Cengiz Çelik Başvurusu (B. No: 2014/18608)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, koşullu salıverilmenin geri alınması nedeniyle kişi

hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 26/11/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucu, Burdur Ağır Ceza Mahkemesinin 7/9/1999 tarihli ve

E.1999/10, K.1999/131 sayılı kararı gereğince kasten adam öldürme suçundan 15

yıl ağır hapis cezasına mahkûm edilmiştir.

7. Söz konusu karar 7/2/2000 tarihinde kesinleşmiş, 7/3/2000

tarihinde infaza verilmiştir. Anılan ilamın infazı sürecinde başvurucu, Yalvaç

Ağır Ceza Mahkemesinin 15/5/2002 tarihli ve Müt.2002/38 sayılı kararıyla ve

21/12/2000 tarihli ve 4616 sayılı 23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen

Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair

Kanun uyarınca 15/5/2002 tarihinden itibaren koşullu salıverilmiştir.

8. Başvurucu; Burdur Ağır Ceza Mahkemesinin 15/6/2010 tarihli ve

E.2009/29, K.2010/97 sayılı kararı gereğince kasten yaralama suçundan 4 yıl 19 ay

15 gün hapis, 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşi Silahlar ve Bıçaklar ile

Diğer Aletler Hakkında Kanun'a muhalefet suçundan 2 yıl hapis ve 1.000 TL adli

para cezasına mahkûm edilmiştir. Kararda ayrıca, ilamın kesinleşmesi akabinde

mezkûr koşullu salıverilmenin geri alınmasına yönelik inceleme yapılmasına

karar verilmiştir.

9. Bu karar sanık vekili tarafından süresinde temyiz edilerek Yargıtaya gönderilmiş, sanığın daha sonra temyizden

vazgeçmesi nedeniyle Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 9/5/2011 tarihli ve

E.2011/2110, K.2011/2881 sayılı kararı gereğince dosya incelenmeksizin

mahkemesine iade edilmiştir. İlam 9/5/2011 tarihinde kesinleşmiştir.

10. Burdur Ağır Ceza Mahkemesince başvurucu hakkında yapılan

uyarlama yargılaması sonucunda 29/7/2011 tarihinde verilen kararla önceki

mahkûmiyet hükmü ortadan kaldırılmıştır. Mezkûr karar gereğince Burdur Ağır

Ceza Mahkemesinin 7/9/1999 tarihli ve E.1999/10, K.1999/131 sayılı kararının

kaldırılmasına, başvurucunun 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun

81. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince 15 yıl hapis cezası ile

cezalandırılmasına karar verilmiştir.

11. Karar, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 27/3/2012 tarihli ve

E.2012/627, K.2012/2236 sayılı ilamı ile onanarak kesinleşmiştir. Burdur

Cumhuriyet Başsavcılığının 8/1/2014 tarihli müddetnamesinde,

başvurucunun anılan suç yönünden bihakkın tahliye tarihi 31/8/2014 olarak

tespit edilmiştir.

12. Burdur Ağır Ceza Mahkemesinin 14/1/2014 tarihli ve 2014/60

Değişik İş sayılı kararıyla, Yalvaç Ağır Ceza Mahkemesinin başvurucu hakkındaki

15/5/2002 tarihli ve Müt.2002/38 sayılı koşullu salıverme kararının, 29/12/2004

tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un

107. maddesinin (12) numaralı fıkrası gereğince geri alınmasına karar verilmiştir. Başvurucunun koşullu

salıverilmesinden sonra denetim süresi içinde kasten işlediği suçlar nedeniyle

hürriyeti bağlayıcı ceza ile cezalandırıldığı anlaşıldığından hükümlü

hakkındaki koşullu salıverme kararının geri alınmasına, hükümlünün koşullu

salıverildikten sonra kasten işlediği suçun tarihi olan 16/3/2008 ile

hükümlünün bihakkın tahliye tarihi olan 31/8/2014 arasındaki sürenin aynen

infazına karar verilmiştir.

13. Burdur Ağır Ceza Mahkemesinin vermiş olduğu mezkûr karara

karşı başvurucu tarafından yapılan itiraz, Isparta 1. Ağır Ceza Mahkemesinin

24/2/2014 tarihli ve 2014/184 Değişik İş sayılı kararı ile reddedilmiştir.

14. Kararda ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın hukuka

uygun olduğu belirtilmiştir. Isparta 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 24/2/2014

tarihli ve 2014/184 Değişik İş sayılı kararı başvurucuya 13/11/2014 tarihinde

tebliğ edilmiştir.

15. Başvurucu26/11/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

16. 4616 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ilgili bölümleri şöyledir:

"23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenen

suçlar nedeniyle;

...

