Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Karar Armasan Vakum Ambalaj San. ve Tic. Ltd. Şti. Başvurusu (B. No: 2017/22937)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, sahte fatura kullanıldığı gerekçesiyle resen

tarh edilen vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemiyle

açtığı davanın emsal kararların lehine olmasına karşın reddedilmesinin adil

yargılanma hakkını ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 8/5/2017 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

ilgili olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucu adına, yasal defter ve belgeleri üzerinde

yapılan incelemede alış belgeleri arasında sahte faturalara rastlanılmıştır.

Başvurucu tarafından kullanılan bu faturaların yasal defterlere kaydının

yapıldığı ve ilgili dönem beyannamelerine intikal ettirildiği hususlarının

tespit edildiği gerekçesiyle 21/11/2014 tarihli vergi inceleme raporu

düzenlenmiştir.

7. Anılan raporda 2009 yılından devreden katma değer

vergisinin azaltılması suretiyle 2010 yılı Mart dönemine ilişkin olarak vergi

ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatı yapılmıştır.

8. Başvurucu 2010 yılı Mart dönemine ilişkin olarak tarh

edilen vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin iptali istemiyle İstanbul 1.

Vergi Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır.

9. Mahkeme, başvurucunun açmış olduğu davayı 15/5/2015

tarihli kararı ile reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucu Şirket

hakkında tanzim edilen 21/11/2014 tarihli vergi inceleme raporu uyarınca

yapılan tarhiyatlara karşı açılan diğer davalarda davanın reddine karar

verildiğinden 2009/12. döneminden sonraki döneme devreden katma değer vergisi

tutarının anılan raporda belirtilen tutar olarak dikkate alınarak ve beyan

tablosu yeniden düzenlenerek yapılan dava konusu cezalı tarhiyatta dahukuka

aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir.

10. Başvurucunun itiraz istemi İstanbul Bölge İdare

Mahkemesi İkinci Kurulunun (Bölge İdare Mahkemesi) 20/1/2016 tarihli kararı ile

reddedilmiştir.

11. Başvurucunun karar düzeltme istemin de 30/1/2017

tarihinde reddedilmesi üzerine mahkeme kararı kesinleşmiştir.

12. Nihai karar başvurucuya 10/4/2017 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

13. Başvurucu 8/5/2017 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ

HUKUK

14. 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi

Kanunu’nun 1. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

“Türkiye'de yapılan aşağıdaki işlemler

katma değer vergisine tabidir:

1. Ticari, sınai, zirai faaliyet ve

serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler,

... ”

15. 3065 sayılı Kanun'un 29. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

“1. Mükellefler, yaptıkları vergiye tabi

işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanunda aksine hüküm

olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak aşağıdaki vergileri indirebilirler:

a) Kendilerine yapılan teslim ve

hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda

gösterilen katma değer vergisi,

... ”

16. 3065 sayılı Kanun'un 34. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

“1. Yurt içinden sağlanan veya ithal

olunan mal ve hizmetlere ait Katma Değer Vergisi, alış faturası veya benzeri

vesikalar ve gümrük makbuzu üzerinden ayrıca gösterilmek ve bu vesikalar kanuni

defterlere kaydedilmek şartıyla indirilebilir.

... ”

17. 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun

3. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"...

B) İspat: Vergilendirmede vergiyi

doğuran olay ve bu olaya, ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır.

Vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin

muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir. Şu

kadar ki, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesi

ispatlama vasıtası olarak kullanılamaz.

İktisadi, ticari ve teknik icaplara

uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia

olunması halinde ispat külfeti bunu iddia eden tarafa aittir."

18. 213 sayılı Kanun'un 30. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

"Resen vergi tarhı, vergi

matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere

dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından

takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi

inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh

olunmasıdır. İnceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah

farkı resen takdir olunmuş sayılır.

Aşağıdaki hallerden herhangi birinin

bulunması durumunda, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve

belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitinin mümkün olmadığı kabul

edilir.

...

4. Defter kayıtları ve bunlarla ilgili

vesikalar, vergi matrahının doğru ve kesin olarak tesbitine imkan vermiyecek

derecede noksan, usulsüz ve karışık olması dolayısiyle ihtiyaca salih

bulunmazsa.

...

6. (Ek: 30/12/1980-2365/4 md.) Tutulması

zorunlu olan defterlerin veya verilen beyannamelerin gerçek durumu

yansıtmadığına dair delil bulunursa.

..."

19. 213 sayılı Kanun'un 134. maddesinin "Maksat"

kenar başlıklı birinci fıkrası şöyledir:

"Vergi incelemesinden maksat,

ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak tespit etmek ve

sağlamaktır..."

20. 213 sayılı Kanun'un "Vergi ziayı"

kenar başlıklı 341. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

"Vergi ziyaı, mükellefin veya

sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi

veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk

ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder"

21. 213 sayılı Kanun'un "Vergi ziyaı cezası"

kenar başlıklı 344. maddesinin birinci fıkrası ile ikinci fıkrasının ilgili

kısmı şöyledir:

"341 inci maddede yazılı hallerde

vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında

ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir."

