Mustafa Mırza Başvurusu (B. No: 2014/20459)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, koşullu salıverilmenin geri alınması nedeniyle kişi

hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 24/12/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:

7.Başvurucu, Bursa 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 13/2/2007 tarihli

ve E.2002/51, K.2007/24 sayılı kararı ile 3/10/1997 tarihinde işlediği

nitelikli yağma ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından toplam 26 yıl

8 ay hapis cezası ile cezalandırılmıştır.

8.Belirtilen kararda yağma suçuna ilişkin yirmi yıllık ceza,

Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 25/2/2009 tarihli ve E.2008/17654, K.2009/4056

sayılı ilamı ile onanarak kesinleşmiştir.

9.Başvurucu hakkında Bursa Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen

19/10/2009 tarihli ve 2009/1-380 sayılı müddetnamede

başvurucunun koşullu salıverilme tarihinin 25/2/2009, bihakkın salıverilme

tarihinin 19/9/2025 olduğu belirtilmiştir.

10. Bursa 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 23/10/2009 tarihli ve

Müt.2009/976 sayılı kararı gereğince, 21/12/2000 tarihli ve 4616 sayılı 23

Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava

ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun kapsamında 25/2/2009 tarihinden itibaren

geçerli olmak üzere başvurucunun koşullu salıverilmesine karar verilmiştir.

11. Başvurucu, Karacabey Asliye Ceza Mahkemesinin 3/5/2011

tarihli ve E.2010/763, K.2011/300 sayılı kararı gereğince 7/8/2010 tarihinde

işlenen kasten basit yaralama ve hakaret suçlarından toplam 13 ay 47 gün hapis

cezası ile cezalandırılmıştır.

12. Anılan karar, Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 22/1/2014 tarihli

ve E.2013/6139, K.2014/1919 sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.

13.Bursa 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 22/5/2014 tarihli ve 2014/613

Değişik İş sayılı kararıyla, koşullu salıverilmesine karar verilen başvurucu

hakkında Karacabey Asliye Ceza Mahkemesince verilen hapis cezalarına esas

suçların denetim süresi içinde işlenmiş olması nedeniyle koşullu salıverilmenin

geri alınmasına karar verilmiştir. Kararda suç tarihi olan 7/8/2010 ile

bihakkın tahliye tarihi 19/9/2025 tarihi arasındaki sürenin aynen

çektirilmesine hükmedilmiştir.

14. Anılan karara yapılan itiraz, Bursa 2. Ağır Ceza

Mahkemesinin 14/11/2014 tarihli ve 2014/1597 Değişik İş sayılı kararı ile

reddedilmiştir.

15.Anılan karar başvurucu vekiline 25/11/2014 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

16.Başvurucu 24/12/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

17. 4616 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ilgili bölümleri

şöyledir:

"23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenen

suçlar nedeniyle;

...

2. (Yeniden düzenleme: 21/5/2002-4758/1 md.) Müebbet ağır hapis cezasına hükümlü olanların veya

şahsî hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkûm edilenlerin ya da aldıkları ceza

herhangi bir nedenle şahsî hürriyeti bağlayıcı cezaya dönüştürülenlerin tâbi

oldukları infaz hükümlerine göre çekmeleri gereken toplam cezalarından on yıl

indirilir. İndirim, verilen her bir ceza için ayrı ayrı değil, toplam ceza

üzerinden bir defaya mahsus yapılır. Ancak bir kişinin muhtelif suçlarından

dolayı cezaları ayrı ayrı tarihlerde verilmiş olsa bile, bu cezaların toplamı

üzerinden yapılacak indirim on yılı geçemez.

Birinci paragraf hükümlerine göre çekmeleri

gereken toplam cezalarından on yıllık indirim yapıldıktan sonra ceza süresi

dolmuş olanlar, iyi halli olup olmadıklarına bakılmaksızın ve istemleri olmaksızın

derhal; toplam cezaları on yıldan fazla olanlar kalan cezalarını çektikten

sonra şartla salıverilirler.

