AYM Norm Denetimi E.1971/30 K.1971/52

Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

31.8.1956 günlü 6830 sayılı İstimlâk Kanununun 14. maddesindeki “dava açma süresinin tebligat yapılmış olanların dışında kalanlar için ilân tarihinden başlayarak 30 gün” olduğuna ilişkin hükmün Anayasanın 114 maddesine aykırı bulunduğu yolunda davacılar vekilinin ileri sürdüğü iddianın mahkemece ciddi olduğu kanısına varılmış ve Anayasanın 151 maddesine dayanılarak Anayasa Mahkemesine başvurulmuştur.

1-Olay :

Giresun İl İdare kurulunun 29.9.1971 günlü, 233 sayılı kamu yararı üzerinde yapılan kamulaştırmada karşılığın artırılması istemiyle Devlet Karayolları aleyhine açılan ve Bulancak Asliye Hukuk Mahkemesinin 1966/506 esas sayısına geçen davada 6830 sayılı Kanunun 14. maddesinde yer alan “dava açma süresinin tebligat yapılmış olanlar dışında kalanlar için son ilân tarihinden başlayarak 30 gün olduğu’na ilişkin hükmü Anayasanın 114. maddesine aykırı bulunduğu davacılar vekilince ileri sürülmüş; iddianın ciddi olduğuna kanısına varan mahkeme Anayasa Mahkemesine başvurulmasına ve duruşmanın geri bırakılmasına 20.4.1971 gününde karar vermiştir.

II-Mahkemenin gerekçesi özeti :

Davanın süresinde açılıp açılmadığının araştırılması

gerekmektedir. 6830 sayılı kanunun 14. maddesinde aynen “İstimlâk olunacak

gayrimenkulün sahibi, zilyet ve diğer alâkalılar veya istimlâkı yapan iare

tarafından 13. madde gereğince ikametgâhlarında tebligat yapılmış olanlar tebliğ

tarihinden itibaren 15 gün, bunlar haricindekiler son ilân tarihinden itibaren

30 gün içinde istimlâk muamelesine karşı Şurayı Devlette ve takdir edilen bedel

ile maddi hatalara karşı da gayrimenkulün bulunduğu mahal Asliye Hukuk

Mahkemesinde dava açabilirler”diye yazılıdır. Anayasanın 114. maddesinin ikinci

fıkrasında ise “İdarenin işlemlerinden dolayı açılacak davalarda süre aşımı,

yazılı bildirim tarihinden başlar.” denilmiştir. İlân yoliyle yapılan

tebligatın süre aşımına başlangıç olamayacağı böylece belirmektedir. Davada

uygulanacak olan 6830 sayılı kanunun 14. maddesindeki “dava açma süresinin

tebligat yapılmış olanlar dışında kalanlar için son ilân tarihinden başlayarak

30 gün olduğu”na ilişin hükmün Anayasanın 114. maddesinin ikinci fıkrasına

aykırılığı açıktır.

III-Yasa Metinleri :

Aşağıda açıklanacak sonuca göre itiraz konusu edilen kanun ve dayanılan Anayasa hükümlerinin buraya aktarılmasına yer görülmemiştir.

IV-İlk İnceleme:

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 25.5.1971 gününde Avni Givda, Fazıl Uluocak, Sait Koçak, Nuri Ülgenalp, Muhittin Taylan, Şahap Arıç, Recai Seçkin, Ahmet Akar, Halit Zarbun, Ziya Önel,Kâni Vrana, Muhittin Gürün, Lütfi Ömerbaş, Şevket Müftügil ve Ahmet H.Boyacıoğlu’nun katıldıkları ilk inceleme toplantısında önce mahkemenin itiraz konusu ettiği hükmün niteliği üzerinde durulması gerekmiştir.

İtiraz yoluna başvuran mahkeme, doğrudan doğruya 6830 sayılı kanunun 14. maddesinin sözünü etmektedir. Bu madde 10.11.1960 günlü, 10651 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4.11.1960 günlü, 122 sayılı “6830 Sayılı İstimlâk Kanununun 9 uncu maddesinin kaldırılması ve 10,11,14,15,17,19 ve 30 uncu maddelerinin değiştirilmesi ve bu Kanuna iki geçici madde eklenmesi” hakkındaki Kanunla değiştirilmiş ve mahkemenin bakmakta olduğu davanın nedeni de değişiklik gününden sonra oluşmuştur. Bu durumda, yürürlükte bulunmayan bir kanun hükmünün Anayasaya uygunluk denetiminin yapılması düşünülemez.

Öte yandan 6830 sayılı kanunun 14. maddesini değiştiren 122 sayılı

Kanun da 4.11.1960 gününde yani “normal demokratik rejimi bütün teminatı ile

kurma amaciyle gerçekleştirilen ve yürütülen 27 Mayıs 1960 Devrim tarihinden 6

Ocak 1961 tarihine kadar” olan süre içinde çıkarılmıştır. Anayasanın geçici 4. maddesinin

üçüncü fıkrası hükmüne göre bu süre içinde çıkarılan kanunlar hakkında

Anayasaya aykırılık iddiasiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamayacağı

gibi, itiraz yoliyle dahi mahkemelerde Anayasaya aykırılık iddiası ileri

sürülemez. Bu hükmün benzeri 22.4.1962 günlü, 44 sayılı kanunun geçici 6. maddesinde

de yer almıştır. Demek ki 6830 sayılı kanunun 14. maddesinin yürürlükteki

metninin de Anayasaya uygunluk denetiminin yapılmasına olanak yoktur.

Şu duruma göre inceleme olanağı bulunmayan itirazın reddi gerekir.

Başkanvekili Avni GİVDA Üye Fazıl ULUOCAK Üye Sait KOÇAK Üye Nuri ÜLGENALP Üye Muhittin TAYLAN Üye Şahap ARIÇ Üye Recai SEÇKİN Üye Ahmet AKAR Üye Halit ZARBUN Üye Ziya ÖNEL Üye Kâni VRANA Üye Muhittin GÜRÜN Üye Lütfi ÖMERBAŞ Üye Şevket MÜFTÜGİL Üye Ahmet H.BOYACIOĞLU