Yaşar Şentürk Başvurusu (B. No: 2013/9296)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, 1979 yılında

yapılan kamulaştırma işlemleri ve bu işlemler sırasında usulsüz yapıldığı iddia

olunan tebligat nedeniyle ayrıca 2010 yılında açılan bedel artırımı davasının

söz konusu tebligat esas alınarak reddedilmesinden dolayı mülkiyet hakkının

ihlali iddiasıyla ilgilidir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 18/12/2013

tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön

incelemede başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı

tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci

Komisyonunca 14/3/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve ekleri ile

başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle

şöyledir:

5. Başvurucuya ait İstanbul ili

Küçükçekmece ilçesinde bulunan taşınmazlar 4/5/1979 tarihinde Arsa Ofisi

tarafından kamulaştırılmıştır.

6. Başvurucu, 1979 yılında

yapılan kamulaştırma işleminde tebligatın usulüne uygun yapılmadığı iddiasıyla

7/7/2010 tarihinde Küçükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde söz konusu

taşınmazlar için kamulaştırma bedelinin artırılması davası açmış ve 244.000,00

TL’nin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

7. Yapılan yargılama sonunda

Küçükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesi, 23/11/2011 tarihli ve E.2010/552,

K.2011/872 sayılı kararı ile uyuşmazlık konusu taşınmazın 1979 yılında

kamulaştırıldığını, kamulaştırma tarihinde yürürlükte olan 6830 sayılı İstimlak

Kanunu’nun 13. maddesine uygun olarak adres araştırmasının yapılıp başvurucunun

bildirilen adresine noter tebligatı gönderildiğini, ancak başvurucunun ilgili

adreste tanınmaması nedeniyle daha sonra ilanen tebligat yapıldığını,

başvurucunun da ilanen tebligat tarihinden itibaren otuz günlük hak düşürücü

süre içinde davayı açmadığını belirtmiş ve davanın reddine hükmetmiştir.

8. İlk Derece Mahkemesi kararı,

temyiz üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin, 14/2/2013 tarihli ve E.2012/23733,

K.2013/2162 sayılı ilamı ile onanmış, aynı Daireye yapılan karar düzeltme

istemi de 7/10/2013 tarihli ve E.2013/12784, K.2013/16911 sayılı ilam ile

reddedilmiştir.

9. Karar düzeltme talebinin

reddine ilişkin ilam başvurucuya 28/11/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

10. Başvurucu, 18/12/2013

tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. İlgili

Hukuk

11. 31/8/1956 tarihli ve 6830

sayılı mülga İstimlak Kanunu’nun 13.maddesi şöyledir:

“İstimlâki

kararlaştırılan yerlerin tapu ve tapu kaydı yoksa vergi kayıtları ile ve ayrıca

haricen yapılacak tahkikatla tesbit edilen mal

sahibi, zilyed ve diğer alâkalılarından ikametgâhı tesbit edilmiş olanlara istimlâk olunacak gayrimenkulun plân veya ebatlı krokisi, istimlâk kararı ve

takdir olunan kıymeti ve istimlâkin hangi idare lehine yapıldığı ve açılacak

dâvalarda husumetin kime tevcih edileceği 15 gün içinde noter marifetiyle

tebliğ olunur. Tebligatta Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri tatbik

olunur. Noterler tarafından tebligat masraflarından başka yalnız yüz kuruş

maktu ücret alınır. Köy lehine istimlâklerde, tebligat ihtiyar meclisi

huzurunda şahsa yapılır. Tevsik edilen tebliğ muteberdir. Doğrudan doğruya

tebligat ile beraber yukarda yazılı hususlar ayrıca ilan olunur.

İlân:

A) İstimlâki

kararlaştırılan yerin umuma mahsus mahallerinden birine ve belediye dairesi

veya köy odasına ou beş gün müddetle talik edilmek

suretiyle;

B) Gazete çıkan

mahallerdeki gazetelerden birisinde evrak hulâsalarının on beş gün ara ile en

az iki defa neşri suretiyle, yapılır.

Köy lehine

istimlâklerde yalnız (A) bendi hükmü tatbik olunur.

