Verdi Kırmızıateş Başvurusu (B. No: 2015/7788)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, başvurucunun duruşma tarihinden haberdar edilmemesi

nedeniyle savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 5/5/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ulaşılan bilgi ve belgelere göre

ilgili olaylar özetle şöyledir:

6. Define bulmak amacıyla izinsiz kazı yaparken suçüstü

yakalanan diğer bir şüpheli, başvurucunun yakında bir lokantada kazı sonucu

çıkacak eserlerin ekspertizini yapmak için beklediğini beyan etmiştir. Bunun

üzerine Karacasu Cumhuriyet Başsavcılığının 22/11/2005 tarihli iddianamesiyle

başvurucu hakkında 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını

Koruma Kanunu'na muhalefet suçundan kamu davası açılmıştır.

7. Karacasu Asliye Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) yürütülen

yargılama sırasında başvurucu müdafii tarafından

temsil edilmiş, müdafi birçok celseye katılmış, esas hakkında savunma yapmış, hüküm

müdafiye tefhim edilmiş ve başvurucu, hükmü müdafii

aracılığıyla temyiz etmiştir.

8. Mahkeme 17/4/2008 tarihli kararıyla başvurucunun neticeten 1

yıl 3 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar vermiştir.

9. Karar, Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 8/11/2012 tarihli

kararıyla bozulmuştur.

10. Bozma sonrası gerçekleştirilen beş celse boyunca başvurucu müdafiinin mazeret dilekçesi sunarak celselere katılmadığı

tespit edilmiştir.

11. Başvurucu ve müdafiinin hazır

bulunmadığı ve müdafiin 5/11/2013 tarihli

dilekçesiyle mazeret bildirdiği 8/11/2013 tarihli celsede Mahkemece,

başvurucunun bozma ilamına karşı diyeceklerinin sorulmasına dair talimatın ikmalen geldiği belirtilmiştir. Savunmanın okunup

başvurucunun dosyasına konulduğu tutanak altına alınmıştır.

12. Mahkemece, başvurucu ve müdafiinin

hazır bulunmadığı 15/11/2013 tarihli celsede bozma ilamına uyularak

başvurucunun neticeten 1 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar

verilmiştir. Gerekçenin ilgili kısmı şöyledir:

"Sanıklar [Z.Ç.]

ve Verdi Kırmızıateş [başvurucu] üzerine atılı suç 2863 sayılı kanunun 74/-1.cümle

maddesine muhalefet olup, iddianame ve soruşturma aşaması kapsamı, katılan

kurum vekilinin beyanı, sanıkların savunmaları, telefon görüşme dökümleri, müze

müdürlüğü tarafından tutulan rapor, olay yeri fotoğrafları, olay yeri tespit,

yakalama ve el koyma tutanağı tüm dosya kapsamı incelemesi ile yapılan

yargılama sonucu; 20.11.2005 tarihinde [C.E., N.K., M.S. ve A.B.nin] şikayetçi [V.Ç.nin] Karacasu ilçesi

Geyre Beldesinde bulunan sit alanı içindeki tarlasına define aramak için

geldikleri, yaklaşık 1 m. kadar kazı yaptıkları, yaptıkları kazıda bazı küp

parçaları dışında bir şey çıkmaması üzerine, kazı yerini kapatarak olay

yerinden ayrıldıkları, şahısların 08.11.2005 günü aynı yere tekrar gelerek

kazıya devam ettikleri, jandarma tarafından suç üstü yakalandıkları, [M.S.nin] yakalandıktan

hemen sonra telefonunu arayan sanık [Z.Ç.] ile jandarma görevlileri yanında yaptığı görüşmede “yarım saat daha

işimiz var, kazıya devam ediyoruz, işimiz bitince biz sizi arayacağız” dediği,

ve olayın sıcaklığı ile jandarma görevlileri ile yaptığı ilk mülakatta sanıklar

Verdi Kırmızıateş [başvurucu] ve [Z.Ç.nin] Tavas yolu üzerindeki bir lokantada kazıdan çıkan

eserleri ekspertiz için beklediklerini beyan ettiği ve [C.E., N.K.,

M.S. ve A.B.nin]

suçlarını ikrar ettikleri; sanık [Z.nin] her ne kadar talimat ifadesinde sanık Verdi [başvurucu] ile otobüste tanıştığını söylemişse de diğer bir

ifadesinde Verdi [başvurucu] ile

iş için Datça’ya iş için gittiklerini beyan ettiğinden bu sanıkların

birbirilerini tanıdıkları anlaşılmış, [N.nin] beyanları ile sanık [Z.nin] beyanlarının da çeliştiği aslında araçların