V. İNCELEME VE

GEREKÇE

22. Mahkemenin 16/9/2020 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

23. Başvurucu; hukuka aykırı karar verildiğini, adına

düzenlenen vergi inceleme raporlarına istinaden sahte fatura kullandığından

cezalı tarhiyat yapılmış ise de fatura aldığı firmanın sahte fatura

düzenlendiğine ilişkin somut tespit bulunmadığını, kaldı ki bu firmadan fatura

alan diğer mükelleflerin açmış olduğu davaların kabul edildiğini, Mahkemece

detaylı bir araştırma ve inceleme yapılmadan davanın reddedilmesinin usul ve

kanuna aykırı olduğunu belirterek adil yargılanma hakkının ve eşitlik ilkesinin

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

24. Anayasa’nın “Hak arama hürriyeti” kenar

başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Herkes, meşru vasıta ve yollardan

faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve

savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.”

25. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından

yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki

tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,

§ 16). Başvurucu adil yargılanma hakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini

ileri sürmüş ise de yukarıda yer verilen şikâyetlerinin özü yargılama sürecinde

maddi olayın değerlendirilmesinde açık ve bariz takdir hatası yapılarak

davasının reddedilmesidir. Bu itibarla başvurucunun ihlal iddiaları adil

yargılanma hakkı kapsamında hakkaniyete uygun yargılanma hakkı yönünden

incelenmiştir.

26. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında,

kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel

başvuruda incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler

önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile

uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu

olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil

eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu

kapsamda değildir (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

27. Bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere

müdahale iddiası içermeyen, yargılama aşamasında elde edilen delillerin takdiri

ile bu deliller ışığında hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanmasına

ilişkin somut başvuru, yukarıda belirtilen içtihat kapsamında kanun yolu

şikâyeti niteliğinde olup gerekçeli kararda yer verilen hukuki tespitler ve

dayanaklar (bkz. § 9) gözönünde bulundurulduğunda derece mahkemesi kararında

bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan herhangi bir durum da

tespit edilmemiştir.

28. Öte yandan benzer konularda ya da aynı hukuki metne

ilişkin olarak aynı derecedeki bağımsız yargı mercileri arasındaki yorum ve

içtihat farklılıkları tek başına adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde

kabul edilemeyeceği gibi derece mahkemeleri veya temyiz mercilerinin

uyuşmazlıklara ilişkin olarak tarafların talepleri ve delilleri arasındaki

yorum farklılıkları da tek başına adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde

kabul edilemez (Miraş Mümessillik İnş. Taah. Reklam. Paz. Yay. San. Tic.

A.Ş., B. No: 2012/1056, 16/4/2013, § 36). Bu durumun farklı yargı kolları

açısından da geçerli olduğunun kabulü gerekir.

29. Mahkeme içtihatlarındaki değişme yargı organlarının

takdir yetkisi kapsamında kalmakta olup böyle bir değişiklik özü itibarıyla

önceki çözümün tatminkâr bulunmaması anlamına gelir (aynı yöndeki Avrupa İnsan

Hakları Mahkemesi (AİHM) kararı için bkz. S.S. Balıklıçeşme Beldesi Tarım

Kalkınma Kooperatifi ve diğerleri/Türkiye, B. No: 3573/05 … 17293/05,

30/11/2010, § 28). Ancak aynı hususta daha önce çıkan kararlardan farklı bir

hüküm kurulması hâlinde mahkemelerce bu farklılaşmaya ilişkin makul bir

açıklama getirilmesi gerekmektedir (aynı yöndeki AİHM kararı için bkz. Stoilkovska/Makedonya

Eski Yugoslav Cumhuriyeti, B. No: 29784/07, 18/7/2013, § 49).

30. Başvuruya konu somut olayda başvurucu; K. Ltd.

Şti.den aldığı faturaların sahte olduğu yolunda düzenlenen vergi inceleme

raporundaki tespitlere dayanılarak dava konusu işlemin kurulduğunu ancak pek

çok şirket hakkında aynı gerekçelerle tesis edilen işlemlerin iptal edildiğini,

Danıştay ve Bölge İdare Mahkemesinin de kanun yolu incelemelerini yaparak

kararların kesinleştiğini ifade etmektedir. Başvurucu, sahte faturaları

kullandığı yolundaki varsayımla sorumlu tutulmasının hakkaniyetli bir yaklaşım

olmayacağını belirtmektedir.

31. Başvurucunun anılan iddiasına karşın, inceleme

raporunda sadece K. Ltd. Şti.den aldığı faturaların sahte olduğu tespitine yer

verilmediği, aynı zamanda A. Ltd. Şti.den aldığı faturaların da sahte olduğu

belirtilmiştir. Mahkeme kararının gerekçesinde başvurucu Şirketin açtığı diğer

dosyalara atıf yapılarak dava konusu edilen işlemlerin K. Şti.nden alınan

faturalarla ilgili kısımlarının iptal edildiği vurgulanmıştır.

32. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar,

delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup

kararda bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan durumun da

bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun yolu şikâyeti

niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

33. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

BIRAKILMASINA 16/9/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Muammer TOPAL Selahaddin MENTEŞ Raportör : Zeynep KARAKOÇ Başvurucu : Armasan Vakum Ambalaj San. ve Tic. Ltd. Şti. Vekili : Av. Özge IĞDIR