Açılacak dâvalarda

hangi idareye husumet tevcih edileceğinin tebliğ varakasında açıkça

gösterilmemiş veya yanlış gösterilmiş olması yüzünden dâvada husumet yanlış

tevcih edilmiş ise hakiki hasma tebligat icrası suretiyle dâvaya devam olunur,”

12. Mülga 6830 sayılı Kanun’un

14. maddesi şöyledir:

“İstimlâk

olunacak gayrimenkulun sahibi zilyed

ve diğer alâkalılar veya istimlâki yapan idare tarafından 13 ncü madde gereğince ikametgâhlarında tebligat yapılmış

olanlar tebliğ tarihinden itibaren 15 gün, bunlar haricindekiler son ilân

tarihinden itibaren 30 gün içinde istimlâk muamelesine karşı Şûrayı Devlette ve

takdir edilen bedel ile maddi hatalara karşı da gayrimenkulün bulunduğu mahal

Asliye Hukuk Mahkemesinde dâva açabilirler. Şu kadar ki, Şûrayı Devlete

müracaat edildiği takdirde mahkemeye müracaat müddeti Şûrayı Devlet kararı­nın katîleştiği tarihten, bu karar aleyhine karar tashihi

istenmiş ise bu talebin reddine dair ilânını tebliği tarihinden cereyana

başlar. …”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

13. Mahkemenin 24/6/2015

tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 18/12/2013 tarihli ve

2013/9296 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

14. Başvurucu 1970 yılından bu

yana yurtdışında yaşadığını ifade ederek, İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde

bulunan taşınmazlarının 1979 yılında Arsa Ofisi tarafından usulüne uygun

tebligat yapılmadan kamulaştırıldığı iddiasıyla 7/7/2010 tarihinde Küçükçekmece

3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı kamulaştırma bedelinin artırılması

davasının, mülga 6830 sayılı Kanun’a göre kendisine yapılan ilanen tebligattan

sonra hak düşürücü süre içinde açılmadığı gerekçesiyle reddedildiğini

belirterek mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve ihlalin tespit

edilmesi ile tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme

15. Başvuru dilekçesi ve ekleri

incelendiğinde, başvurucunun, usulüne uygun tebligat yapılmadan taşınmazlarının

kamulaştırılması ve açtığı kamulaştırma bedelinin artırımı davasının süresinde

açılmadığı gerekçesiyle reddedilmesi nedenleriyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini

ileri sürdüğü anlaşılmıştır. Anayasa Mahkemesi, başvurucuların ihlal

iddialarına ilişkin nitelendirmesi ile bağlı olmayıp hukuki nitelendirmeyi

bizzat yapar. Bu bağlamda başvurucunun mülkiyet hakkının ihlali ile ilgili

iddiası 7/7/2010 tarihinde açılan davanın sonucuna bağlı olduğundan ve söz

konusu dava süresinde açılmadığı gerekçesiyle reddedildiğinden başvurucunun şikayeti adil yargılanma hakkı kapsamında mahkemeye erişim

hakkının ihlali iddiası yönünden değerlendirilmiştir.

16. Başvurucu, sahibi olduğu

taşınmazların 1979 yılında usulüne uygun tebligat yapılmadan ve kendisine haber

verilmeden kamulaştırıldığını ve Küçükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde

açtığı kamulaştırma bedelinin artırılması davasında, Mahkemenin mülga 6830

sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca usulüne uygun tebligat yapıldığı ve

davanın tebligattan itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içinde açılmadığı

kabulüyle davasını reddettiğini oysa kendisinin 1970 yılından beri yurtdışında

yaşadığını, böyle bir tebligattan haberi olmadığını, Mahkemece yapılmış olduğu

kabul edilen tebligatın da usulüne uygun olmadığını ileri sürmüştür.

17. Başvurucunun şikâyetinin

özü, Mahkemenin kamulaştırma nedeniyle yapılan tebligata ilişkin hatalı yorum

yaptığı ve açtığı davayı süre yönünden reddettiği iddiasına dayandığından

şikâyet adil yargılanma hakkı kapsamında mahkemeye erişim hakkı yönünden

incelenmiştir.

18. Anayasa'nın 148. maddesinin

dördüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun'un 49. maddesinin (6) numaralı

fıkrasında, bireysel başvurulara ilişkin incelemelerde kanun yolunda

gözetilmesi gereken hususların incelemeye tabi tutulamayacağı, 6216 sayılı

Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun

başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğine karar verilebileceği

belirtilmiştir.