2. (Yeniden düzenleme: 21/5/2002-4758/1 md.) Müebbet ağır hapis cezasına hükümlü olanların veya

şahsî hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkûm edilenlerin ya da aldıkları ceza herhangi

bir nedenle şahsî hürriyeti bağlayıcı cezaya dönüştürülenlerin tâbi oldukları

infaz hükümlerine göre çekmeleri gereken toplam cezalarından on yıl indirilir.

İndirim, verilen her bir ceza için ayrı ayrı değil, toplam ceza üzerinden bir

defaya mahsus yapılır. Ancak bir kişinin muhtelif suçlarından dolayı cezaları

ayrı ayrı tarihlerde verilmiş olsa bile, bu cezaların toplamı üzerinden

yapılacak indirim on yılı geçemez.

Birinci paragraf hükümlerine göre çekmeleri

gereken toplam cezalarından on yıllık indirim yapıldıktan sonra ceza süresi

dolmuş olanlar, iyi halli olup olmadıklarına bakılmaksızın ve istemleri

olmaksızın derhal; toplam cezaları on yıldan fazla olanlar kalan cezalarını

çektikten sonra şartla salıverilirler.

...

4. (Yeniden düzenleme: 21/5/2002-4758/1 md.) 23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenmiş ve ilgili kanun

maddesinde öngörülen şahsî hürriyeti bağlayıcı cezanın üst sınırı on yılı

geçmeyen suçlardan dolayı haklarında henüz takibata geçilmemiş veya hazırlık

soruşturmasına girişilmiş olmakla beraber dava açılmamış veya son soruşturma

aşamasına geçilmiş olmakla beraber henüz hüküm verilmemiş veya verilen hüküm

kesinleşmemiş ise, davanın açılması veya kesin hükme bağlanması ertelenir;

varsa tutukluluk halinin kaldırılmasına karar verilir. Bu suçlarla ilgili dosya

ve deliller, her bir suçun dava zamanaşımı süresinin sonuna kadar muhafaza

edilir.

Erteleme konusu suçun dava zamanaşımı süresi

içinde bu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsî hürriyeti bağlayıcı cezayı

gerektiren bir suç işlendiğinde, erteleme konusu suçtan dolayı da dava açılır

veya daha önce açılmış bulunan davaya devam edilerek hüküm verilir. Bu süre,

erteleme konusu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsî hürriyeti bağlayıcı

cezayı gerektiren bir suç işlenmeksizin geçirildiğinde, ertelemeden yararlanan

hakkında kamu davası açılmaz; açılmış olan davanın ortadan kaldırılmasına karar

verilir.

...

5. Ancak;

a) Türk Ceza Kanununun 125 ilâ 157, 161, 162,

168, 171, 172, 188, 191, 192, 202, 205, 208, 209, 211 ilâ 214, 216 ilâ 219,

240, 243, 264, 298, 301 ilâ 303, 305 inci maddelerinde, 312 nci

maddenin ikinci fıkrasında, 313 üncü maddesinde, 314 üncü maddesinin birinci

fıkrasında, 339 ilâ 349, 366, 367, 383, 394, 403 ilâ 408, 414 ilâ 418 ve 503

ilâ 506 ncı maddelerinde,

...

yer alan suçları işleyenler hakkında bu madde

hükümleri uygulanmaz."

17. 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin ilgili bölümleri

şöyledir:

(1) Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek

için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir.

(2) ... diğer süreli hapis cezalarına mahkûm

edilmiş olanlar cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde,

koşullu salıverilmeden yararlanabilirler.

...

(11) Bir hükümlünün koşullu salıverilmesi

hakkında ceza infaz kurumu idaresi tarafından hazırlanan gerekçeli rapor, hükmü

veren mahkemeye; hükümlü başka bir yerde bulunuyorsa o yerde bulunan aynı

derecedeki mahkemeye verilir.

Mahkeme, bu raporu uygun bulursa hükümlünün

koşullu salıverilmesine dosya üzerinden karar verir. Mahkeme, raporu uygun bulmadığı

takdirde gerekçesini kararında gösterir. Bu kararlara karşı itiraz yoluna

gidilebilir.

(12) Koşullu salıverilen hükümlünün, denetim

süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine

yüklenen yükümlülüklere, hâkimin uyarısına rağmen, uymamakta ısrar etmesi

hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır.

(13) Koşullu salıverilme kararının geri

alınması hâlinde hükümlünün;

a) Sonraki suçu işlediği tarihten itibaren

kalan cezasının aynen,

...

Ceza infaz kurumunda çektirilmesine karar

verilir. Koşullu salıverilme kararının geri alınmasından sonra aynı hükmün

infazı ile ilgili bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez.

