AYM Norm Denetimi E.2007/74 K.2007/65

Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

31.8.1956 günlü, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 2896 sayılı Yasa ile değiştirilen 93. maddesinin birinci fıkrasının, Anayasa'nın 44. ve 45. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Orman Kanunu'na muhalefet suçundan açılan kamu davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırılığı savını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

6831 sayılı Orman Kanunu'nun 2896 sayılı Yasa ile değiştirilen 93. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“MADDE 93 - Bu Kanunun 17 nci maddesinde yasak edilen fiilleri işleyenler veya izne bağlı işleri izinsiz yapanlar, altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.

…”

B- İlgili Yasa Kuralı

6831 sayılı Orman Kanunu'nun ilgili görülen 17. maddesi şöyledir:

“MADDE 17 - Devlet ormanları içinde bu ormanların korunması, istihsal ve imarı ile alâkalı olarak yapılacak her nevi bina ve tesisler müstesna olmak üzere; her çeşit bina ve ağıl inşası ve hayvanların barınmasına mahsus yerler yapılması ve tarla açılması, işlenmesi, ekilmesi ve orman içinde yerleşilmesi yasaktır.

Devlet ormanlarının herhangi bir suretle yanmasından veya

açıklıklarından faydalanılarak işgal, açma veya herhangi şekilde olursa olsun

kesme, sökme, budama veya boğma yollariyle elde edilecek yerlerle buralarda

yapılacak her türlü yapı ve tesisler, şahıslar adına tapuya tescil olunamaz.

Buralara doğrudan doğruya orman idaresince el konulur. Yanan yerlerde

husule gelen enkaz hiçbir suretle eşhasa satılamaz. Bunlar resmî daire ve müesseseler

ihtiyacına tahsis olunur. (...) (Madde 17 nin 2. fıkrasının son

iki cümlesi, 3.7.2004 tarih ve 25511 sayılı R.G.'de yayımlanan, 17.6.2004 tarih

ve 5192 sayılı Kanunun 1. maddesi

hükmü gereğince metinden çıkarılmıştır.) (Ek cümle: 5192 -

17.6.2004 / m.1) Yanan

orman alanlarındaki her türlü emval Orman Genel Müdürlüğünce değerlendirilir.

(Değişik 3. fıkra: 3373 - 22.5.1987) Turizm alan ve merkezleri

dışında kalan Devlet ormanlarında kamu yararına olan her türlü bina ve tesisler

için gerçek ve tüzelkişilere, Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığınca bedeli karşılığı

izin verilebilir. Bu izin süresi kırkdokuz yılı geçemez. Devletçe yapılan

tesisler dışında kalan her türlü bina ve tesisler izin süresi sonunda eksiksiz

ve bedelsiz olarak orman Genel Müdürlüğünün tasarrufuna geçer. Ancak işletmenin

maksadına uygun faaliyet gösterdiği Orman Genel Müdürlüğünce belgelenen hak

sahiplerinin kullanma hakları yer, bina ve tesislerin rayiç değeri üzerinden

belirlenecek yıllık bedelle doksandokuz seneye kadar uzatılabilir. Bu durumda

devir işlemleri bu uzatma sonunda yapılır. Turizm amaçlı tesisler için hak

sahipleri adına tapuda irtifak hakkı tesis edilir. İzin ve irtifak hakları amaç

dışı kullanılamaz. (...) (Madde 17 nin 3. fıkrasının 1. tümcesi,

Anayasa Mahkemesinin 8.11.2003 tarih ve 25283 sayılı R.G.'de yayımlanan, 17.12.2002

gün ve E: 2000/75 - K: 2002/200 sayılı kararı ile

iptal edilmiştir.) (Yeniden Düzenlenen 3. fıkra: 5192 - 17.6.2004 / m.1) Savunma,

ulaşım, enerji, haberleşme, su, atık su, petrol, doğalgaz, altyapı ve katı atık

bertaraf tesislerinin; sanatoryum, baraj, gölet ve mezarlıkların; Devlete ait

sağlık, eğitim ve spor tesislerinin ve bunlarla ilgili her türlü yer ve binanın

Devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret

olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde Çevre ve Orman Bakanlığınca

izin verilebilir. Devletçe yapılan ve/veya işletilenlerden bedel alınmaz. Bu

izin süresi kırkdokuz yılı geçemez. Bu alanlarda Devletçe yapılanların

dışındaki her türlü bina ve tesisler iznin sona ermesi halinde eksiksiz ve

bedelsiz olarak Orman Genel Müdürlüğünün tasarrufuna geçer. Söz konusu tesisler

Orman Genel Müdürlüğü veya Çevre ve Orman Bakanlığı ihtiyacında kullanılabilir

veya kiraya verilmek suretiyle değerlendirilebilir. İzin amaç ve şartlarına

uygun olarak faaliyet gösteren hak sahiplerinin izin süreleri; yer, bina ve

tesislerin rayiç değeri üzerinden belirlenecek yıllık bedelle doksandokuz yıla

kadar uzatılabilir. Bu durumda devir işlemleri uzatma süresi sonunda yapılır.

Verilen izinler amaç dışında kullanılamaz.

(Ek fıkra: 2896 - 23.9.1983) Yukarıdaki fıkrada belirtilen bina ve

tesislerin, hükmî şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya hususî

ormanlarda yapılmak istenmesi halinde, Maliye Bakanlığının görüşü alınmaksızın

Tarım ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde, kullanım bedeli,

süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun

olarak taraflarca tespit olunur. (...) (Madde 17 nin 3. fıkrasının

1. tümcesinin iptali nedeniyle uygulanma olanağı kalmayan diğer tümceleri ile

maddenin 4. fıkrası, Anayasa Mahkemesinin 8.11.2003 tarih ve 25283 sayılı

R.G.'de yayımlanan, 17.12.2002 gün ve E: 2000/75 - K: 2002/200 sayılı kararı ile

iptal edilmiştir.) (Yeniden Düzenlenen 4. fıkra: 5192 -

17.6.2004 / m.1) Yukarıdaki fıkrada

belirtilen bina ve tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda

veya hususi ormanlarda yapılmak istenmesi halinde de Çevre ve Orman

Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, süresi, yapılan

bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca

tespit edilir.”

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz konusu Yasa kuralı, ilgili Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

6831 Sayılı Orman Kanunu'nun 93. maddesinin iptali istenen birinci fıkrasına yönelik olarak daha önce yapılan başvuru Anayasa Mahkemesi'nin 17.2.2004 günlü, 2001/406 Esas, 2004/20 Karar sayılı kararı ile esastan incelenerek reddedilmiş ve bu karar 11.2.2005 günlü ve 25724 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı yasa hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz.

Anayasa Mahkemesi'nce işin esasına girilerek, hakkında ret kararı verilen itiraz konusu kuralla ilgili yeni bir başvurunun yapılabilmesi için, önceki kararın Resmi Gazete'de yayımlandığı 11.2.2005 gününden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır.

Bu nedenle belirtilen fıkraya yönelik başvurunun, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın 28. maddesi uyarınca reddi gerekir.

KILIÇ

Üye

Sacit

ADALI

Üye

Fulya

KANTARCIOĞLU

Üye

Ahmet

AKYALÇIN

Üye

Mehmet

ERTEN

Üye

Mustafa

YILDIRIM

Üye

A. Necmi ÖZLER

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Şevket

APALAK

Üye

Serruh

KALELİ

Üye Osman · Alifeyyaz PAKSÜT