Miraş Mümessillik İnş. Taah. Reklam Paz. Bas. Yay. San. Tic. A.ş. Başvurusu (B. No: 2012/1056)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, Yenice Belediye

Başkanlığı aleyhine açtığı kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası

sonucunda, kamulaştırılan işletme bedelinin kamu alacaklarına uygulanan en

yüksek faizle tahsiline karar verilmesi gerektiği hâlde yasal faizle tahsiline

karar verildiğini, alacağın tahsili amacıyla yaptığı icra takibi sırasında

faize ilişkin haklarını saklı tutmasına rağmen kamu alacaklarına uygulanan en

yüksek faizle tahsil isteminin reddedildiğini belirterek mülkiyet hakkı ile

adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 6/12/2012 tarihinde

İstanbul 9. İcra Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin

idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir

eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 12/4/2013

tarihinde, başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararı

alınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu tarafından Yenice Köyünün su ihtiyacının karşılanması

amacıyla kuyular açılmış, borular döşenip su şebekesi tesis edilerek işletme

kurulmuştur.

6. Başvurucu, Yenice Belediyesince kamulaştırma işlemi

yapılmadan kurduğu işletmeye el konulduğu iddiasıyla, Belediye aleyhine Çorlu

2. Asliye Hukuk Mahkemesinde 30/6/2004 tarihinde,

kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası açmış, kamulaştırmasız el

atma bedelinin dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek

faiziyle tahsilini talep etmiştir.

7. Mahkemece yapılan yargılama sonunda, 3/4/2007

tarih ve E.2005/148, K.2007/80 sayılı kararla 21.369.796,51 TL’nin dava

tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

8. Davalının hükmü temyizi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk

Dairesinin 23/3/2010 tarih ve E.2009/19408,

K.2010/4720 sayılı kararıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 11. maddesinin

üçüncü fıkrası uyarınca, hizmet teşebbüsünün sebep olacağı değer artışları ile

ilerisi için düşünülen kullanma şekillerine göre getireceği kârın dikkate

alınmayacağı gözetilerek, yalnızca tesis bedeline hükmedilmesi gerekirken, 34

yıllık işletme kârı karşılığının tahsiline karar verilmesi doğru görülmemiş,

hüküm davalı lehine bozulmuştur.

9. Karar düzeltme istemi, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 14/6/2010 tarih ve E.2010/8925, K.2010/11020 sayılı

kararıyla reddedilmiştir.

10. Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama

sonunda 15/2/2011 tarih ve E.2010/233, K.2011/68

sayılı kararla davanın kısmen kabulüne, 1.841.708,64 TL’nin dava tarihinden

itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

11. Hükmün taraflarca temyizi üzerine Yargıtay 5. Hukuk

Dairesinin 1/11/2011 tarih ve E.2011/8499,

K.2011/17791 sayılı kararıyla avukatlık ücreti yönünden hüküm düzeltilerek

onanmıştır.

12. Tarafların karar düzeltme istemleri, Yargıtay 5. Hukuk

Dairesinin 9/4/2012 tarih ve E.2012/2733, K.2012/7257

sayılı kararıyla onama kararındaki avukatlık ücreti yönünden düzeltme kararı

verilerek reddedilmiştir.

13. Başvurucu, 6/8/2008 tarihinde

İstanbul 8. İcra Müdürlüğüne başvurarak, Çorlu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin

3/4/2007 tarih ve E.2005/148, K.2007/80 sayılı kararı doğrultusunda takip

talebinde bulunmuş, asıl alacak, geçmiş günler faizi, vekalet ücreti ile

birlikte 35.257.116,52 TL’nin, asıl alacak olan 21.369.796,51 TL’nin takip

tarihinden itibaren işleyecek %9 faiziyle birlikte Yenice Belediyesinden

tahsilini talep etmiştir. Başvurucu takip talebinde, faiz oranlarındaki

artıştan kaynaklanan talep hakkını saklı tutmuştur.

14. İstanbul 8. İcra Müdürlüğü tarafından 7/8/2008

tarihinde başvurucunun takip talebi doğrultusunda Yenice Belediyesi aleyhine

ilama dayalı icra emri gönderilmiştir.

15. Başvurucu 16/12/2011 tarihinde

İstanbul 8. İcra Müdürlüğüne başvuruda bulunarak faizin kamu alacaklarına

uygulanacak en yüksek faiz olarak yeniden hesaplanmasını talep etmiştir.

