Şenyıldız Yıldırım Başvurusu (B. No: 2012/406)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, üçüncü derece arkeolojik sit alanı içerisinde

kalan taşınmazı üzerindeki tasarruf hakkının 21/7/1983

tarih ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 44.

maddesinde yer alan hüküm sebebiyle kısıtlandığını belirterek mülkiyet hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 23/10/2012 tarihinde

Urla Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari

yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin

bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 12/4/2013

tarihinde başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararı

alınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

B. Başvuru dilekçesindeki ilgili

olaylar özetle şöyledir:

4. Başvurucunun, İzmir ili, Urla ilçesi, Atatürk Mahallesi,

20D - 30c pafta, 1135 ada, 9 parselde kayıtlı arsa vasfında, üçüncü derece

arkeolojik sit alanı içerisinde kalan bir taşınmazı bulunmaktadır.

5. Başvurucu, İzmir Müze Müdürlüğüne verdiği 19/8/2010 tarihli dilekçesi ile masrafların kurumca

karşılanarak taşınmazında sondaj kazı yapılması için müracaatta bulunmuştur.

6. İzmir Müze Müdürlüğü 20/8/2010

tarih ve 1928 sayılı yazılarıyla talebin kazı defterine kaydedildiğini ancak

masrafın kurumca karşılanması uygulamasının olmadığını sondaj kazısı içinde

yazının Kültür ve Turizm Bakanlığına gönderildiğini başvurucuya bildirmiştir.

7. Başvurucu, 5/10/2010 tarihli

dilekçe ile tekrar İzmir Müze Müdürlüğüne müracaat ederek söz konusu kararın

yeniden incelenmesini talep ederek uygulamanın gerekçesini sormuş, anılan

Müdürlük, 11/10/2010 tarih ve 2340 sayılı yazısı ve 24/12/2010 tarih ve 2950

sayılı yazıları ile 2863 sayılı Kanun’un 44. maddesine göre işlem yaptıklarını,

buna göre kazı çalışmalarıyla ilgili tüm giderlerin kazı sahipleri tarafından

karşılanması gerektiğini belirtmiştir. Anılan Müdürlük yazısı başvurucuya 24/10/2010 tarihinde tebliğ edilmiştir.

8. Başvurucu idarenin bu işlemine karşı idari yargı

mercilerine müracaatta bulunmamıştır.

C. İlgili Hukuk

9. 2863 sayılı Kanun’un “Giderler” kenar başlıklı 44. maddesinin ilgili

bölümü şöyledir:

“Kazı, sondaj ve araştırma yapılan saha ile, kazı, sondaj ve araştırmadan çıkan kültür varlıklarının

yerinde korunmasını sağlamak maksadıyla, kazı yerinde geçici olarak

çalıştırılacak bekçilerin ücret ve masrafları ile kazı yerinin eski haline

getirilmesinin gerektirdiği giderleri karşılamak, kazı sırasında meydana

gelebilecek zararları tazmin ve bunlarla ilgili bütün giderler, düzenlenecek

yönetmeliğe göre, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ruhsat verme veya süre uzatma

sırasında, kazı sahiplerinden tahsil edilerek emaneten mal sandığına yatırılan

paralardan ödenir. …”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

10. Mahkemenin 16/4/2013 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 23/10/2012 tarih ve 2012/406 numaralı

bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

11. Başvurucu, İzmir Müze Müdürlüğüne

müracaatta bulunmasına rağmen üçüncü derece arkeolojik sit alanı içerisinde

kalan taşınmazı üzerindeki kazı çalışmalarının, masraf yatırılmadığı

gerekçesiyle yapılamadığını, 2863 sayılı Kanun’a dayanılarak kendisinden masraf

talep edilmesinin haksız olduğunu, bu masraf nedeniyle taşınmazı üzerindeki

kazı çalışmalarının yapılamayarak tasarruf hakkının kısıtlandığını, kendisine

bu masrafı yatırma yükümlülüğü getiren 2863 sayılı Kanun’un 44. maddesinin

iptal edilmesi gerektiğini belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyet

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

12. 30/3/2011 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1.

maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, 23/9/2012

tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel

başvuruları inceler.”

13. Anılan Kanun hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman

bakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012 tarihi

olup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar

aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilir. Niteliği itibarıyla kamu

düzenine ilişkin olan bu başvuru şartını taşımayan bireysel başvuruların

incelenebilmesi mümkün değildir.

14. Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi için kesin

bir tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisinin geriye yürür şekilde

uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir gereğidir (B. No: 2012/51, § 22, 25/12/2012).

15. Başvuru konusu olayda, başvurucunun taşınmazı üzerinde

kazı yapılması talebini içeren nihai başvurusu, İzmir Müze Müdürlüğünün 11/10/2010 tarih ve 2340 sayılı yazısı ve 24/12/2010 tarih

ve 2950 sayılı yazısıyla reddedildiğinden ve bu red

işlemine karşı da idari yargı mercilerine müracaat edilmediğinden nihai işlem

kesinleşmiştir. Bu durumda başvuru, zaman bakımından Anayasa Mahkemesinin

yetkisi dışında kalmaktadır.

16. Açıklanan nedenlerle, başvuru konusu işlemin 23/9/2012 tarihinden önce kesinleşmiş olduğu anlaşıldığından

başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “zaman bakımından yetkisizlik” nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Başkan : Alparslan ALTAN Üyeler : Osman Alifeyyaz PAKSÜT Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL Raportör : Selami TURABİ Başvurucu : Şenyıldız YILDIRIM Vekili : Av. Mustafa ÖNDES