Yusuf Karakaya Başvurusu (B. No: 2018/36865)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, gazi aylığı alındığı hâlde tütün

ikramiyesinin ödenmediğinden bahisle açılan iptal davasında hukuka aykırı karar

verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 12/12/2018 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonunca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

ilgili olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucu, askerlik hizmetini yapmaktayken Kıbrıs

Barış Harekâtı'na katılmış; 7/4/1975 tarihinde terhis edilmiştir.

7. Başvurucu 29/7/1974 tarihinde yapılan harekât

sırasında sağ elinden yaralandığını, tam iyileşmeden askerlik süresi dolduğu

için terhis edildiğini ve kendisine gazi aylığı bağlandığını belirterek

8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun

ek 79. maddesi gereğince harp malullerine yapılan ödemeden yararlanmak için

Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) başvurmuştur.

8. SGK, başvurucunun askerî harekât sırasında yaralanmış

olduğunu ancak Adana Asker Hastanesinde tedavisinin yapılarak birliğine iade

edildiğini ve normal askerlik süresi sonunda da terhis edildiğini belirtmiştir.

Ayrıca başvurucu, tütün ikramiyesi olarak bilinen ek ödemeleri talep etmişse de

5434 sayılı Kanun'un ek 79. maddesi gereğince askerlikten sağlam olarak terhis

edilen başvurucuya ek ödeme yapılmasına imkân bulunmadığı ifade edilerek talebi

reddedilmiştir. Başvurucu, talebinin reddi üzerine Ankara İdare Mahkemesinde

iptal davası açmıştır.

9. Ankara 11. İdare Mahkemesi 2/6/2017 tarihinde iptal

kararı vermiştir. Karar gerekçesinde; başvurucunun askerlik sırasında

yaralanması üzerine İzmir Devlet Hastanesinden 7/7/1975 tarihli rapor

alındığına ve raporda sağ el kurşun yaralanması sebebiyle hareket zayıflığı,

kekemelik ve sakatlığın sürekli olduğunun belirtildiğine yer verilmiştir. Bu

nedenle başvurucu hakkında vazife malullüğü hükümleri uygulanmak suretiyle 5434

sayılı Kanun'un ek 79. maddesi uyarınca ek ödeme yapılması gerektiği ifade

edilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

10. SGK'nın istinaf talebi üzerine Ankara Bölge İdare

Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) 14/9/2018 tarihinde

İdare Mahkemesi kararını kaldırarak davanın reddine karar vermiştir. Karar

gerekçesinde SGK'nın ret gerekçesine yer verilmiş ve bu kapsamda 5434 sayılı

Kanun'un ek 79. maddesi uyarınca ek ödeme yapılabilmesi için ilgililere bu

maddenin birinci fıkrasında sayılan kanun hükümleri uyarınca harp veya vazife

malulü aylığı bağlanmış olmasının gerektiği belirtilmiştir. 24/2/1968 tarihli

ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet

Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun'a göre aylık almakta

olanlara ek 79. madde uyarınca ek ödeme yapılmasının mümkün bulunmadığı

vurgulanmıştır. Ayrıca 22/6/2018 tarihli ara kararla başvurucu hakkında SGK'dan

bilgi istendiği, verilen cevapta da başvurucuya Kıbrıs Barış Harekâtı'na

katılmasından dolayı 1/11/1992 tarihinden itibaren 1005 sayılı Kanun'a göre

aylık bağlandığı, istinafa konu idare mahkemesi kararı uyarınca vazife

malullüğü işlemlerinin yapılabilmesi ve maluliyet derecesinin tespiti için tam

teşekküllü bir hastaneye başvurması, askerliğe elverişli olmadığına dair sağlık

kurulu raporunun getirilmesinin başvurucuya bildirildiği ancak başvurucu

tarafından herhangi bir belgenin sunulmadığı ifade edilmiştir. Nihayetinde

askerlik görevini yapmakta iken katıldığı Kıbrıs Barış Harekâtı'nda yaralanması

sonrasında yapılan tedavi üzerine birliğine katılarak normal askerlik süresi

sonunda sağlam olarak terhis edilen ve hakkında vazife malulü hükümleri

uyarınca aylık bağlanmadığı anlaşılan başvurucunun 1005 sayılı Kanun uyarınca

almakta olduğu aylık dolayısıyla 5434 sayılı Kanun'un ek 79. maddesi uyarınca

ek ödemeden yararlandırılmasına olanak bulunmadığı belirtilmiştir. Karar

başvurucuya 27/11/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir.