16. İstanbul 8. İcra Müdürlüğünce 16/12/2011

tarihinde, takibin %9 faiz istemiyle yapıldığı ve icraya konu hükümde yasal

faizle tahsile karar verildiği gerekçesiyle istem reddedilmiştir.

17. Başvurucu tarafından İstanbul 8. İcra Müdürlüğünün ret

kararına karşı İstanbul 9. İcra Hukuk Mahkemesinde açılan dava sonucunda 23/2/2012 tarih ve E.2011/1378, K.2012/208 sayılı kararla

davanın reddine karar verilmiştir.

18. Hükmün temyizi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 15/5/2012 tarih ve E.2012/3726, K.2012/4244 sayılı kararıyla

takip talebinde faizin %9 oranı ile sınırlı olarak istenildiği gerekçesiyle

hüküm onanmıştır.

19. Karar düzeltme istemi Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 9/11/2012 tarih ve E.2012/6783, K.2012/10134 sayılı

kararıyla reddedilmiştir.

B. İlgili Hukuk

20. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1.

maddesinin (8) numaralı fıkrası, 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk

Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesinin (2) numaralı fıkrası, 18/6/1927

tarih ve 1086 sayılı mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26/9/2004 tarih

ve 5236 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten önceki hâliyle 427. maddesinin

birinci fıkrası ve 440. maddesi.

21. 16/5/1956 tarih ve 1/6 sayılı Yargıtay

İçtihadı Birleştirme kararı şöyledir:

“Kamulaştırmasız olarak taşınmazına el konulan

şahıs, ilgili kamu tüzel kişisi aleyhine el koymanın önlenmesi davası açabileceği

gibi, bu eylemli duruma razı olduğu takdirde taşınmazın değerinin tahsili

davası da açabilir.”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

22. Mahkemenin 16/4/2013 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 6/12/2012 tarih ve 2012/1056 numaralı bireysel

başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

23. Başvurucu, Yenice Belediyesi

aleyhine Çorlu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı kamulaştırmasız el atma

nedeniyle tazminat davası sonucunda, kurdukları işletme bedelinin dava tarihinden

itibaren yasal faiziyle tahsiline karar verildiğini, bu hükme dayalı olarak

yapılan icra takibi sırasında tazminatın yasal faizle tahsilini talep ettiğini,

ancak faiz miktarındaki artışlara ilişkin haklarını saklı tuttuğu için

Anayasa’nın 46. maddesi uyarınca yasal faiz yerine kamu alacaklarına

uygulanacak en yüksek faizle tahsil isteminde bulunduğu hâlde bu isteminin

reddedildiğini, kamulaştırmasız el atma davalarında yasal faiz yerine kamu

alacaklarına uygulanacak en yüksek faizle tahsil kararı verilmesi gerektiğini,

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat

davalarında, yasal faiz yerine kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizle

tahsil kararı verilmesi gerektiği yönünde içtihatlarının bulunduğunu belirterek

mülkiyet hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş,

tazminat talep etmiştir.

B. Değerlendirme

24. Başvuru formu ve ekleri incelendiğinde, başvurunun,

mülkiyet hakkı ve adil yargılanma hakkının ihlali iddialarına dayandığı görülmektedir.

Başvurucu, her ne kadar kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat istemlerinde

Yargıtayın farklı dairelerince kamu alacaklarına

uygulanan en yüksek faizle tahsile karar verilmesinin eşitlik ilkesini ihlal

ettiğini ileri sürmüşse de Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından

yapılan hukuki tavsifi ile bağlı değildir. Başvurucunun bu iddialarının özü,

anılan kararın adil olmadığı iddiasına dayandığından söz konusu iddialar, adil

yargılanma hakkı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Dolayısıyla başvurunun,

mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlali iddiaları altında incelenmesi

gerekmektedir.

1. Mülkiyet Hakkının İhlali İddiası

25. 30/3/2011 tarih ve 6216

sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un

geçici 1. maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme,

23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve

kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları inceler.”

26. Anılan Kanun hükmü uyarınca Anayasa

Mahkemesinin yetkisinin zaman bakımından başlangıcı 23/9/2012

tarihi olup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve

kararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilecektir. Yukarıda

belirtilen hukuki düzenlemeler karşısında, anılan tarihten önce kesinleşmiş

nihaî işlem ve kararları da içerecek şekilde yetki kapsamının genişletilmesi

mümkün değildir.

27. Öte yandan, Anayasa Mahkemesinin

zaman bakımından yetkisi için kesin bir tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin

yetkisinin geriye yürür şekilde uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir

gereğidir (B. No: 2012/51, § 18, 25/12/2012).

