Kamil Serdar Oğur ve Gülhan Oğur Başvurusu (B. No: 2014/7273)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tazminat davasında kanun ve usule aykırı olarak

çelişkili karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının; esaslı iddiaların

kararda cevaplandırılmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının; yargılamanın

uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 27/5/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

A. Bireysel Başvuru

Tarihinden Önceki Süreç

8. Evli olan başvurucular Ordu Yardımlaşma Kurumuna (OYAK) ait

İkitelli Oyakkent 1. Etap Toplu Konutlarından bir

daire satın almışlar ve söz konusu daire 2009 yılında başvuruculara teslim

edilmiştir.

9. Başvurucular 3/6/2010 tarihinde Küçükçekmece 2. Asliye Hukuk

Mahkemesinde açtıkları davada, OYAK'tan satın aldıkları dairenin de içerisinde

bulunduğu site ile ilgili düzenlenen Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporunu

incelediklerinde, dairenin fahiş fiyatla kendilerine satıldığını farketttiklerini, satış işleminin Kanun hükümleri ve

dürüstlük kuralına aykırı olarak gerçekleştirildiğini, OYAK'ın satış nedeniyle

haksız kazanç elde ettiğini belirterek 4.000 TL manevi, 18.000 TL maddi

tazminat talebinde bulunmuşlardır.

10. Mahkeme 7/12/2010 tarihli kararında, davalı OYAK Genel

Müdürlüğünün adresinin Kurtuluş/Ankara olduğunu belirterek dosyanın Ankara

Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

11. Yetkisizlik kararı üzerine dosya, Ankara 25. Asliye Hukuk

Mahkemesine gönderilmiş, Mahkeme 12/5/2011 tarihli kararında, davacıların

OYAK'tan ev satın aldıklarını, ancak satıcının edimini yerine getirmediğini

iddia ederek tazminat talebinde bulunduklarını, tarafların 23/2/1995 tarihli

ve4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'da tanımı yapılan

tüketici-satıcı sıfatını taşıdıklarını, ihtilafın 4077 sayılı Kanun kapsamında

tüketici mahkemeleri tarafından değerlendirilmesi gerektiğini belirterek dava

dilekçesini görev yönünden reddetmiştir.

12. Başvurucuların temyizi üzerine karar, Yargıtay 13. Hukuk

Dairesinin 21/12/2011 tarihli kararıyla onanmıştır.

13. Görevsizlik üzerine dosya Ankara 6. Tüketici Mahkemesine

gönderilmiş, Mahkeme 25/9/2012 tarihli kararında, davacıların yerleşim yerinin Başakşehir/İstanbul olduğunu belirterek yetkisizliğine

hükmetmiş ve dosyayı Bakırköy Tüketici Mahkemesine göndermiştir.

14. Yetkisizlik kararı üzerine davaya Bakırköy 1. Tüketici Mahkemesinde

devam edilmiş, Mahkeme 10/10/2013 tarihli kararında, Ankara 6. Tüketici

Mahkemesinin davalının yetki itirazı olmadığı hâlde yetkisizlik kararı

verdiğini, daha önce Küçükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkesinde

yetki itirazının değerlendirildiğini, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ile

Yargıtay kararlarına göre davaya Ankara Nöbetçi Tüketici Mahkemelerinin görevli

ve yetkili olduğunu belirterek dava dilekçesini yetkisizlik nedeniyle

reddetmiştir.

15. Başvurucuların temyizi üzerine karar, Yargıtay 13. Hukuk

Dairesinin 1/4/2014 tarihli kararıyla onanmıştır.