...

4. (Yeniden düzenleme: 21/5/2002-4758/1 md.) 23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenmiş ve ilgili kanun

maddesinde öngörülen şahsî hürriyeti bağlayıcı cezanın üst sınırı on yılı

geçmeyen suçlardan dolayı haklarında henüz takibata geçilmemiş veya hazırlık

soruşturmasına girişilmiş olmakla beraber dava açılmamış veya son soruşturma

aşamasına geçilmiş olmakla beraber henüz hüküm verilmemiş veya verilen hüküm

kesinleşmemiş ise, davanın açılması veya kesin hükme bağlanması ertelenir;

varsa tutukluluk halinin kaldırılmasına karar verilir. Bu suçlarla ilgili dosya

ve deliller, her bir suçun dava zamanaşımı süresinin sonuna kadar muhafaza

edilir.

Erteleme konusu suçun dava zamanaşımı süresi

içinde bu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsî hürriyeti bağlayıcı cezayı

gerektiren bir suç işlendiğinde, erteleme konusu suçtan dolayı da dava açılır

veya daha önce açılmış bulunan davaya devam edilerek hüküm verilir. Bu süre,

erteleme konusu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsî hürriyeti bağlayıcı

cezayı gerektiren bir suç işlenmeksizin geçirildiğinde, ertelemeden yararlanan

hakkında kamu davası açılmaz; açılmış olan davanın ortadan kaldırılmasına karar

verilir.

...

5. Ancak;

a) Türk Ceza Kanununun

125 ilâ 157, 161, 162, 168, 171, 172, 188, 191, 192, 202, 205, 208, 209, 211

ilâ 214, 216 ilâ 219, 240, 243, 264, 298, 301 ilâ 303, 305 inci maddelerinde,

312 nci maddenin ikinci fıkrasında, 313 üncü

maddesinde, 314 üncü maddesinin birinci fıkrasında, 339 ilâ 349, 366, 367, 383,

394, 403 ilâ 408, 414 ilâ 418 ve 503 ilâ 506 ncı

maddelerinde,

...

yer alan suçları işleyenler hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz."

18. 29/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin

İnfazı Hakkında Kanun'un 107. maddesinin ilgili bölümleri şöyledir:

(1) Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek

için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir.

(2) ... diğer süreli hapis cezalarına mahkûm

edilmiş olanlar cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde,

koşullu salıverilmeden yararlanabilirler.

...

(11) Bir hükümlünün koşullu salıverilmesi

hakkında ceza infaz kurumu idaresi tarafından hazırlanan gerekçeli rapor, hükmü

veren mahkemeye; hükümlü başka bir yerde bulunuyorsa o yerde bulunan aynı

derecedeki mahkemeye verilir.

Mahkeme, bu raporu uygun bulursa hükümlünün

koşullu salıverilmesine dosya üzerinden karar verir. Mahkeme, raporu uygun

bulmadığı takdirde gerekçesini kararında gösterir. Bu kararlara karşı itiraz

yoluna gidilebilir.

(12) Koşullu salıverilen hükümlünün, denetim

süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine

yüklenen yükümlülüklere, hâkimin uyarısına rağmen, uymamakta ısrar etmesi

hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır.

(13) Koşullu salıverilme kararının geri

alınması hâlinde hükümlünün;

a) Sonraki suçu işlediği tarihten itibaren

kalan cezasının aynen,

...

Ceza infaz kurumunda çektirilmesine karar verilir.

Koşullu salıverilme kararının geri alınmasından sonra aynı hükmün infazı ile

ilgili bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez.

(14) Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve

iyi hâlli olarak geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır.

(15) Koşullu salıverilme kararının geri

alınmasına;

a) Hükümlü geri kalan süre içinde işlediği

kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilirse, hükmü veren ilk

derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi tarafından,

...

