AYM Norm Denetimi E.1965/28 K.1965/45

Karar tarihi:9/9/1965

Resmi Gazete tarih/sayı:4.11.1965/12142

İtirazda bulunan : Adana Asliye İkinci Hukuk Mahkemesi

İtirazın konusu : 2559 sayılı Polis Vazife ve Selâhiyet Kanununun 12 nci maddesinde yer alan "yirmi bir yaşından küçük yaştaki kadın ve erkekler hiç bir suretle bu yerlerde çalıştırılamazlar." hükmünün, Anayasa'nın 11 inci ve 42 nci maddelerine ve temel haklara ilişkin kurallarına aykırı görüldüğünden iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

Olay :

Adana

Asliye İkinci Hukuk Mahkemesinin 1965/410 esas sayılı dosyasına göre davacı,

nüfus kütüğünde 22/4/1943 olan doğum gününün 22/4/1942 olarak düzeltilmesini, 13/4/1963

günlü dilekçe ile de nüfus kaydına göre yirmi bir yaşını bitirmediği için

gazino ve pavyonlarda artist olarak çalışmasına Polis Vazife ve Selâhiyet

Kanunu hükümleri engel olduğundan, Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununun 10 uncu

ve 103 üncü maddeleri gereğince dâva sonuna kadar sözü edilen yerlerde artist

olarak çalışmasının sağlanmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, bu

isteği "Yaş düzeltilmesi dâvasının açıldığına ve Medenî Kanun ile Türk

Ticaret Kanunu hükümlerine ve Polis Vazife ve Selâhiyet Kanununa göre ihtiyati

tedbir olarak Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 103 üncü maddesi uyarınca

davacıya varyete artisliği yapmasına müsaade vesikası verilmesine."

şeklindeki 17/4/1963 günlü karar ile kabul etmiştir. Fakat davacı dâvasını

takip etmemiş olduğundan 18/6/1963 günlü oturumda dâva müracaata bırakılmış ve

31/12/1963 gününde de dosya muameleden kaldırılmış, ihtiyati tedbir ref

olunmuştur.

Bundan sonra davacı vekili 22/6/1965 günlü dilekçeyle dosyanın yeniden duruşmaya konulmasını ve Polis Vazife ve Selâhiyet Kanununun 12 nci maddesinin 2 nci fıkrasının Anayasa'nın 11 inci ve 42 nci maddelerine aykırı bulduğununu ileri sürerek müvekkilesinin ihtiyati tedbir yolu ile meslek ve sanatını yapmasına yeniden izin verilmesini istemiştir. Yenileme dilekçesi üzerine yapılan duruşmada Mahkeme, davacı vekilinin Anayasa'ya aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına vararak Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.

Mahkeme

kararında özetle : "Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri

hakkındaki 44 sayılı Kanunun 27 nci maddesi uyarınca ileri sürülen Anayasa'ya

aykılık iddiasının, Medeni Kanunun ve Türk Ticaret, Hukuk Muhakemeleri Usulü,

Umumi Hıfzısıhha kanunlarının olay ile ilgili hükümleri ile, Türk Ceza

Kanununun cezai ehliyete mütedair hükümleri ve diğer taraftan Anayasa'nın 11

inci ve 42 nci ve sair kişinin temel hak ve hürriyetlerine ilişkin maddeleri

karşısında ciddi olduğu kanısına varıldığından, 2559 sayılı Polis Vazife ve

Selâhiyet Kanununun 12 nci maddesinin (Yirmi bir yaşından küçük yaştaki kadın ve

erkekler hiç bir suretle bu yerlerde çalıştırılamazlar.) hükmünün Anayasa'ya

aykırı olması itibariyle iptali gerekir" denilmektedir.

Mahkemenin gönderdiği örneklerden ve kararı kapsamından Anayasa Mahkemesine başvurma işleminin 1964/647 esas sayılı yaş düzeltilmesi dâvasiyle de ilgili bulunduğu anlaşılmıştır.

İnceleme :

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15 inci maddesi gereğince yapılan ilk incelemede düzenlenen rapor, evrak örnekleri, mahkemenin gerekçeli kararı ve konu ile ilgili kanun maddesi okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü :

Gerekçe :

Anayasa'nın 151 inci ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri hakkındaki 22/4/1962 gün ve 44 sayılı Kanunun 27 nci maddesi gereğince; mahkemelerin bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığını ileri sürmeleri, o mahkemede bakılmakta olan bir dâvanın bulunması ve iptali istenen kanun hükmünün bu dâvada uygulanacak bir hüküm olması koşuluna bağlı bulunmaktadır.

Yukarıda

yapılan açıklamadan anlaşılacağı üzere; mahkemede bakılmakta olan yaş

düzeltilmesi dâvasının duruşması sırasında davacı vekili tarafından 2559 sayılı

Polis Vazife ve Selâhiyet Kanununun 12 nci maddesinin (Yirmi bir yaşından küçük

yaştaki kadın ve erkekler hiç bir suretle bu yerlerde çalıştırılamazlar.)

hükmünü taşıyan fıkrasının Anayasa'ya aykırı bulunduğu ileri sürülmüş,

mahkemece de bu iddianın ciddi olduğu kanısına varılarak sözü geçen hükmün

iptali hakkında bir karar verilmek üzere mahkememize başvurulmuştur. Olayda

davacı, mahkemeden nüfus kaydının düzeltilmesi suretiyle yaşının büyütülmesini

ve ayrıca verdiği dilekçe ile de 2559 sayılı Polis Vazife ve Selâhiyet

Kanununun 12 nci maddesinin çalışmayı yasaklayan hükmünün kendisi hakkında

uygulanmaması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini istemiştir. Ancak adı

geçen kanunun 12 nci maddesi, bakılmakta olan nüfus kaydının düzeltilmesi

dâvasında mahkemenin uygulayacağı bir kanun hükmü değildir. Bu sebeple

Anayasa'nın 151 inci ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri

hakkındaki 44 sayılı Kanunun 27 nci maddelerine göre mahkemenin, bu maddenin

kapsadığı itiraz konusu yasaklayıcı hükmün iptal edilmesi için, Anayasa

Mahkemesine başvurmağa yetkisi yoktur. İtirazın yetki yönünden reddi gerekir.

Sonuç :

Yukarıda yazılı sebepten ötürü itirazın reddine 9/9/1965 gününde oybirliği ile karar verildi.

Başkan Lûtfi · Akadlı Üye Asım · Erkan Üye Şemsettin · Akçoğlu Üye İbrahim · Senil Üye İhsan · Keçecioğlu Üye A. · Şeref Hocaoğlu Üye Salim · Başol Üye Celâlettin · Kuralmen Üye Hakkı · Ketenoğlu Üye Fazıl · Uluocak Üye Sait · Koçak Üye Ahmet · Akar Üye Muhittin · Gürün Üye Lütfi · Ömerbaş Üye Ekrem · Tüzemen