16. Onama kararı 29/4/2014 tarihinde başvuruculara tebliğ

edilmiş, 27/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

B. Bireysel Başvuru Tarihinden Sonraki Süreç

17. Yetkisizlik kararı üzerine dosya Ankara 6. Tüketici

Mahkemesine gönderilmiş, Mahkeme 12/3/2015 tarihli kararında, davanın

davacıların OYAK'tan satın aldıkları daire fiyatının yüksek tutulması iddiasına

dayalı olarak maddi ve manevi tazminat isteminden ibaret olduğunu, Uyuşmazlık

Mahkemesinin 11/11/2013 tarihli kararında belirtildiği üzere talebin, OYAK'ın

Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarına kanun gereği sağladığı sosyal yardım ve

hizmetlerden kaynaklandığını, bu hizmetlerin askerî hizmetle birlikte

yürütüldüğünü, bu nedenle görevli yargı merciinin Askeri Yüksek İdare Mahkemesi

(AYİM) olduğunu belirterek davanın usulden reddine, davacıların AYİM'de dava açmakta muhtariyetine karar vermiştir.

18. Başvurucular 14/5/2015 tarihli dilekçelerinde, davanın

usulden reddine karar verildiğini; ancak, dosyanın AYİM'e

gönderilmesine karar verilmediğini, kararda karşı taraf lehine vekâlet ücretine

hükmedilmemesi gerektiğini belirterek hükmün her iki unsur açısından tashih

edilmesini talep etmişlerdir.

19. Mahkeme 18/5/2015 tarihli kararında, davanın yargı yolunun

caiz olmaması nedeniyle reddedildiğini, bu tür kararlarda ilgili mahkemeye

dosyanın gönderilmesine karar verilmesinin mümkün olmadığını, vekâlet ücreti

yönünden usul hükümlerine göre görevsizlik ve yetkisizlik kararlarında

yargılama giderlerine hükmedilmeyeceğinin düzenlendiğini, verilen kararın bu

nitelikte olmadığını belirterek başvurucuların talebini reddetmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 20/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal

Edildiğine İlişkin İddia

21. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

22. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

23. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken, sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması

devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas

alınır (Güher Ergun ve diğerleri,

B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

25. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda, Küçükçekmece 2. Asliye Hukuk

Mahkemesinde 3/6/2010 tarihinde açılan maddi ve manevi tazminat davasında

Mahkemenin 7/12/2010 tarihinde yetkisizlik kararı verdiği; dosyanın

gönderildiği Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12/5/2011 tarihinde

görevsizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verdiği; temyiz üzerine

kararın Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 21/12/2011 tarihli kararıyla onandığı; bu

defa dosyanın Ankara 6. Tüketici Mahkemesine gönderildiği; Mahkemenin 25/9/2012

tarihli kararla yetkisizliğine hükmettiği, yetkisizlik kararı üzerine davaya

Bakırköy 1. Tüketici Mahkemesinde devam edildiği, bu Mahkemenin 10/10/2013

tarihli kararında, karşı yetkisizlik kararıyla dosyanın Ankara Nöbetçi Tüketici

Mahkemesine gönderilmesine hükmedildiği, kararın Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin

1/4/2014 tarihli kararıyla onandığı, karşı yetkisizlik kararı üzerine

yargılamayı yürüten Ankara 6. Tüketici Mahkemesinin 12/3/2015 tarihli

kararında, davaya AYİM'in bakmakla görevli ve yetkili

olduğu belirtilerek usulden ret kararı verildiği anlaşılmıştır. Bu nedenle

karmaşık niteliği bulunmayan, görevsizlik ve yetkisizlik kararlarıyla bu

aşamaya gelen ve başvurucuların yargılamanın uzamasında önemli bir etkisinin de

tespit edilmediği başvuru konusu davada yaklaşık 4 yıl 9 aylık yargılama

süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

26. Açıklanan gerekçelerle, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

27. Başvurucular;

i. Başvuru formunda, yargılama sırasında ileri sürülen iddialar

dikkate alınmadan usul ve kanuna aykırı, keyfî olarak karar verildiğini,

Mahkeme ve Yargıtay kararlarının gerekçesiz olduğunu, Yargıtay 13. Hukuk

Dairesinin 1/4/2014 tarihli kararının daha önce verilen Yargıtay kararlarıyla

çeliştiğini, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının Yargıtay tarafından dikkate