Dosya üzerinden karar verilir. Bu kararlara

karşı itiraz yolu açıktır.

..."

19. 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Kanun'un 17. maddesinin

birinci fıkrası şöyledir:

"Şartla salıverilmiş olan hükümlü, geri

kalan süre içinde işlediği kasıtlı bir cürümden dolayı şahsi hürriyeti

bağlayıcı bir cezaya mahkum olur veya mecbur olduğu

şartları yerine getirmez ise, şartla salıverilme kararı geri alınır. Bu

takdirde suçun işlendiği tarihten sonraki kısım hükümlünün ceza süresine mahsup

edilmeyerek aynen çektirilir ve şartla salıverilmeye esas teşkil eden hükmün

infazı ile ilgili olarak bir daha şartla salıverilmeden yararlanamaz."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 21/11/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

21. 4616 sayılı Kanun uyarınca koşullu salıverilen başvurucu,

denetim süresi içinde aynı cinsten ya da daha ağır şahsi hürriyeti bağlayıcı

cezayı gerektiren bir suç işlememesine rağmen koşullu salıverilme kararının

geri alındığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; koşullu

salıverilmenin geri alınmasına ilişkin hükümlerin aynı durumdaki diğer

hükümlülerin lehine olacak şekilde farklı uygulandığını belirterek eşitlik

ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

22. Anayasa'nın 19. maddesinin ilgili bölümü şöyledir:

"Herkes, kişi hürriyeti ve güvenliğine

sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı

cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; ...halleri dışında

kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz."

23. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetinin içeriği dikkate

alındığında iddialarının özünün koşullu salıverilme kararının geri alınması

kararının hukuka uygun olmadığı ve haksız olarak cezaevinde tutulmasına yönelik

olduğu anlaşıldığından, başvurucunun iddiaları kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı

kapsamında değerlendirilmiştir.

24.Anayasa Mahkemesi, 4616 sayılı Kanun hükümleri uyarınca

koşullu salıverilen hükümlüler yönünden de denetim süresince hapis cezasını

gerektiren kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde 765 sayılı mülga Kanun'un 17.

maddesinin birinci fıkrası ve/veya 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin (12)

numaralı fıkrası uyarınca koşullu salıverme kararının geri alınabileceğini

belirtmiş; Yargıtay uygulamasına atıf yaparak bu suçun koşullu salıverilen suç

ile aynı cins veya daha ağır hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir suç olup

olmamasının bir öneminin bulunmadığını, sonradan denetim süresi içinde işlenen

suçun kasıtlı bir suç olmasının, bu suçun yaptırımı olarak da hapis cezasını

gerektirmesinin ve hapis cezası verilmiş olmasının koşullu salıvermenin geri

alınması için yeterli olduğunu tespit etmiştir (Şaban Dal, B. No: 2014/2891, 16/2/2017, § 40).

25. Somut olayda başvurucu yağma suçundan dolayı almış olduğu

kesinleşmiş cezası infaz edilirken koşullu salıverilmiş ve denetim süresi içinde

kasıtlı bir suç işlemesi nedeniyle 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin (12)

numaralı fıkrası uyarınca başvurucunun koşullu salıverilmesinin geri alınmasına

karar verilmiştir. Dolayısıyla başvurucu, söz konusu geri alma kararına

istinaden Anayasa’nın 19. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen mahkemece

verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezanın yerine getirilmesi kapsamında Kanun'un

öngördüğü şekilde hürriyetinden yoksun bırakılmıştır (aynı yöndeki

değerlendirme için bkz. Şaban Dal,

§ 44).

26. Açıklanan nedenlerle bir ihlalin olmadığı açık olduğundan

başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

21/11/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör Yrd.

:

Yusuf Enes

KAYA

Başvurucu

:

Mustafa

MIRZA

Vekili

:

Av. Mübeccel

PINARLIDAĞ