Türkkan Kağıtçılık Yayıncılık Ltd. Şti. Başvurusu (B. No: 2014/3496)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, delillerin hatalı değerlendirilmesi ve gerekçesiz

karar verilmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 13/3/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu Şirket, İzmir'de yayın ve reklamcılık alanında

faaliyet göstermektedir. Başvurucu hakkında eski çalışanı L.G.T., İzmir Çalışma

ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne (İdare) şikâyette bulunmuştur.

9. İdare tarafından, anılan şikâyet kapsamında hakkında inceleme

yapılacağı ve bu inceleme için gerekli kayıt ve belgelerin 3/9/2013 tarihinde

saat 10.00'da ibraz etmesi gerektiği hususunda 2/9/2009 tarihinde başvurucuya

bildirimde bulunulmuştur. Bu bildirimde "Davet

gününden önce işçiye yasal alacaklarının ödenmesi ve işçi ile anlaşma

sağlanması durumunda, işçinin İl Müdürlüğümüze şikayetinden vazgeçtiğini bizzat

yazılı olarak bildirmesi halinde, konu ile ilgili kayıt ve belgeleriniz

incelenmeyecek ve işçinin şikayet başvurusu işlemden

kaldırılacaktır." bilgisine de yer verilmiştir.

10. Başvurucu, gönderilen bildirime rağmen belirtilen tarihte

bilgi ve belgeleri sunmamıştır. İdare tarafından 9/9/2013 tarihine kadar

beklenmiş; aynı tarihte saat 15.00 sıralarında işveren vekili İdareye başvurmuş

ve işçiyle anlaşma yoluna gideceklerini beyan etmiştir.

11. İdarece düzenlenmiş 9/9/2013 tarihli tutanakta, tarafların

anlaşma beyanları üzerine hazırlanan vazgeçme dilekçelerinden birinin kayıtlara

alındığı kaşesi basılıp diğer örnekle ilgili işlem tamamlanmadan işverenin

kurumu terk ettiği, bunun üzerine işçinin de feragat dilekçesi vermekten

vazgeçtiği belirtilmiştir. Aynı tutanakta, işverenin kuruma telefon açtığı ve

işçinin feragat dilekçesinin işleme konulması gerektiğini belirtmesi üzerine

şikâyetçiye işçilik haklarından kaynaklanan bir ödeme yapılmışsa buna ilişkin

belgenin de ibraz edilebileceğinin bildirildiği ifade edilmiş ve tutanak beş

memur tarafından imzalanmıştır.

12. İdarece, şikâyet konusu hususlara ilişkin olarak gönderilen

bildirime rağmen bilgi ve belgelerin sunulmaması nedeniyle başvurucuya idari

para cezası verilmiştir.

13. Başvurucu, anılan cezai işlemin iptali istemiyle (kapatılan)

İzmir 16. Sulh Ceza Mahkemesine (Mahkeme) başvurmuştur. İdarenin Mahkemeye

sunduğu 24/12/2013 tarihli cevap dilekçesi ekinde, ilgili işçinin 9/9/2013

tarihinde şikâyetini devam ettirdiğine dair tutanak da bulunmaktadır.

14. (Kapatılan) İzmir 16. Sulh Ceza Mahkemesinin 15/1/2014

tarihli kararıyla başvurucunun talebi reddedilmiştir. Karar gerekçesinin ilgili

bölümü şöyledir:

"İtiraz dilekçesi davalı kuruma tebliğ

edilerek itiraza konu karara ait tüm belge ve tutanak örnekleri getirtilerek

incelenmiş, davalı kurumca itirazın reddine karar verilmesi talebine ilişkin

24/12/2013 tarihli cevap dilekçesi dosyaya sunulmuştur.

