Muzaffer Şengör Başvurusu (B. No: 2015/20315)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; vesayet davasının hukuka ve hakkaniyete aykırı

şekilde sonuçlandırılması nedeniyle adil yargılanma hakkının, vesayet altına

alınma kararı verilmesi nedeniyle evlenme hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal

edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 28/12/2015 tarihinde yapılmıştır.

3.Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. 1933 yılında doğan başvurucunun 1954 yılında evlendiği ve üç

çocuğunun annesi olan ilk eşi 2007 yılında hayatını kaybetmiştir.

7. Başvurucunun aynı yıl içinde gerçekleştirdiği ikinci evlilik

ise boşanma kararıyla 2010 yılında sona ermiştir.

8. Başvurucunun kızı A.Ş. tarafından başvurucunun vesayet altına

alınması talebiyle 12/10/2010 tarihinde vesayet davası açılmıştır. Dava

dilekçesinde; ikinci evliliğini şiddetli geçimsizlik nedeniyle sona erdiren

başvurucunun yeniden evlenmek istediği, yalnızca emekli maaşı ve bir

taşınmazının kirasıyla geçinmesine rağmen birlikte yaşadığı bir kadın için

bankadan yüklü miktarda para çektiği, otomobilini düşük bir meblağ karşılığında

sattığı, bu paralar ile birlikte yaşadığı kadının borçlarını ödediği ileri

sürülmüştür. Yine başvurucunun, ikamet ettiği evi birlikte yaşadığı kadının

telkinleriyle satmak istediği, söz konusu taşınmazın değerinin altında

satılması durumunda başvurucunun yoksulluğa düşeceğinin açık olduğu ifade

edilmiştir.

9.İzmir 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 28/4/2011 tarihli kararıyla

davanın reddine hükmedilmiştir. Karar gerekçesinde; başvurucunun tek başına

yaşadığı, sağlık raporlarından anlaşıldığı üzere herhangi bir akıl hastalığının

bulunmadığı, kazanımlarıyla ilgili tasarruf edebilmeyi haiz olduğu ve

kısıtlanmasını gerektiren somut ve inandırıcı delillerin bulunmadığı

belirtilmiştir.

10. Söz konusu karar, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 29/3/2012

tarihli kararıyla bozulmuştur. Bozma kararında; başvurucunun mal varlığını kötü

yönettiği, kendisini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan

davranışlarda bulunduğu, bu durumda davanın reddedilmesinin usul ve yasaya

aykırı olduğu şeklinde değerlendirmelere yer verilmiştir.

11. Dava dosyasının devredildiği İzmir 11. Sulh Hukuk Mahkemesi

tarafından bozma üzerine yapılan yargılama neticesinde verilen 7/2/2013 tarihli

kararla davanın kabulüne, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni

Kanunu'nun 406. maddesi gereğince başvurucunun vesayet altına alınarak

kısıtlanmasına ve başvurucunun kızı A.Ş.nin vasi

olarak atanmasına karar verilmiştir. Kararda, Yargıtayın

bozma kararında belirttiği gerekçelere yer verilmiştir.

12. Anılan karar, Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin 20/10/2015

tarihli kararıyla onanmıştır.

13.Nihai karar 27/11/2015 tarihinde başvurucuya tebliğ

edilmiştir.

14. Başvurucu 28/12/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

15. 4721 sayılı Kanun'un "Kısıtlılar

hakkında" kenar başlıklı 127. maddesi şöyledir:

"Kısıtlı, yasal temsilcisinin izni

olmadıkça evlenemez."

16. 4721 sayılı Kanun'un

"Mahkemeye başvurma" kenar başlıklı 128. maddesi şöyledir:

"Hâkim, haklı sebep olmaksızın evlenmeye

izin vermeyen yasal temsilciyi dinledikten sonra, bu konuda başvuran küçük veya

kısıtlının evlenmesine izin verebilir."

17. 4721 sayılı Kanun'un

"Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı,

kötü yönetim" kenar başlıklı 406. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

"Savurganlığı, ... kötü yaşama tarzı veya

malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini veya ailesini darlık veya

yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve bu yüzden devamlı korunmaya ve bakıma

muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden her ergin

kısıtlanır."

18. 4721 sayılı Kanun'un

"Kamu vesayeti" kenar başlıklı 397. maddesinin ikinci

fıkrası şöyledir:

"Vesayet makamı, sulh hukuk mahkemesi;

denetim makamı, asliye hukuk mahkemesidir."