28. Başvuru konusu olayda, başvurucu

tarafından Yenice Belediyesi aleyhine Çorlu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde

kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davası açılmış, kamulaştırmasız el

atma bedelinin dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek

faizle tahsili talep edilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonunda 15/2/2011 tarih ve 2010/233, K.2011/68 sayılı kararla

davanın kısmen kabulüne, tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faiziyle

davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Hükmün taraflarca temyizi üzerine

Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 1/11/2011 tarihli

kararıyla avukatlık ücreti yönünden hüküm düzeltilerek onanmış, karar düzeltme

istemi, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 9/4/2012 tarihli kararıyla avukatlık

ücreti yönünden düzeltme kararı verilerek reddedilmiştir. Başvurucu, Çorlu 2.

Asliye Hukuk Mahkemesince verilen kararı, hükmedilen faizin niteliğine yönelik

temyiz etmemiş ve karar düzeltme isteminin reddine dair karar tarihi olan 9/4/2012 tarihi itibarıyla olağan kanun yolları tüketilerek

hüküm bu tarihte kesinleşmiştir. Dolayısıyla kamulaştırmasız el atma bedelinin yasal

faiziyle tahsiline karar verilmesi sonucu hakların ihlal edildiğine dair

iddialar Mahkemenin zaman bakımından yetkisizliği nedeniyle kabul edilemez

niteliktedir.

29. Açıklanan

nedenlerle kamulaştırmasız el atma bedelinin yasal faiziyle tahsiline karar

verilmesi sonucu hakların ihlal edildiğine dair iddiaların, yasal faizle tahsil

kararı 23/9/2012 tarihinden önce kesinleştiği için

başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “zaman bakımından yetkisizlik” nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Adil Yargılanma Hakkının İhlali

İddiası

30. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları

şöyledir:

“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış

temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki

herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa

Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının

tüketilmiş olması şarttır.

Bireysel başvuruda, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

31. 6216 sayılı

Kanun’un, “Bireysel başvuruların

kabul edilebilirlik şartları ve incelenmesi” kenar başlıklı 48.

maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, … açıkça

dayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”

32. 6216 sayılı Kanun’un “Esas hakkındaki inceleme” kenar başlıklı

49. maddesinin (6) numaralı fıkrası şöyledir:

“Bölümlerin, bir mahkeme kararına karşı

yapılan bireysel başvurulara ilişkin incelemeleri, bir temel hakkın ihlal

edilip edilmediği ve bu ihlalin nasıl ortadan kaldırılacağının belirlenmesi ile

sınırlıdır. Bölümlerce kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme

yapılamaz.”

33. Anayasa’nın 148. maddesinin

dördüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun’un 49. maddesinin (6) numaralı

fıkrasında, bireysel başvurulara ilişkin incelemelerde kanun yolunda

gözetilmesi gereken hususların incelemeye tabi tutulamayacağı, 6216 sayılı

Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun

başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine karar verilebileceği

belirtilmiştir.

34. Bir anayasal hakkın ihlali iddiası

içermeyen, yalnızca derece mahkemelerinin kararlarının yeniden incelenmesi

talep edilen başvuruların açıkça dayanaktan yoksun olup Anayasa ve Kanun

tarafından Mahkemenin yetki kapsamı dışında bırakılan hususlara ilişkin olduğu

açıktır.

35. Bireysel başvuruya konu davadaki

olayların kanıtlanması, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması,

yargılama sırasında delillerin kabul edilebilirliği ve değerlendirilmesi ile

kişisel bir uyuşmazlığa derece mahkemeleri veya temyiz mercileri tarafından

getirilen çözümün esas yönünden adil olup olmaması, bireysel başvuru

incelemesinde değerlendirmeye tabi tutulamaz. Anayasa’da yer alan hak ve

özgürlükler ihlal edilmediği sürece ya da açıkça keyfilik içermedikçe derece

mahkemelerinin veya temyiz mercilerinin kararlarındaki maddi ve hukuki hatalar

bireysel başvuru incelemesinde ele alınamaz. Bu çerçevede, derece

mahkemelerinin ve temyiz mercilerinin delilleri takdirinde açıkça keyfilik

bulunmadıkça, Anayasa Mahkemesinin bu takdire müdahalesi söz konusu olamaz.

36. Öte yandan benzer konularda aynı

derecedeki yargı mercileri arasındaki içtihat farklılıkları tek başına adil

yargılanma hakkının ihlali niteliğinde kabul edilemeyeceği gibi, derece

mahkemeleri veya temyiz mercilerinin, uyuşmazlıklara ilişkin olarak, tarafların

talepleri ve delilleri arasındaki yorum farklılıkları da tek başına adil

yargılanma hakkının ihlali niteliğinde kabul edilemez.