19. Bir anayasal hakkın ihlali

iddiasını içermeyen, yalnızca derece mahkemelerinin kararlarının yeniden

incelenmesi talep edilen başvuruların açıkça dayanaktan yoksun ve Anayasa ve

Kanun tarafından Mahkemenin yetkisi kapsamı dışında bırakılan hususlara ilişkin

olduğu açıktır (Miraş Mümessillik İnş. Taah. Reklam. Paz. Tic.

A.Ş., B. No: 2012/1056 § 34, 16/4/2013).

20. İlke olarak derece

mahkemeleri önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece

mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olup

olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece

mahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda

bariz takdir hatası veya açık keyfilik içermesi ve bu durumun kendiliğinden

bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu

çerçevede, kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular bariz takdir hatası

veya açıkça keyfilik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesince incelenemez (Necati Gündüz, Recep Gündüz, B. No:

2012/1027, 12/2/2013, § 26).

21. Başvuruya

konu, kamulaştırma bedelinin artırılması davasında İlk Derece Mahkemesi,

yaptığı inceleme ve değerlendirme sonucu uyuşmazlık konusu taşınmazların Arsa

Ofisi tarafından 4/5/1979 tarihinde kamulaştırıldığını, kamulaştırmanın

ardından o tarihte yürürlükte olan 6830 sayılı İstimlak Kanunu’nun 13. maddesi

uyarınca başvurucunun bildirilen adresine tebligat yapıldığını, başvurucunun

bildirilen adreste tanınmadığının anlaşılması üzerine aynı Kanun maddesi

uyarınca başvurucuya ilanen tebligat yoluna gidildiğini ve eldeki davanın da

ilanen tebligattan sonra hak düşürücü süre içinde açılmadığını belirterek,

davanın reddine hükmetmiştir. Anılan karar temyiz edilmiş, Yargıtay 5. Hukuk

Dairesinin, 14/2/2013 tarihli ilamı ile onanmış, karar düzeltme isteminin de 7/10/2013

tarihli ilam ile reddedilmesi sonucu kesinleşmiştir.

22. Somut davada İlk Derece

Mahkemesince uyuşmazlığın çözümü için gerekli bilgi ve belgeler toplanarak

inceleme yapılmış, başvurucuya bahsettiği iddia ve itirazlarını sunmak üzere

imkân verilmiş ve başvurucu iddia ve itirazlarını Mahkemeye sunmuştur. İlk

Derece Mahkemesi ve Yargıtay bu iddia ve itirazları değerlendirmiş ve otuz

günlük hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle davanın reddi yönünde karar

vermiştir.

23. 12/1/2011 tarih ve 6100

sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 33. maddesi gereği hukukun uygulanması ve

yorumlanması hâkimin resen gözeteceği bir husustur. Bu kapsamda hak düşürücü

sürenin dava konusu uyuşmazlıkta uygulanması da hâkimin takdir yetkisi

içindedir (Mardin Süryani

Katolik Kilisesi Vakfı, B. No: 2013/757, 13/6/2013 § 31). Derece mahkemelerinin

kararlarında dava süresinin uygulanması konusunda bariz takdir hatası veya

açıkça keyfilik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesinin bu takdire müdahalesi söz

konusu olamaz.

24. Açıklanan nedenlerle,

başvurucunun mahkemeye erişim hakkının ihlali iddiasının kanun yolunda

gözetilmesi gereken hususlara ilişkin olduğu, derece mahkemesi kararlarının

bariz takdir hatası veya açıkça keyfilik içermediği anlaşıldığından, başvurunun

diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin "açıkça dayanaktan yoksun olması"

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Başvurunun "açıkça

dayanaktan yoksun olması " nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

bırakılmasına, 24/6/2015 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan : Burhan ÜSTÜN Üyeler : Hicabi DURSUN Erdal TERCAN Hasan Tahsin GÖKCAN Kadir ÖZKAYA Raportör Yrd. : İsmail Emrah PERDECİOĞLU Başvurucu : Yaşar ŞENTÜRK Vekili : Av. Ali ELBEYOĞLU