alınmadığını, benzer konuda yargılamanın yapıldığı İstanbul 1. Tüketici

Mahkemesinin E.2013/816 sayılı dosyası ile başvuru konusu dava dosyasının

birleştirilmesi gerektiğini, karşılıklı yetkisizlik kararlarında, Yargıtayın görevli ve yetkili mahkemeyi belirlemesi

gerektiği halde bu işlevi yerine getirmediğini, OYAK hakkında Türkiye Büyük

Millet Meclisi Komisyonunca düzenlenen raporlarda bu kurumun yapmış olduğu

usulsüzlüklerin ortaya konulduğunu; ancak, raporun bir türlü açıklanmadığını,

diğer yandan Millî Savunma Bakanlığınca da gerekli gözetim ve denetimin

yapılmadığını belirterek Anayasa'nın 3., 5., 6., 8., 10., 11., 12., 13., 14.,

17., 35., 36., 37., 40., 74., 129., 138., 157., 158., 141. maddelerinde güvence

altına alınan haklarının ihlal edildiğini,

ii. 26/6/2015 tarihli dilekçelerinde; başvuru tarihinden

sonra dosyanın Ankara 6. Tüketici Mahkemesine gönderildiğini, Mahkemenin

12/3/2015 tarihli kararında davaya AYİM'in bakması

gerektiğinden bahisle usulden ret kararı verildiğini, kararın tashihi yönündeki

taleplerinin usul, kanun ve Yargıtay içtihatlarına aykırı olarak

reddedildiğini, karara karşı Yargıtaya başvurmadıklarını,başvuru tarihinden sonra OYAK Genel

Kurulunun 55. Genel Kurul toplantısında alınan kararların da kanuna aykırı

olduğunu, yönetmelik hükümleriyle kanunda olmayan yetkinin OYAK yönetimine

verildiğini belirterek anayasal haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler,

yeniden yargılama ve tazminat talebinde

bulunmuşlardır.

28. Başvurucuların 26/6/2015 tarihli dilekçelerinde ileri

sürdükleri ihlal iddialarının başvuru tarihinden sonra gerçekleşen hususlara

yönelik olduğu anlaşılmış, bu açıdan iddialar değerlendirme konusu

yapılmamıştır.

29. 30/3/2011 tarihli ve6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (2) numaralı

fıkrası uyarınca bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için olağan kanun

yollarının tüketilmiş olması gerekir (Ayşe Zıraman ve

Cennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).

30. Somut olayda, bireysel başvuruya konu Bakırköy 1. Tüketici

Mahkemesinin E.2012/1520 sayılı dosyasında verilen yetkisizlik kararının

ardından dosyanın Ankara 6. Tüketici Mahkemesine gönderildiği, Mahkemenin

12/3/2015 tarihli kararında davanın usulden reddine; başvurucuların

uyuşmazlıkla ilgili olarak AYİM'de dava açmakta

muhtariyetine karar verildiği, buna göre başvuru tarihi itibarıyla yargısal

sürecin tamamlanmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucuların makul sürede

yargılanma hakkı dışında ileri sürdükleri ihlal iddialarını bu aşamada Anayasa

Mahkemesi önüne getirmeleri mümkün değildir.

31. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

32. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

33. Başvurucular ayrı ayrı 10.000 TL maddi, 25.000 TL manevi

tazminat talebinde bulunmuşlardır.

34. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

35. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucular Kamil Serdar Oğur ve Gülhan Oğur'a müştereken

net 4.800 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

36. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşan

yargılama giderinin başvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir.

D. 206,10 TL harçtan oluşan yargılama giderinin BAŞVURUCULARA

ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Ankara 6. Tüketici Mahkemesine

(E.2014/1554, K.2015/400) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

20/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz

PAKSÜT

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör : Yakup MACİT Başvurucular : 1. Kamil Serdar OĞUR 2. Gülhan OĞUR