AYM Norm Denetimi E.1964/39 K.1964/72

Karar tarihi:14/12/1964

Resmi Gazete tarih/sayı:6.3.1965/11946

İtirazda bulunan : Kızıltepe Sulh Ceza Mahkemesi

İtirazın konusu : Kaçakçılığın Men ve Takibi hakkındaki 1918 sayılı Kanunun 6829 sayılı Kanunla değişik 55 inci maddesinin "Sulh ceza mahkemelerinden verilen hüküm veya kararlar katidir." hükmünü kapsayan 3 üncü fıkrasının 334 sayılı Anayasa'nın 139 urıcu maddesine aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenmiştir.

Olay :

Kaçak

eşyayı evinde bulundurmaktan sanık A. I. hakkındaki 1918 sayılı Kanunun değişik

25 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına göre açılan kamu dâvası

üzerine Kızıltepe Sulh Ceza Mahkemesinde yapılan duruşmada "Anayasa'nın

139 uncu maddesi Yargıtay'ın Adliye mahkemelerinden verilen karar ve hükümlerin

son mercii olduğunu belirtmektedir. Ceza hukukunda esas olan, her hükmün, temyiz

murakebesinden geçmesidir. Bazı hafif para cezalarını müştekim ilâmların ve

kanunda kesin olduğu yazılı bulunan suçlara ait hükümlerin kesin olması ve

temyiz edilmemesi bu kaidenin istisnasını teşkil etmektedir. Ancak hürriyeti

bağlayıcı cezaya mahkûmiyet halinde dahi hükmün kesin olması ceza hukuku

prensiplerine aykırıdır ve hapis cezasını müştekim bir fiilden dolayı verilen

mahkûmiyeti müstelzim cezanın bu kaidenin istisnası olarak kabulüne ceza hukuku

prensipleri manidir. Hapsi müstelzim fiiller hakında verilen kararların temyiz

murakebesine tabi olması zorunludur ve bu sebeple kaçakçılık yasasının sulh

mahkemelerinden verilen kararların kesin olduğunu belirten 58/2 nci maddesi 334

sayılı Anayasa'nın 139 uncu maddesine aykırı bulunduğu" kanısı ile Anayasa

Mahkemesine başvurulmasına, dâvanın görülmesinin geri bırakılmasına ve bu

kararla ilgili kâğıtların Mahkememize gönderilmesine 14/9/1964 gününde karar

verilmiştir.

İnceleme :

Anayasa

Mahkemesi içtüzüğünün 15 inci maddesi gereğince 13/10/1964 gününde yapılan ilk

incelemede dosyada eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından işin esasının

incelenmesine oybirliğiyle karar verilmiş ve mahkeme kararında her ne kadar

itiraz konusu olarak 1918 sayılı Kanunun değişik 58/2 nci maddesi gösterilmiş

bulunmakta ise de bu madde mahkemelerden bu kanun hükmüne göre verilecek

cezaların tecil edilemiyeceğine ilişkin olup gerekçede 1918 sayılı yasanın sulh

mahkemelerinden verilen kararların kesin olduğunu belirten hükmüne itiraz

edilmekte olduğu açıkça gösterilmiş ve bu hüküm kanunun 55 inci maddesinin 3

üncü fıkrasında yer almış olması sebebiyle incelemenin bu maddenin sözü edilen

fıkrası üzerinde yapılması kararlaştırılmış ve esasın incelenmesi için

14/12/1964 gününde yapılan toplantıda dosyadaki belgeler, mahkemenin gerekçeli

kararı, Anayasa'nın ve 1918 sayılı Kanunun itiraz konusu ile ilgili maddeleri,

bu maddelerin gerekçeleri ve hazırlanan raporu okunduktan sonra gereği

görüşülüp düşünüldü :

Gerekçe :

İtiraz konusu 1918 sayılı Kanunun 55 inci maddesinde şöyle denilmektedir :

"Madde 55- Bu kanunu 12 nci ve 13 üncü maddeleriyle 14 üncü maddenin birinci ve 16 nci maddenin sonuncu fıkralarında yazılı fiillere gümrük memurlarından teşekkül eden komisyonlarca ve 25 inci maddenin l ve 2 fıkralariyle 44 üncü maddede yazılı fiillere -mahallî sulh ceza mahkemesince, on sene ve daha yukarı hapis veya ağır hapis veya idam cezalarını müstelzim suçlara ağır ceza mahkemesince ve bunlar dışında kalan suçlara da asliye ceza mahkemesince bakılır.