11. Başvurucu 12/12/2018 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ

HUKUK

12. 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve

Genel Sağlık Sigortası Kanun'un 47. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

"Subay (yedek subay dahil),

astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ile Türk Silâhlı Kuvvetlerince

görevlendirilen ve bu Kanun kapsamında bulunan sigortalılardan;

a) Harpte fiilen ateş altında,

b) Harpte, harp bölgelerindeki harp

harekât ve hizmetleri sırasında, bu harekât ve hizmetlerin sebep ve

etkileriyle,

c) Harpte veya harbe hazırlık devresinde

her çeşit düşman silâhlarının etkisiyle,

d) Askerî harekâtı gerektiren iç tedip

ve sınır hareketleri sırasında, bu hareketlerin sebep ve etkisiyle,

e) Barışta veya olağanüstü hallerde,

emir veya görev ile uçuş yapan uçucularla hangi meslek ve sınıftan olursa olsun

emirle görevli olarak uçakta bulunanlardan uçuşun havadaki ve yerdeki

sebepleriyle ve yine emir ve görev ile dalış yapan dalgıçlarla, hangi meslek ve

sınıftan olursa olsun emirle görevli olarak denizaltı gemisinde veya dalgıç

kıtasında bulunanlardan denizaltıcılığın veya dalgıçlığın çeşitli sebep ve

tesirleriyle,

f) Anayasanın 92 nci maddesi veya

Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca yabancı ülkelere

Türk Silâhlı Kuvvetleri gönderilmesini gerektiren durumlarda, birliklerin

bulundukları yerlerden hareketlerinden itibaren yurt içinde, yurt dışında,

yabancı ülkelerde veya yurda dönüş sırasında,

bu Kanunun 19 uncu maddesinde

belirtildiği şekilde sürekli iş göremezlik gelirine esas olacak şekilde

meslekte kazanma gücünü kaybeden veya bu Kanunun 25 inci maddesine göre malûl

sayılmayı gerektirecek derecede malûl olanlara, harp malûlü denir."

13. 5434 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

"Muvazzaf, yedek ve gönüllü erlerin

silah altında bulundukları esnada veya celp ve terhislerinde (Serbest sevkler

dahil) sevkleri sırasında, yedek subay ve yedek astsubay okulu öğrencilerinin

gerek okulda, gerek okuldan evvelki hazırlık kıtasında vazife malulü olmaları

halinde, kendilerine, öğrenim durumlarına göre, 657 sayılı Devlet Memurları

Kanununun 36 ncı maddesinde tespit edilen giriş derece ve kademe tutarlarının,

daha önce Devlet Memuriyetinde bulunmuş olanlardan kazanılmış hak aylıkları

veya emekli keseneğine esas aylıkları, sözü edilen giriş derece ve kademe

tutarının üzerinde olanlara bu aylıkları emeklilik gösterge tablosunda

karşılığı olan derece ve kademe tutarının,% 70'i üzerinden aylık

bağlanır."

14. 5434 sayılı Kanun'un ek 79. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

"Bu Kanunun 56 ncı maddesi ile

mülga 45 inci ve 64 üncü maddeleri, 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesi, 2330

sayılı Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını

gerektiren kanunlara göre harp veya vazife malullüğü aylığı üzerinden aylık

bağlananlara, bu madde uyarınca ek ödeme verilir.

Hak sahiplerine, yukarıda yazılı

durumlar sebebiyle, sosyal güvenlik kurumlarınca aylık bağlanmasına esas olan

tarihten geçerli olmak üzere müracaat tarihini izleyen yılın en geç ilk üç ayı

içinde T.C. Emekli Sandığı tarafından ek ödeme yapılır. Ay farkları yıllık

miktarın onikiye bölünmesi suretiyle hesaplanır..."

15. 1005 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

"Milli mücadeleye iştirak eden ve

bu sebeple kendilerine İstiklal Madalyası verilmiş bulunan Türk vatandaşları

ile 1950 yılında Türk Tugayının Kore'ye ayak bastığı Ekim ayında başlamak ve

1953 yılı Pan-Munjon Ateşkes Anlaşmasına kadar Kore'de fiilen savaşa katılmış

olan Türk Vatandaşlarına ve 1974 yılında Temmuz 1 inci ve Ağustos 2 nci Barış

Harekatına Kıbrıs'ta fiilen görev alarak katılmış olan Türk Vatandaşlarına,

hayatta bulundukları sürece, vatani hizmet tertibinden 5750 gösterge rakamının

her yıl Bütçe Kanunu ile tespit edilen memur maaş katsayısı ile çarpılmasından

bulunacak miktarda aylık bağlanır."