bozulmadığı, sanık [Z.] ve

yanındaki Verdi’nin [başvurucu]

araçlarla birlikte kazı alanına yakın bir lokantada kazı yapanların işlerini

bitirmelerini bekledikleri, sanıklar [Z.] ve Verdi’nin [başvurucu]

cezadan kurtulmak için hazırlıktan itibaren birbirleri ile çelişkili ifadeler

verdikleri ve üzerlerine atılı suçları inkar ettikleri kanaatine varılmış ve bu

ifadelerine itibar edilmemiş, [A.]

ve [M.nin]

jandarmanın telefonda zorla “kazıya devam ediyoruz,yarım

saat daha işimiz sürer” dedirttiğine dair beyanları sanıkların çelişkili

ifadeleri ve tanık ifadeleri gözetildiğinde inandırıcı ve samimi bulunmayarak

itibar edilmemiş, sanıkların üzerilerine atılı eylemi

inkara yönelik savunmalarının suçtan ve cezadan kurtulmaya matuf olup, itibar

edilebilir mahiyette bulunmadığı dikkate alındığında, sanıkların 2863 sayılı

Kanunun 6. maddesi kapsamında bulunan dava konusu yerde izinsiz kazı suçunu

işledikleri sübuta erdiği anlaşılmakla..."

13. Başvurucu, müdafii aracılığıyla

hükmü temyiz etmiştir. Anılan hüküm, Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 12/2/2015

tarihli kararıyla onanmıştır.

14. Başvurucu 8/4/2015 tarihinde onama kararını öğrendiğini

bildirmiş ve 5/5/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

15. Bireysel başvuru sonrasında başvurucu 5/6/2015 tarihli

dilekçeyle yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur.

16. Mahkeme 9/6/2015 tarihli ek kararla, karar kesinleşinceye

kadar infazın durdurulmasına ve yeniden yargılama talebinin kabule değer

görülmediğinden reddine karar vermiştir. Karara karşı başvurucu tarafından

kanun yoluna başvurulmuş olup karar hâlen kesinleşmemiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 24/5/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Savunma İçin Gerekli

Zaman ve Kolaylıklara Sahip Olma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

18. Başvurucu; duruşma tarihi geçtikten sonra duruşma tarihinden

haberdar olabildiğini, katılım sağlayamadığı duruşmada mahkûmiyetine karar

verildiğini ve esas hakkında savunma yapamadığını belirterek savunma hakkının

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

19. Ceza yargılamasında savunma hakkının güvence altına

alınması, demokratik toplumun temel ilkelerindendir (Erol Aydeğer, B. No: 2013/4784,

7/3/2014, § 32). İddiaya karşı savunma imkânı tanınmadığı sürece adil muhakeme

yapılması mümkün değildir (Ufuk Rifat Çobanoğlu, B. No: 2014/6971, 1/2/2017, §

36).

20. Suç isnadı altındaki kişiye savunma hakkının şeklen değil

gerçek anlamda sağlanması gerekir. Bunun için suç isnadı altındaki kişi,

savunma için yeterli imkâna yani gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olmalıdır

(Ufuk Rifat

Çobanoğlu, § 37).

21. Gerekli zaman verilmeyen şüphelinin/sanığın hakkındaki

isnatları değerlendirip bunlara karşı savunma ve delil araştırması yapması

mümkün değildir. Dolayısıyla savunma için gerekli

zamana sahip olma, kişiyi acele yapılan yargılamalara karşı korumaktadır.

Savunma için gerekli süre somut olayın özelliklerine, davanın niteliğine, dava

konusunun karmaşık olup olmadığına, sanığın içinde bulunduğu duruma ve

yargılamanın aşamasına göre değişebilir. Sanığın öncesinde müdafi yardımından

faydalanması da sürenin yeterliliği hususunda gözetilebilir. Savunma için

"gerekli kolaylık" kavramı ise şüpheliye/sanığa savunma için yardımcı

olacak veya olabilecek zorunlu imkânları ifade etmekte ve "silahların

eşitliği" ni sağlamayı amaçlamaktadır. Suç

isnadı altındaki kişiye sağlanması zorunlu kolaylıklar, savunma için "gerekli"

olanlardır. Bu kolaylıklardan biri, kişiye savunmasını planlayarak mahkeme

önünde en uygun ve etkili şekilde yapılabilmesini mümkün kılacak bilgilere

ulaşmasına ve böylece yargılamanın sonucunu etkileyebilmesine imkân

verilmesidir. Bu hak yönünden de somut olayın özelliklerinin belirleyiciliği

büyük öneme sahiptir. Değerlendirme, yargılamanın bütünlüğü gözetilerek

yapılmalıdır (Ufuk Rifat

Çobanoğlu, §§ 40-45).