İtiraz dilekçesi ve ekleri incelendiğinde;

itiraz eden vekili 27/11/2013 havale tarihli dilekçesinde; İş Kurumu tarafından

müvekkiline gönderilen 16/08/2013 tarihli yazının 02/09/2013 tarihinde tebliği

edildiğini, ilgili yazıda 03/09/2013 gününün davet günü olarak yazılı olduğu ancakbir iş günü içerisinde istenen defter ve belgelerin

hazırlanması için çok yetersiz bir süre olduğunu bu nedenle ek süre talebinde

bulundukları belirtilmiştir. 06/09/2013 günü şirket muhasebecisi ve şirket

elemanı ile İş Kurumuna gidildiğini ve inceleme memuru ile görüştüklerini,

şikayet edenin sigortalı gösterilmediğini kabul ettiklerini dolayısıyla da

defter ve belgelerde buna yarar bir kaydın olmadığını bildirdiklerini,

09/09/2013 tarihinde işçi ile anlaştıklarını ve şikayetten vazgeçme dilekçesini

İş Kurumuna verildiğini, şikayetten vazgeçme dilekçesi gereği şikayeti işlemden

kaldırmaları gerektiği halde dilekçeyi işleme koymayarak şikayetçiyi

kayırdıkları gibi müvekkilini cezalandırma gibi bir husumet içine girdiklerini

beyan etmiştir.

İtiraz eden hakkında Türkiye İş Kurumu İzmir

Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü tarafından İş Kanunu 92.maddesi uyarınca

inceleme yapılmak üzere itiraz edenin belgelerini istediği buna ilişkin

tebliğin ilk olarak 02/09/2013 tarihinde 03/09/2013 tarihinde müracat etmesi için yapılmış olup bu süre makul kabul

edilmese de ek süre talebi İş Kurumunca kabul görmüş ve 09/09/2013 tarihi

itibariyle de istenilen bilgi ve belgeler ibraz edilmemiş olmakla yapılan

itirazın yerinde olmayıp reddine karar vermekgerekmiştir."

15. Başvurucunun anılan karara yaptığı itiraz, İzmir 14. Asliye

Ceza Mahkemesinin 13/2/2014 tarihli kararıyla reddedilmiştir.

16. Anılan karar başvurucuya 21/2/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.

Bireysel başvuru 13/3/2014 tarihinde yapılmıştır.

IV. İLGİLİ HUKUK

17.22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 92. maddesinin

ikinci fıkrası şöyledir:

“Teftiş, denetleme ve incelemeler sırasında

işverenler, işçiler ve bu işle ilgili görülen başka kişiler izleme, denetleme

ve teftişle görevli iş müfettişleri ve işçi şikayetlerini inceleyen bölge

müdürlüğü memurları tarafından çağrıldıkları zaman gelmek, ifade ve bilgi

vermek, gerekli olan belge ve delilleri getirip göstermek ve vermek; iş müfettişlerinin

birinci fıkrada yazılı görevlerini yapmaları için kendilerine her çeşit

kolaylığı göstermek, bu yoldaki isteklerini geciktirmeksizin yerine getirmekle

yükümlüdürler."

18. 4857 sayılı Kanun’un 107. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

“Bu Kanunun;

a) 92 nci maddesinin ikinci

fıkrasındaki yükümlülüklerini yerine getirmeyen,

...

işveren veya işveren vekiline sekizbin

Türk Lirası idarî para cezası verilir.”

V. İNCELEME VE GEREKÇE

19. Mahkemenin 21/9/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Gerekçeli Karar Hakkının İhlal Edildiğine

İlişkin İddia

20.Başvurucu; eski çalışanı tarafından hazırlanan feragat

dilekçesinin süresi içinde ilgili idari merciye

sunulduğunu, dilekçenin idarenin kayıtlarına girdiğini gösteren resmi belge örneği mahkemeye sunulmasına rağmen verilecek

kararın sonucunu etkileyecek bu hususun gerekçede tartışılmadığını, Mahkemenin

ve itiraz merciinin gerekçesiz olarak karar verdiğini belirterek adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

21. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında herkesin adil

yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş; ancak, gerekçeli karar hakkından

açıkça söz edilmemiştir. Bununla birlikte Anayasa'nın 36. maddesine "adil

yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf

olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılama

hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Avrupa İnsan

Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki hakkaniyete

uygun yargılanma hakkının kapsamına gerekçeli karar hakkının da dâhil olduğu

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin birçok kararında vurgulanmıştır. Dolayısıyla

Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının gerekçeli karar

hakkı güvencesini de kapsadığının kabul edilmesi gerekir.

