Töredi Şimşek Başvurusu (B. No: 2014/3285)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, "taksirle

yaralama" suçunu işlediği iddiasıyla yargılandığı davanın halen

devam ettiğini ve makul sürede

yargılama yapılmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüş ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 12/3/2014 tarihinde İstanbul 16. Asliye Hukuk

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemede başvuruda

Komisyona sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, 31/10/2014 tarihinde,

kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından 1/12/2014 tarihinde, kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği,

görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Adalet Bakanlığının 19/12/2014

tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda

sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve

UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle

şöyledir:

7. Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen

soruşturma kapsamında 22/2/2009 tarihinde başvurucunun ifadesi alınmıştır.

8. Gaziosmanpaşa 2. Sulh Ceza Mahkemesi, 22/2/2009 tarih ve

2009/45 Sorgu sayılı kararı ile başvurucunun "taksirle

yaralama" suçundan tutuklanmasına karar vermiştir.

9. Başvurucu hakkında, Gaziosmanpaşa Cumhuriyet

Başsavcılığının 11/3/2009 tarih ve E.2009/2896 sayılı iddianamesi ile "taksirle yaralama" suçunu

işlediği iddiasıyla kamu davası açılmış, dava Gaziosmanpaşa 3. Asliye Ceza

Mahkemesinin 2009/594 sayılı esasına kaydedilmiştir.

10. Gaziosmanpaşa 3. Asliye Ceza Mahkemesi, 27/7/2009 tarihli

duruşmada başvurucunun tahliyesine karar vermiştir.

11. Mahkeme, 20/5/2010 tarih ve E.2009/594, K.2010/774 sayılı

kararı ile başvurucunun "taksirle

yaralama" suçundan 2 yıl 8 ay hapis cezası ile

cezalandırılmasına ve sürücü belgesinin 6 ay süre ile geri alınmasına karar

vermiştir.

12. Başvurucu ve katılanların temyizi üzerine karar, Yargıtay

12. Ceza Dairesinin 2/4/2013 tarih ve E.2012/16437, K.2013/8313 sayılı ilâmı

ile bozulmuştur.

13. Bozma üzerine, Gaziosmanpaşa 3. Asliye Ceza Mahkemesinin

2013/211 sayılı esasına kaydedilen davada yargılama devam etmektedir.

14. Başvurucu, 12/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. İlgili

Hukuk

15. 26/9/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 53.

maddesinin (6) numaralı fıkrası, 89. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (e)

bendi ile (4) numaralı fıkrası.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

16. Mahkemenin 10/3/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucunun 12/3/2014 tarih ve 2014/3285 numaralı bireysel başvurusu incelenip

gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu, Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığınca

yürütülen soruşturma kapsamında 22/2/2009 tarihinde ifadesi alınarak aynı

tarihte tutuklandığını, 27/7/2009 tarihinde tahliye edildiğini, ancak hakkında

açılan kamu davasının halen devam ettiğini ve makul sürede yargılama

yapılmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

18. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda, açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

19. Başvurucu, Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığınca

hakkında açılan kamu davasının halen devam ettiğini ve makul sürede yargılama

yapılmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

20. Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme)

ortak koruma alanı dışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi mümkün olmayıp (B. No: 2012/1049,

26/3/2013, § 18), Sözleşme metni ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)

kararlarından ortaya çıkan ve adil yargılanma hakkının somut görünümleri olan

alt ilke ve haklar, Anayasa’nın 36. maddesinde yer verilen adil yargılanma

hakkının da unsurlarıdır. Anayasa Mahkemesi de Anayasa’nın 36. maddesi uyarınca

inceleme yaptığı birçok kararında, ilgili hükmü Sözleşme’nin 6. maddesi ve AİHM

içtihadı ışığında yorumlamak suretiyle, Sözleşme’nin lâfzî içeriğinde yer alan

ve AİHM içtihadıyla adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil edilen ilke ve

haklara, Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında yer vermektedir. Somut başvurunun

dayanağını oluşturan makul sürede yargılanma hakkı da yukarıda belirtilen

ilkeler uyarınca adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil olup, ayrıca

davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının yargının

görevi olduğunu belirten Anayasa’nın 141. maddesinin de Anayasa’nın

bütünselliği ilkesi gereği, makul sürede yargılanma hakkının

değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır (B. No:

2012/13, 2/7/2013, §§ 38–39).

21. Davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli olduğu,

tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun

davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar, bir

davanın süresinin makul olup olmadığının tespitinde göz önünde bulundurulması

gereken kriterlerdir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 41–45).

22. Anayasa’nın 36. ve Sözleşme’nin 6. maddesi uyarınca

kişilere, cezai alanda yöneltilen suçlamaların da (suç isnadı) makul sürede

karara bağlanmasını isteme hakkı tanınmıştır. İsnat olunan fiil, ceza

kanunlarında suç olarak nitelendirilmiş ve yargılama aşamasında ceza hukukunun

kuralları uygulanmış ise ayrıca bir uygulanabilirlik incelemesi yapılmaksızın

kendiliğinden adil yargılanma hakkının kapsamına girer (B. No: 2013/625,

9/1/2014, § 31). Başvuru konusu olayda, başvurucu hakkında, "taksirle yaralama" suçunu

işlediği iddiasıyla soruşturma

başlatılmıştır. Başvurucu hakkında isnat olunan suç 5237 sayılı Kanun’un 89.

maddesinin (3) numaralı fıkrasının (e) bendi ile (4) numaralı fıkrasında hapis

cezasını gerektirir şekilde tanımlanmıştır. Bu çerçevede başvurucu hakkındaki

suç isnadına dayalı yargılamanın Anayasa’nın 36. maddesinin güvence kapsamına

girdiği konusunda kuşku bulunmamaktadır (B. No: 2012/625, 9/1/2014, § 32).