22. Başvuru konusu olayda yargılama, bozma kararından önce on

iki celse, bozma ilamından sonra ise beş celse sürmüştür. Başvurucu bozma

ilamından önceki yargılama aşamasında müdafiyle temsil edilmiştir (bkz. § 7).

Bozma ilamı sonrasında yapılan yargılama süresince ise başvurucu müdafiince ilk dört celse için ayrı ayrı mazeret

dilekçeleri sunulduğu ve müdafiin mazereti nedeniyle

duruşmalara katılmadığı anlaşılmıştır.

23. Bozma kararından sonra başvurucunun istinabe suretiyle

bozmaya karşı diyeceklerinin sorularak beyanının alındığı, başvurucunun

yargılama süresince müdafii ile temsil edildiği, müdafiin kendi isteğiyle birçok celseye katılmadığı,

mahkûmiyet kararının tebliğ edilerek başvurucunun kararı müdafi aracılığıyla

temyiz ettiği (bkz. §§ 10-13) tespit edilmiştir.

24. Başvurucu, yargılama boyunca müdafi yardımından yararlanma

imkânına sahip olmuştur. Ayrıca başvuru dosyası incelendiğinde “silahların

eşitliği” ve “çelişmeli yargılama” ilkelerine aykırı olarak başvurucuya

delillerini sunma ve inceletme ile itiraz etme hususlarında uygun olanakların

sağlanmadığına ilişkin bir delil de bulunmamaktadır. Anılan ilkeler ve Anayasa

Mahkemesinin benzer başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut

olayda yargılamanın bütünlüğü gözetildiğinde başvurucunun savunma için gerekli

zaman ve kolaylıklardan yararlandığı anlaşılmıştır.

25. Açıklanan gerekçelerle savunma hakkına yönelik bir ihlalin

olmadığı açık olduğundan başvurunun bu kısmının

açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna

karar verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

26. Başvurucu, kolluk görevlilerince gerçeğe aykırı şekilde

tutulan tutanağa dayalı olarak haksız yere mahkûmiyet kararı verilmesi ve

cezanın bireyselleştirilmesine dair kuralların uygulanmaması nedenleriyle adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

27. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile

uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki

hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013,

§ 42).

28. Somut olayda başvurucunun iddialarının ilk derece mahkemesi

tarafından delillerin değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında isabet olmadığına

ve esas itibarıyla yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu görülmektedir. Yapılan

yargılamada Mahkemenin ve Yargıtayın kararlarında

bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan

herhangi bir durum da tespit edilmemiştir.

29. Başvurucu, soruşturma ve yargılamaya katılan kamu

görevlilerinin FETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında terör örgütü üyesi oldukları

iddiasıyla mesleklerinden ihraç edilerek tutuklandıklarını, bu hususun da

yargının tarafsızlığı ve bağımsızlığına zarar verdiğini ileri sürmekteyse de,

başvurucu tarafından bu hususun başvuruya konu yargılamayı yapan mahkemenin

bağımsızlığını ve tarafsızlığını ihlal eden hususlara ya da kendisine isnat

edilen ve derece mahkemesince sabit görülen fiilleri, bu fiillere dayanılarak yapılan

işlemlerin sıhhatini etkilediğine ilişkin somut ve hukuken kabul edilebilir

herhangi bir açıklama yapılmamıştır. Bu itibarla başvurucu, ihlal iddiasına

ilişkin delillerini sunma ve temel hak ve özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin

açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüğünü yerine getirmemiştir. Dolayısıyla

başvurucu tarafından ileri sürülen bu iddianın kanıtlanamadığı sonucuna

ulaşılmıştır.

30. Başvurucu tarafından ileri sürülen ihlal iddialarının

yukarıda belirtilen içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu

sonucuna varıldığından başvurunun bu kısmının da açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. 1. Savunma için

gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Diğer ihlal iddialarının açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

24/5/2018 OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör

:

Tuğçe TAKCI

Başvurucu

:

Verdi

KIRMIZIATEŞ

Vekili

:

Av. Duygu

ÇELİK KIRMIZIATEŞ