(14) Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve

iyi hâlli olarak geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır.

(15) Koşullu salıverilme kararının geri

alınmasına;

a) Hükümlü geri kalan süre içinde işlediği

kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilirse, hükmü veren ilk

derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi tarafından,

...

Dosya üzerinden karar verilir. Bu kararlara

karşı itiraz yolu açıktır.

..."

18. 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Kanun'un 17. maddesinin

birinci fıkrası şöyledir:

"Şartla salıverilmiş olan hükümlü, geri

kalan süre içinde işlediği kasıtlı bir cürümden dolayı şahsi hürriyeti bağlayıcı

bir cezaya mahkum olur veya mecbur olduğu şartları yerine getirmez ise, şartla

salıverilme kararı geri alınır. Bu takdirde suçun işlendiği tarihten sonraki

kısım hükümlünün ceza süresine mahsup edilmeyerek aynen çektirilir ve şartla

salıverilmeye esas teşkil eden hükmün infazı ile ilgili olarak bir daha şartla

salıverilmeden yararlanamaz."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

19. Mahkemenin 21/11/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

20. 4616 sayılı Kanun uyarınca koşullu salıverilen başvurucu

denetim süresi içinde aynı cinsten ya da daha ağır şahsi hürriyeti bağlayıcı

cezayı gerektiren bir suç işlememesine rağmen koşullu salıverilme kararının

geri alındığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, koşullu

salıverilmenin geri alınmasına ilişkin hükümlerin aynı durumdaki diğer

hükümlülerin lehine olacak şekilde farklı uygulandığını belirterek eşitlik

ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

21. Anayasa'nın 19. maddesinin ilgili bölümü şöyledir:

"Herkes, kişi hürriyeti ve güvenliğine

sahiptir.

Şekil ve şartları kanunda gösterilen:

Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı

cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi; ... halleri dışında

kimse hürriyetinden yoksun bırakılamaz."

22. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Somut olayda başvurucunun iddialarının özü,

koşullu salıvermenin geri alınması kararının hukuki bir dayanağının

bulunmadığına ve dolayısıyla hukuka aykırı olarak hürriyetinden yoksun

bırakıldığına ilişkin olduğundan başvurunun kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı

kapsamında incelenmesi gerekir.

23. Anayasa Mahkemesi, 4616 sayılı Kanun hükümleri uyarınca

koşullu salıverilen hükümlüler yönünden de denetim süresince hapis cezasını

gerektiren kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde 765 sayılı mülga Kanun'un 17.

maddesinin birinci fıkrası ve/veya 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin (12)

numaralı fıkrası uyarınca koşullu salıverme kararının geri alınabileceğini

belirtmiş; Yargıtay uygulamasına atıf yaparak bu suçun koşullu salıverilen suç

ile aynı cins veya daha ağır hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir suç olup

olmamasının bir öneminin bulunmadığını, sonradan denetim süresi içinde işlenen

suçun kasıtlı bir suç olmasının, bu suçun yaptırımı olarak da hapis cezasını

gerektirmesinin ve hapis cezası verilmiş olmasının koşullu salıvermenin geri

alınması için yeterli olduğunu tespit etmiştir (Şaban Dal, B. No: 2014/2891, 16/2/2017, § 40).

24. Somut olayda başvurucu, kasten adam öldürme suçu nedeniyle

almış olduğu kesinleşmiş cezası infaz edilirken 4616 sayılı Kanun hükümleri

uygulanarak 15/5/2002 tarihinde koşullu olarak salıverilmiştir. Başvurucunun

hak ederek tahliye tarihinden önce denetim süresi içinde kasıtlı bir suç

işlemesi nedeniyle hakkındaki koşullu salıvermenin geri alınmasına karar

verilmiştir.

25. Buna göre koşullu salıverilme tarihinden sonra denetim

süresi içinde kasıtlı bir suç işleyen başvurucu hakkında koşullu salıvermenin

geri alınmasına ve sonraki suçu işlediği tarihten itibaren hak ederek tahliye

tarihine kadar kalan cezasının aynen infazına karar verilmesinin kanunun

öngördüğü şekilde olduğu ve bu uygulamanın koşullu salıvermenin amacına da

aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır (aynı yöndeki değerlendirme için bkz. Şaban Dal, § 44).

26. Açıklanan nedenlerle başvurucunun iddiasına ilişkin olarak bir

ihlalin olmadığı açık olduğundan başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekmektedir.

A. Başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

21/11/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör Yrd.

:

Yusuf Enes

KAYA

Başvurucu : Cengiz ÇELİK