Mehmet Ali Kurtuldu, B. No: 2013/5504,

28/5/2014, § 27). Ancak öğrenme, gerekçeli kararın tebliği ile sınırlı olarak

gerçekleşmez; başka şekillerde de öğrenme söz konusu olabilir. Bu kapsamda

nihai kararın gerekçesinin "dosyadan suret alınması" gibi hâllerde de

öğrenilmesi mümkündür. Başvurucuların nihai kararın gerekçesini"öğrendiklerini

beyan ettikleri tarih" de bireysel başvuru süresinin başlangıcı olarak ele

alınabilir (İlyas Türedi, B. No:

2013/1267, 13/6/2013, §§ 21, 22).

24. Öte yandan başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı hususu

incelendiğinde 19/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 11.

maddesinde yer alan kural uyarınca vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde

tebligat vekile yapılır ve tebliğ edilen evrakın içeriğine göre bir kanun

yoluna başvurulması söz konusu ise kanunda öngörülen süreler bu tarih

itibarıyla işlemeye başlar (Yasin Yaman,

B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 24). Ancak tebligatlar için geçerli olan bu

düzenlemenin bireysel başvurularda sürenin hesaplanması açısından başvurucunun,

vekilinden önce nihai kararı öğrenmesi durumunda kabul edilebilir olduğunu

söylemek mümkün değildir. Nitekim bireysel başvuru, başvuru konusu yargısal

sürecin devamında bir kanun yolu değildir.

25. Bireysel başvuruda sürenin başlangıcı yukarıda ayrıntılı

olarak belirtildiği gibi tebligatla değil başvuru yolları tüketildikten sonra

veya başvuru yolu öngörülmemişsene şekilde olduğu

gözetilmeksizin ihlalin öğrenilmesiyle başlamaktadır. Vekille takip edilen

işlerde de öğrenmenin asıl veya vekil tarafından gerçekleşmesinde sürenin

başlangıcı açısından herhangi bir fark söz konusu değildir. Bu bağlamda başvuru

süresinin başlangıcı hak ihlaline maruz kaldığını iddia eden kişinin bu durumu

bizzat veya vekili tarafından öğrenme tarihi kabul edilmektedir. Başka bir

ifade ile bireysel başvuruda başvuru süresinin başlangıcı başvurucu ve/veya

vekili olması fark etmeksizin hangisi tarafından öğrenilirse öğrenilsin ilk

öğrenilme tarihinden itibaren başlamaktadır.

26. Somut olayda nihai kararın başvurucuya 6/3/2014 tarihinde,

başvurucu vekiline ise 11/3/2014 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır. 6216

sayılı Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün

64. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği bireysel başvurunun ihlalin

öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerektiği dikkate

alındığında -başvurucunun nihai kararı 6/3/2014 tarihinde öğrenmiş olduğundan-

bu tarihten itibaren başlayan otuz günlük başvuru süresi geçtikten sonra

10/4/2014 tarihinde yapılan bireysel başvuruda süre aşımı bulunduğu

anlaşılmıştır.

27. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin süre

aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

6/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri

NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA Rıdvan GÜLEÇ Raportör : Murat ŞEN Başvurucu : Kadir TURGUT Vekili : Av. Mehmet Eren TURAN