Süleyman Erte Başvurusu (B. No: 2013/469)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, 12/11/2012 tarih ve 6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir

Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde

Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un geçici 2. maddesinin (1)

numaralı fıkrası uyarınca Çanakkale ili, Merkez ilçe, Kumkale Belediyesinin

tüzel kişiliğinin ilk mahalli idareler genel seçiminden geçerli olmak üzere

kaldırılarak köye dönüşecek olması nedeniyle anayasal haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 7/1/2013 tarihinde Çanakkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit

edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, 12/4/2013 tarihinde başvurunun

karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararı alınması gerekli

görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33.

maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAYLAR VE OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. 6360 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesinin (1) numaralı fıkrası

uyarınca Türkiye İstatistik Kurumu tarafından tespit edilen 2011 yılı adrese

dayalı nüfus sayım sonuçlarına göre nüfusu 2.000’in altında olan belediyelerin

tüzel kişiliklerinin ilk mahalli idareler genel seçiminden geçerli olmak üzere

kaldırılarak köye dönüştürülmesi öngörülmüştür.

6. Başvurucunun ikamet ettiği yerleşim yerinin mahalli idare birimi

olan Kumkale Belediyesi, anılan Kanun’a ekli (27) sayılı listede tüzel kişiliği

kaldırılıp köye dönüştürülen belediyeler arasında yer almaktadır.

7. 6360 sayılı Kanun, 6/12/2012 tarih ve 28489 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

B. İlgili

Hukuk

8. 3/7/2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 3. maddesinin

birinci fıkrasının (a) bendi, 6360 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesinin (1)

numaralı fıkrası ile anılan Kanun’a ekli (27) sayılı liste.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

9. Mahkemenin 16/4/2013 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucunun 7/1/2013 tarih ve 2013/469 numaralı bireysel başvurusu incelenip

gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

10. Başvurucu, 6360 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesinin (1)

numaralı fıkrası uyarınca Türkiye İstatistik Kurumu tarafından tespit edilen

2011 yılı adrese dayalı nüfus sayım sonuçlarına göre nüfusu 2.000’in altında

kaldığından Çanakkale ili, Merkez ilçe, Kumkale Belediyesinin tüzel kişiliğinin

ilk mahalli idareler genel seçiminden geçerli olmak üzere kaldırılarak köye

dönüştürülmesi nedeniyle bu beldede ikamet edenlerin yerel yönetim haklarının

ellerinden alındığını, bu nedenle eğitim,

sağlık, ulaşım, çevre gibi hizmetlere erişimde sorunlar yaşanacağını

belirterek, Anayasa’nın 36. maddesindeki hak arama hürriyetinin, 42.

maddesindeki eğitim ve öğrenim, 56. maddesindeki sağlıklı bir çevrede yaşama,

67. maddesindeki seçme ve seçilme ile 70. maddesindeki kamu hizmetine girme

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

11. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar

başlıklı 45. maddesinin (3) numaralı fıkrası şöyledir:

“Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler

aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı gibi Anayasa Mahkemesi

kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler de bireysel

başvurunun konusu olamaz.”

12. 6216 sayılı Kanun’un “Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar” kenar başlıklı 46. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen

işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan

etkilenenler tarafından yapılabilir.”

13. Anayasa’nın 148. maddesinin

üçüncü ve 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkraları uyarınca,

Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan

Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki

herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden herkese

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma hakkı tanınmıştır.

14. 6216 sayılı Kanun’un

45. maddesinin (3) numaralı fıkrasında ise yasama

işlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuru

yapılamayacağı kurala bağlanmıştır.

15. Bireysel başvuru, temel hak ihlali

iddialarının incelenmesi ve ihlalin tespiti hâlinde bunun ortadan kaldırılması

için yapılması gerekenlere de karar verilmesine olanak sağlayan bir başvuru

yoludur. Bu kapsamda, bireylere doğrudan yasama işleminin iptalini isteme

yetkisi tanınmamıştır.

16. Türkiye Büyük Millet Meclisince çıkarılan kanunlar ve alınan

kararlar yasama işlemlerini oluşturmaktadır. Kanunlar, Türkiye Büyük Millet

Meclisince Anayasa’da belirlenen usullere uyulmak suretiyle yapılan ve

parlamento kararları dışında kalan yasama işlemleridir.

17. Bir yasama işleminin, temel hak ve özgürlüğün ihlaline neden

olması durumunda, doğrudan yasama işlemi aleyhine değil, ancak yasama işleminin

uygulanması mahiyetindeki işlem, eylem ve ihmallere karşı bireysel başvuru

yapılabilir.

18. Somut olayda başvurucu, güncel

ve kişisel bir hakkının doğrudan etkilendiğine ilişkin güçlü ve ikna edici

gerekçeler ileri sürmeksizin 6360 sayılı Kanun uyarınca ikamet ettiği beldenin köye dönüştürülmesi nedeniyle eğitim,

sağlık, ulaşım, çevre gibi temel kamu hizmetlerine erişimde sorun

yaşayabileceği ihtimalinden bahsetmektedir. Buna karşılık anılan Kanun,

yalnızca mahalli idare birimi değişikliği öngörmekte olup, başvurucunun belirttiği

kamu hizmetlerine erişim ile ilgili bir sonuç meydana getirmiş değildir. Kaldı

ki bahsedilen kamu hizmetleri, bir yerleşim yerinde belediye kurulmasına bağlı

olmaksızın ilgili idari birimlerin yerine getirmeleri gereken hizmetlerdir. Bu

nedenle başvurucunun salt söz konusu düzenleme nedeniyle güncel ve kişisel bir

hakkının ihlal edildiğinden bahsetmek mümkün değildir.

19. Açıklanan nedenlerle, yasama

işlemi aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapıldığı anlaşıldığından,

başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “konu yönünden yetkisizlik” nedeniyle kabul

edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Başkan : Alparslan ALTAN Üyeler : Osman Alifeyyaz PAKSÜT Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL Raportör : Salim KÜÇÜK Başvurucu : Süleyman ERTE