V. İNCELEME VE

GEREKÇE

16. Mahkemenin 20/10/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

17. Başvurucu; savaş sırasında yaralandığını, Adana Asker

Hastanesinde tedavi gördüğünü, henüz iyileşmeden askerlik hizmet süresi dolduğu

için 7/4/1975 tarihinde terhis edildiğini, tedavisine İzmir Devlet Hastanesinde

devam ettiğini ve devlet hastanesi tarafından kendisine engelli olduğuna dair

rapor verildiğini belirtmiştir. Başvurucu, savaş malulü olmasına rağmen ek

ödemeden yararlandırılmaması ve aynı konumdaki kişilere ödeme yapılması

nedeniyle eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu ayrıca,

mahkeme karar gerekçesindeki ara karara karşı idare tarafından verilen cevap

yazısında kendisinden maluliyet derecesinin tespiti için tam teşekküllü

hastaneye başvurması, askerliğe elverişli olmadığına dair sağlık kurulu raporu

getirmesi istendiğini ve böyle bir raporun getirilmediği ileri sürülmüşse de

tarafına böyle bir bildirimin yapılmadığını, bu nedenle davanın reddedilmesi

dolayısıyla adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.

B. Değerlendirme

18. Somut olaydaki uyuşmazlık konusu başvurucunun vazife

malulü sayılıp sayılmama meselesi değil 5434 sayılı Kanun'un ek 79. maddesi

gereğince ek ödemeden faydalanıp faydalanmayacağıdır. Başvurucu dava açarken ek

ödemenin kendisine ödenmemesine ilişkin işlemin iptalini ve ek ödemenin

yapılmasını talep etmiştir. Mahkeme ise dava konusu uyuşmazlığa ilişkin olarak

başvurucunun hem vazife malulü sayılmasına hem de buna bağlı olarak ek ödemenin

yapılmasına karar vermiştir (bkz. § 9). Ancak istinaf incelemesinde Bölge İdare

Mahkemesi, mahkeme kararının kaldırılmasına ve 5434 sayılı Kanun'un ek 79.

maddesinde belirtilen kanunlar uyarınca vazife malulü aylığı almayan, 1005

sayılı Kanun'a göre aylık alan başvurucunun belirtilen ek ödemeden

faydalanmasının mümkün olmadığı sonucuna ulaşmıştır (bkz. § 10).

19. 5434 sayılı Kanun'un ek 79. maddesinde, ilgili

kanunlara (bkz. § 14) göre harp veya vazife malullüğü aylığı üzerinden aylık

bağlananlara bu madde uyarınca ek ödeme yapılacağı belirtilmiştir. Bölge İdare

Mahkemesinin yorumuna göre de ancak harp veya vazife malullüğü aylığı

kapsamında olanlar ek ödemeden yararlanabilir.

20. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında,

kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel

başvuruda incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler

önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlıkla

ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu olamaz. Ancak

bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz

takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama ve sonuçlar Anayasa

Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamındadır (Ahmet Sağlam, B. No:

2013/3351, 18/9/2013, § 42).

21. Somut olayda uyuşmazlığın esasının 1005 sayılı

Kanun'a göre malullük aylığı alanların 5434 sayılı Kanun'un ek 79. maddesinde

düzenlenen ek ödemeden yararlanıp yararlanmayacağı meselesi oluşturmaktadır.

5434 sayılı Kanun'un ek 79. maddesini yorumlamak ve ek ödemenin kimleri

kapsadığını tespit etmek derece mahkemelerinin yetkisindedir. Bölge İdare

Mahkemesinin 1005 sayılı Kanun'a göre malullük aylığı alanların ek ödemeden yararlanamayacağına

ilişkin yorumunun bariz takdir hatası veya keyfîlik içerdiği tespit

edilememiştir.

22. Ayrıca başvurucu, SGK'nın askerliğe elverişli

olmadığına dair sağlık kurulu raporu getirilmesine ilişkin talebinin kendisine

tebliğ yapılmadığını ileri sürmüşse de belirtilen raporun idari işlemin

iptaline karar verilen kesinleşmemiş mahkeme kararının (bkz. § 9) uygulanmasına

yönelik alındığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Bölge İdare Mahkemesi tarafından

mahkeme kararı kaldırıldığı için tebliğin yapılıp yapılmadığının yargılama

sonucuna bir etkisi bulunmayacaktır.

23. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ

OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

BIRAKILMASINA 20/10/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucu : Yusuf KARAKAYA