Üzeyir Ölçer Başvurusu (B. No: 2014/9540)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle

Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında yapılan

başvuru ve akabinde açılan davada makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 12/6/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca 20/4/2017 tarihinde, makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddia dışındaki iddialar yönünden kısmi kabul

edilmezlik kararı verilerek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddia yönünden başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu, Bitlis ili Tatvan ilçesi Çavuşlar mevkiinde ikamet

etmekte iken yerleşim yerinde yaşanan terör olayları nedeniyle yerleşim yerini

1993 yılında terk etmek zorunda kaldığını beyan etmiştir.

9. Diyarbakır 2 No.lu Devlet Güvenlik Mahkemesinin 10/12/1992

tarihli ve E.1992/188, K.1992/525 sayılı kararı ile başvurucu, PKK terör

örgütüne yardım ve yataklık yapması nedeniyle 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı

mülga Türk Ceza Kanunu'nun 169. maddesi ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı

Terörle Mücadele Kanunu'nun 5. maddesi gereğince 3 yıl 9 ay hapis cezası ile

cezalandırılmıştır.

10. Başvurucu; 1992 yılından 1997 yılına kadar Üzümlü-Çavuşlar

mezrasındaki arazilerini boşaltmak durumunda kaldığı, bu süre içinde Tatvan'da

yaşadığı, 1993 yılında bu arazilerinin üzerinde bulunan tüm ağaçlarının

kesilmiş, yakılmış ve yıkılmış olduğunu duyduğu, ilgili yerlere müracaatlarını

yaptığı, arazisi üzerindeki zararların kimler tarafından meydana getirildiğini

bilmediği fakat bazı köy korucularının ve görevlilerin malumatı olmaksızın

zarar meydana getirilemeyeceği şikâyetlerinde bulunmuştur.

11. Bitlis Ağır Ceza Mahkemesinin 10/2/2005 tarihli ve

E.2004/133, K.2005/40 sayılı kararında bir kısım köy korucusu ve kolluk

görevlisi hakkında cürüm işlemek işin teşekkül oluşturmak suçu yönünden

zamanaşımı nedeniyle kamu davasının kaldırılmasına ya da 765 sayılı mülga

Kanun'un 96. maddesi uyarınca kamu davasının ortadan kaldırılmasına karar

verilmiştir.

12. Temyiz istemi üzerine Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 28/2/2007

tarihli ve E.2006/4319, K.2007/1587 sayılı kararı ile Bitlis Ağır Ceza

Mahkemesinin hükmünün onanmasına karar verilmiştir.

13. Başvurucu 26/7/2005 tarihinde, 5233 sayılı Kanun kapsamına

giren zararlarının karşılanması talebiyle Bitlis Valiliği Zarar Tespit

Komisyonuna (Komisyon) başvurmuştur.

14. Komisyon 11/1/2010 tarihli ve 2010/2-33 sayılı kararında,

terör olayları sonucu oluşan zararların karşılanması talebiyle yapılan

başvurunun incelenmesi sonucunda başvurucunun 765 sayılı mülga Kanun'un 169. maddesinde

düzenlenen suç nedeniyle sabıka kaydı bulunduğu gerekçesiyle talebin reddine

karar vermiştir.

15. Başvurucu tarafından belirtilen ret işlemi aleyhine Van 2.

İdare Mahkemesinde iptal ve tam yargı davası açılmıştır.

16. Van 2. İdare Mahkemesinin 29/4/2011 tarihli ve E.2010/1010,

K.2011/1144 sayılı kararı ile davanın reddine hükmedilmiştir.

17. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay Onbeşinci

Dairesinin 7/11/2012 tarihli ve E.2011/15327, K.2012/7675 sayılı ilamıyla

hükmün onanmasına karar verilmiştir.

18. Başvurucunun karar düzeltme istemi, aynı Dairenin 12/11/2013

tarihli ve E.2013/12259, K.2013/8141 sayılı ilamı ile reddedilmiştir. Karar

düzeltme isteminin reddi kararı başvurucuya 15/5/2014 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

19. Başvurucu 12/6/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

21. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

22. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

23. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak

davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,

7/11/2013, §§ 45, 47).

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).

25. Bu hususlara ek olarak Anayasa Mahkemesi, 5233 sayılı Kanun

kapsamında yapılan yargılamalarda komisyonların belli bir dönem içinde geçici

olarak olağanüstü iş yükü artışı ile karşılaşmasından kaynaklanan gecikmelerde,

kamu otoritelerince zamanında ve yeterli tedbirlerin alınmış olup olmadığını da

gözönünde bulundurmaktadır. Gerekli tedbirler

alınmışsa makul sürenin hesaplanmasında olağan yargılamalara kıyasla daha esnek

bir yaklaşım benimsenmektedir (Sabri Çetin,

B. No: 2013/3007, 6/2/2014, §§ 60-72; Mahmut

Can Arslan, B. No: 2013/3008, 6/2/2014, §§ 59-71; Mehmet Gürgen, B. No: 2013/3202, 6/2/2014,

§§ 57-67; Celal Demir, B. No:

2013/3309, 6/2/2014, §§ 57-69).

26. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda Komisyona başvuru tarihi

(26/7/2005)ile nihai karar tarihi (12/11/2013) arasında geçen ve yaklaşık 8 yıl

3 aylık yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

27. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına

alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

28. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

29. Başvurucu, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

30. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

31. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucuya net 4.800 TL manevi tazminat ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

32. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.039,50 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 4.800 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 239,50 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.039,50 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Van 2. İdare Mahkemesine (E.2010/1010,

K.2011/1144) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Burhan ÜSTÜN Üyeler : Serruh KALELİ Nuri NECİPOĞLU Kadir ÖZKAYA Rıdvan GÜLEÇ Raportör Yrd. : Leyla Nur ODUNCU Başvurucu : Üzeyir ÖLÇER Vekili : Av. Ramazan DEMİR