22. Anayasa'nın 141. maddesinin üçüncü fıkrasında da “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli

olarak yazılır.” denilerek mahkemelere kararlarını gerekçeli yazma

yükümlülüğü yüklenmiştir. Anayasa’nın bütünlüğü ilkesi gereği anılan Anayasa

kuralı da gerekçeli karar hakkının değerlendirilmesinde gözönünde

bulundurulmalıdır.

23. Mahkemelerin anılan yükümlülüğü, yargılamada ileri sürülen

her türlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayrıntılı şekilde yanıt verilmesi

gerektiği şeklinde anlaşılamaz. Ancak derece mahkemeleri, kendilerine sunulan

tüm iddialara yanıt vermek zorunda değilseler de (Yasemin Ekşi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, § 56) davanın

esas sorunlarının incelenmiş olduğu gerekçeli karardan anlaşılmalıdır.

24. Kanun yolu incelemesi yapan mercinin

yargılamayı yapan mahkemeyle aynı sonuca ulaşması ve bunu aynı gerekçeyi

kullanarak veya atıfla kararına yansıtması yeterlidir (Yasemin Ekşi, § 57).

25. Ayrı ve açık bir yanıt verilmesini gerektiren, başvurucunun

cezasının kalkmasına neden olabilecek türde (uyuşmazlığın çözümü için esaslı)

tüm iddialar ile dosya kapsamı dikkate alınarak verilen kararda sonuca

ulaşılması için yeterli gerekçe bulunduğu görülmektedir (bkz. § 14). Kanun yolu

incelemesi sonucunda verilen kararda, değerlendirme konusu hüküm ve

gerekçesinin uygun bulunduğu dikkate alındığında gerekçeli karar hakkına

yönelik bir ihlal olmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.

26. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

27. Başvurucu; hakkındaki idari para cezasının iptali istemiyle

yapılan başvuruda eski çalışanı tarafından hazırlanan feragat dilekçesinin

İdarenin kayıtlarına girdiğini gösteren resmî belge örneğini mahkemeye

sunmasına rağmen bu hususun dikkate alınmadığını, talebinin haksız ve hukuka

aykırı olarak reddedildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

28. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi,

hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlıkla ilgili varılan

sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu olamaz. Ancak bireysel

başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir

hatası veya açık bir keyfîlik içeren tespit ve

sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam,

B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

29. Somut olayda (kapatılan) İzmir 16. Sulh Ceza Mahkemesince

yapılan değerlendirmede başvurucunun iddiaları, idare tarafından sunulan bilgi

ve belgeler, müştekinin feragat beyanını geri almasına ilişkin süreci de

anlatan 9/9/2013 tarihli tutanak ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmek

suretiyle bir karar verildiği anlaşılmıştır. Başvurucu tarafından ileri sürülen

iddialar, mahkemelerce delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının

yorumlanmasına ilişkin olup mahkeme kararlarında bariz takdir hatası veya açık keyfîlik oluşturan bir hususun da bulunmadığı dikkate

alındığında ihlal iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

30. Başvurucu tarafından ileri sürülen ihlal iddialarının

yukarıda belirtilen içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu

sonucuna varıldığından başvurunun bu kısmının da açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

21/9/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Recai AKYEL

Raportör

:

Akif

YILDIRIM

Başvurucu

:

Türkkan

Kağıtçılık Yayıncılık Ltd. Şti.

Vekili

:

Av. Yaşar

ÖZCAN