Gümrük komisyonlarınca verilen kararlara karşı suçlu veya gümrük idaresinin komisyona dâhil bulunmayan âmiri tarafından tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde sulh ceza mahkemelerine itiraz olunabilir.

Sulh mahkemelerinden verilen hüküm veya kararlar katidir." İtiraza dayanak gösterilen Anayasa'nın 139 uncu maddesinde de şöyle denilmektedir :

"Madde 139- Yargıtay, Adliye mahkemelerince verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Kanunla gösterilen belli dâvalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.

Yargıtay üyeleri Yüksek Hâkimler Kurulunca; Yargıtay Birinci Başkanı ile ikinci başkanları ve Cumhuriyet Başsavcısı Yargıtay Büyük Genel Kurulunca, üye tam sayılarının salt çoğunluğu ile ve gizli oyla seçilir.

Yargıtay'ın kuruluşu, işleyişi, başkan ve üyelerin ve diğer mensuplarının nitelikleri kanunla düzenlenir."

Anayasa'nın

151 inci ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri hakkındaki

22/4/1962 günlü ve 44 sayılı Kanunun 27 nci maddeleri uyarınca mahkemelerin bir

kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığını ileri sürerek Mahkememize başvurabilmeleri

için bakmakta oldukları bir dâvanın bulunması ve iptali istenen kanun hükmünün

de o dâvada uygulanması şarttır. Olayda Kızıltepe Sulh Ceza Mahkemesinin

bakmakta olduğu bir dâva varsa da bu dâvada söz konusu 1918 sayılı Kanunun 6829

sayılı Kanunla değişik 55 inci maddesinin üçüncü fıkrası mahkemece uygulanacak

değildir, İptali istenen üçüncü fıkrada öngörülen kesinlik, mahkeme kararında

belirtilmesi gereken bir husus olmayıp, kanunun kabul ettiği hukuki bir

durumdur ve sanığa isnat olunan suça uygun madde uyarıca verilecek cezayı

kapsayan hükmün niteliğini gösterir. Mahkeme bu maddeye dayanarak bir hüküm

tesis etme mevkiinde değildir.

Bir hükmün temyiz kabiliyeti bulunup bulunmadığının incelenmesi yetkisi, hükmü veren mahkemeye ait olmayıp Ceza Yargılamaları U. K. nun 315 inci maddesi gereğince Yargıtay'a ait bulunmaktadır Mahkeme ancak temyizin süresinde yapılıp yapılmasını ve temyiz şartının yerine getirilip getirilmediğini incelemeğe yetkilidir. Usul Kanununun, hükmün gerekçesinin ve hüküm fıkrasının kapsayacağı hususları belli eden 268 inci maddesinde, kanun yollarına başvurulabileceğinin de hüküm fıkrasında belirtileceğini gösteren bir hükme yer verilmemiştir.

Böylece 1918 sayılı Kanunun değişik 55 inci maddesinin üçüncü fıkrasını uygulayacak durumda olmayan mahkemenin bu fıkranın iptal edilmesi için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkisi yoktur ve itirazın yetkisizlik yönünden reddi gerekir.

Sonuç :

Başkan Lütfi · Akadlı Üye Cemalettin · Köseoğlu Üye Asım · Erkan Üye Rifat · Göksu Üye İ. · Hakkı Ülkmen Üye Şemssettin · Akçoğlu Üye İbrahim · Senil Üye A. · Şeref Hocaoğlu Üye Salim · Başol Üye Celâlettin · Kuralmen Üye Hakkı · Ketenoğlu Üye Ahmet · Akar Üye Muhittin · Gürün Üye Lûtfi · Ömerbaş Üye Ekrem · Tüzemen