37. Başvuru konusu olayda başvurucu,

Çorlu 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 3/4/2007 tarih ve E.2005/148,

K.2007/80 sayılı kararına dayalı olarak yaptığı ilamlı icra takip talebinde,

asıl alacağa takip tarihinden itibaren %9 faiz oranı uygulanarak tahsil

isteminde bulunmuştur. Borçluya gönderilen 7/8/2008

tarihli icra emrinde de asıl alacağın takip tarihinden itibaren %9 faiziyle

tahsilinin talep edildiği belirtilmiştir. Başvurucu, icra takibinin

kesinleşmesinden sonra İstanbul 8. İcra Müdürlüğüne müracaat ederek faizin %9

faiz yerine, kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz olarak hesaplanmasını talep

etmiş, bu talebi İcra Müdürlüğünce 16/12/2011

tarihinde reddedilmiştir. Bu karara karşı İstanbul 9. İcra Hukuk Mahkemesinde

şikâyet yoluyla açılan dava sonucunda da, takibe esas Çorlu 2. Asliye Hukuk

Mahkemesi kararında yasal faizle tahsile karar verildiği gerekçesiyle davanın

reddine karar verilmiştir. Anılan hükmün temyizi üzerine Yargıtay 8. Hukuk

Dairesinin 15/5/2012 tarihli kararıyla takip talebinde

faizin %9 oranı ile sınırlı olarak istenildiği belirtilerek hüküm onanmıştır.

38. Bu

açıklamalar dikkate alındığında, kamulaştırmasız el atma bedelinin yasal faizle

tahsiline karar verildiği ve hükmün başvurucu tarafından bu yöne ilişkin olarak

temyiz edilmeksizin kesinleştiği, bu hükme dayalı olarak yapılan takip

talebinde de asıl alacağın %9 faiziyle tahsili talep edildiği ve takibin de

kesinleştiği anlaşılmıştır. Her ne kadar kamu alacaklarına uygulanan en yüksek

faiz oranı, %9 yasal faiz oranından yüksek ise de ve Anayasa’nın 46. maddesinin

son fıkrasında 3/10/2001 tarih ve 4709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti

Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun’un 18. maddesi ile

yapılan değişiklik ile kamulaştırma bedellerine kamu alacakları için öngörülen

en yüksek faiz oranının uygulanacağı şeklinde düzenleme yapılmışsa da,

başvurucunun takip talebinde belirttiği %9 yasal faizle tahsil talebi

kesinleşmiştir.

39. Başvurucu,

icra takibi sırasında tazminatın yasal faizle tahsilini talep ettiğini, ancak

faiz miktarındaki artışlara ilişkin haklarını saklı tuttuğu hâlde Anayasa’nın

46. maddesi uyarınca yasal faiz yerine kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek

faizle tahsil isteminin reddedilmesinin haklarını ihlal ettiğini ileri sürmüşse

de başvurucunun bu iddiaları kanun yolu şikâyeti niteliğindedir. Zira, başvurucunun iddialarının özünün derece mahkemesi

tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında isabet olmadığına

ve esas itibarıyla yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

40. Açıklanan

nedenlerle başvurucunun, icra takibinde faiz miktarındaki artışlara ilişkin

haklarını saklı tutmasına rağmen Anayasa’nın 46. maddesi uyarınca, yasal faiz

yerine kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faizle tahsil isteminin reddedildiği

iddialarının kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin olduğu, derece

Mahkemesince, takibe konu Mahkeme kararında yasal faize karar verilmesi ve

takip talebinde yasal faizle tahsil talebinde bulunulması nedenleriyle

başvurucunun isteminin reddedilmesinin bariz bir şekilde keyfilik de içermediği

anlaşıldığından, başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden

incelenmeksizin “açıkça dayanaktan yoksun

olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

A. Başvurunun

1. Mülkiyet hakkının ihlali iddiası yönünden, “zaman bakımından yetkisizlik”,

2. Adil yargılanma hakkının ihlali iddiası yönünden, “açıkça dayanaktan yoksun olması”,

nedenleriyle KABUL

EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,

16/4/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Alparslan ALTAN

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Engin YILDIRIM

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

Raportör

:

Murat AZAKLI

Başvurucu

:

Miraş Mümessillik İnş. Taah. Reklam Paz.Bas.Yay.San.

ve Tic. A.Ş. Temsilcisi : Elmas SEVGİ