23. Ceza muhakemesinde yargılama süresinin makul olup

olmadığı değerlendirilirken sürenin başlangıcı, bir kişiye suç işlediği

iddiasının yetkili makamlar tarafından bildirilmesi veya isnattan ilk olarak

etkilendiği arama ve gözaltı gibi bir takım

tedbirlerin uygulanması anı ya da kamu davasının açıldığı tarihtir. Somut

başvuru açısından bu tarih, Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığınca

başvurucunun ifadesinin alındığı 22/2/2009 tarihidir. Ceza yargılamasında sürenin

sona erdiği tarih, suç isnadının nihai olarak karara bağlandığı, yargılaması

devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle

ilgili kararını verdiği tarihtir (B. No: 2013/695, 9/1/2014, § 35).

24. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde,

Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında

22/2/2009 tarihinde ifadesi alınarak aynı tarihte "taksirle yaralama" suçundan tutuklanan başvurucu

hakkında, Başsavcılığın 11/3/2009 tarihli iddianamesi ile "taksirle yaralama" suçunu

işlediği iddiasıyla kamu davası açıldığı, Gaziosmanpaşa 3. Asliye Ceza

Mahkemesince yapılan yargılamada, başvurucunun savunması ile müşteki ve tanık

beyanlarının alındığı, bilirkişi refakati ile keşif yapıldığı, kusur oranının

tespiti için Adli Tıp Kurumundan rapor alındığı, 27/7/2009 tarihli duruşmada

başvurucunun tahliyesine karar verildiği tespit edilmiştir. Mahkemece,

20/5/2010 tarihli karar ile başvurucunun "taksirle

yaralama" suçundan mahkûmiyetine hükmedildiği, temyiz edilen hükmün,

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 2/4/2013 tarihli ilâmı ile bozulduğu

belirlenmiştir. Bozma üzerine, Gaziosmanpaşa 3. Asliye Ceza Mahkemesinin

2013/211 sayılı esasına kaydedilen davada, usulüne uygun tebligata rağmen

başvurucunun, 24/1/2014 tarihli ilk duruşmadan itibaren yargılamaya

katılmadığı, savunmasının alınabilmesi amacıyla ilk duruşmada başvurucunun

zorla getirilmesine, 24/12/2014 tarihli üçüncü duruşmada başvurucu hakkında

yakalama emri çıkarılmasına karar verildiği ve duruşmanın 25/2/2015 tarihine

ertelendiği anlaşılmıştır.

25. 4/12/2004 tarih ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun

öngördüğü yargılama usullerine tabi mahkemeler nezdindeki yargılamaların makul

sürede tamamlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu

yapılmış ve Anayasa Mahkemesi tarafından makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği yönünde kararlar verilmiştir (B. No: 2012/625, 9/1/2014, §§ 23-41; B.

No: 2013/695, 9/1/2014, §§ 24-40).

26. Başvurunun değerlendirilmesi neticesinde, başvuruya konu

ceza davası; hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,

delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterler

dikkate alındığında karmaşık olmaktan uzaktır. Başvurucu her ne kadar Yargıtay

12. Ceza Dairesinin 2/4/2013 tarihli bozma ilâmı üzerine Gaziosmanpaşa 3.

Asliye Ceza Mahkemesince yapılan yargılamaya, usulüne uygun tebligata rağmen

katılmayarak yargılamanın uzamasına sebep olmuşsa da anılan davaya bütün olarak

bakıldığında, somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini gerektirecek

bir yön bulunmadığı ve söz konusu yaklaşık altı yıldır devam eden yargılama

sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

27. Açıklanan nedenlerle,

başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

28. Başvurucu, makul sürede

yargılama yapılmadığı için 20.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep

etmiştir.

29. 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Kararlar” kenar başlıklı 50. maddesinin

(2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Tespit edilen ihlal

bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak

için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden

yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine

tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu

gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa

Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan

kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.”

30. Başvurucunun tarafı olduğu

uyuşmazlığa ilişkin yaklaşık altı yıldır devam eden yargılama süresi nazara

alındığında, yargılama faaliyetinin uzunluğu sebebiyle, yalnızca ihlal

tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya net

2.900,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

31. Başvurucu tarafından yapılan

ve dosyadaki belgeler uyarınca tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.500,00 TL

vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.706,10 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

32. Başvuruya konu yargılamanın

yaklaşık altı yıldır devam ettiği ve bu hususun makul sürede yargılanma hakkını

ihlal ettiği gözetilerek, anayasal bir hakkın ihlal edildiği açık olan bir

yargılama dosyasında, hukuka, adalete ve mahkemeye güven ilkesinin gördüğü

zararın devam etmesinin önlenmesi amacıyla, yargılamanın mümkün olan en kısa

sürede sonuçlandırılmasını teminen, kararın bir

örneğinin ilgili Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

A. Başvurucunun

1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği yönündeki

iddiasının KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

2. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına

alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

B. Başvurucuya net 2.900,00 TL manevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE,başvurucunun tazminata ilişkin diğer

taleplerinin REDDİNE,

C. Başvurucu tarafından yapılan 206,10 TL harç ve 1.500,00 TL

vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.706,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA

ÖDENMESİNE,

D.Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına

başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına; ödemede gecikme olması

halinde, bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için

yasal faiz uygulanmasına,

E. Kararın bir örneğinin Gaziosmanpaşa 3. Asliye Ceza Mahkemesine

gönderilmesine,

10/3/2015

tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar

verildi.

Başkan

:

Alparslan ALTAN

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

Engin YILDIRIM

Celal Mümtaz AKINCI

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucu

:

Töredi

ŞİMŞEK

Vekili : Av. Önder KIRMIZITAŞ