19. 4721 sayılı Kanun'un

"Vasi ve kayyım" kenar başlıklı 403. maddesinin birinci

fıkrası şöyledir:

"Vasi, vesayet altındaki küçüğün veya

kısıtlının kişiliği ve malvarlığı ile ilgili bütün menfaatlerini korumak ve

hukukî işlemlerde onu temsil etmekle yükümlüdür."

20. 4721 sayılı Kanun'un

"Yönetim ve hesap tutma yükümlülüğü" kenar başlıklı 454.

maddesi şöyledir:

"Vasi, vesayet altındaki kişinin

malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetmek zorundadır.

Vasi, yönetimle ilgili hesap tutmak ve vesayet

makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda

bir defa hesabı onun incelemesine sunmakla yükümlüdür.

Vesayet altındaki kişi görüşlerini oluşturma

ve açıklama yeteneğine sahip ise, hesabın hâkim tarafından incelenmesi

sırasında olanak ölçüsünde hazır bulundurulur."

21. 4721 sayılı Kanun'un

"Şikayet ve itiraz" kenar

başlıklı 461. maddesi şöyledir:

"Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet

altındaki kişi ve her ilgili, vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet

makamına şikâyette bulunabilir.

Vesayet makamının kararlarına karşı tebliğ

gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir. "

22. 4721 sayılı Kanun'un

"Vesayet makamından" kenar başlıklı 462. maddesinin ilgili

kısmı şöyledir:

"Aşağıdaki hâllerde vesayet makamının

izni gereklidir:

1. Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir aynî hak

kurulması,

2. Olağan yönetim ve işletme ihtiyaçları

dışında kalan taşınır veya diğer hak ve değerlerin alımı, satımı, devri ve rehnedilmesi, ..."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

23. Mahkemenin25/12/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Evlenme Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin

İddia

1. Başvurucunun İddiaları

24. Başvurucu, yeniden evlenmesinin engellenmesi amacıyla

kızları tarafından hakkında vesayet davası açıldığını ve yargılama neticesinde

kısıtlanmasına karar verilmesi nedeniyle evlenemediğini belirterek evlenme

hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

25. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa

Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının

tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetini

öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak

iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara

sunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni

göstermiş olması gerekir(İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).

26. Somut olayda kısıtlı olduğu anlaşılan başvurucunun 4721

sayılı Kanun'un 127. ve 128. maddeleri gereğince evlenmesine izin verilmesi

talebiyle mahkemeye başvurma hakkının bulunduğu açık olmasına rağmen başvurucu

tarafından anılan yolun tüketilmediği görülmektedir. Dolayısıyla hukuk

sisteminde mevcut olan söz konusu yargısal yol tüketilmeden bireysel başvuruda

bulunulduğu anlaşılmaktadır.

27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin

İddia

1. Başvurucunun İddiaları

28. Başvurucu, kısıtlanması nedeniyle kendi emeği ile çalışıp

elde ettiği taşınmazları üzerinde serbestçe tasarrufta bulunamadığını

belirterek mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

29. Belirtildiği üzere Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek

için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesinin zorunlu olduğu açıktır

(bkz. § 25).

30. 4721 sayılı Kanun'un 461. ve 462. maddeleri gereğince; ayırt

etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi ve her ilgili tarafından vasinin

eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına şikâyette bulunabileceği gibi

taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar

üzerinde başka bir ayni hak kurulması konusunda da başvurucu tarafından vesayet

makamından izin talep edilebilmesi mümkündür. Vesayet makamı tarafından verilen

kararlara karşı ise mevzuatta öngörülen kanun yollarına başvurulabilir.

31. Somut olayda başvurucunun hukuk sisteminde mevcut söz konusu

yargısal yolu tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.

32. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının da diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. Adil Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine

İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

33. Başvurucu, vesayet davasında hakkaniyete uygun bir yargılama

yapılmadığını veyeterli şekilde inceleme yapılmadan

hukuka aykırı şekilde karar verildiğini belirterek adil yargılanma hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

34. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile

uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu

olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil

eden, bariz takdir hatası veya açık keyfîlik içeren

tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet

Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

35. Başvurucu tarafından ileri sürülen ihlal iddialarının

yukarıda belirtilen içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu

anlaşılmaktadır.

36. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

25/12/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

Fatih ALKAN

Başvurucu

:

Muzaffer

ŞENGÖR