İçeriğe geç
ACAYCAN CEYLANAVUKATLIK BÜROSU
Uzmanlık
  • Ceza Hukuku
  • Bilişim Suçları
  • Bilişim Hukuku
  • İnternet Hukuku
  • Forex ve Yatırım Dolandırıcılığı Hukuku
  • Kripto Paralar Hukuku
  • Finans Hukuku
  • Hukuki Danışmanlık
  • Şirket Danışmanlığı
  • Marka Hukuku
  • Telif Hukuku
  • Tahkim Hukuku
  • Gayrimenkul Hukuku
Makaleler
  • Tüm Makaleler
  • Aile Hukuku
  • Bilişim Suçları
  • Gayrimenkul Hukuku
  • Tazminat Hukuku
  • İdare ve Vergi Hukuku
  • Dolandırıcılık ve İBAN Mağduriyeti
  • Miras Hukuku
  • Trafik Hukuku
  • KVKK ve Veri Koruma Hukuku
  • Yapay Zeka ve Web3 Hukuku
  • Enerji ve Çevre Hukuku
  • Silah Suçları
  • Arabuluculuk
  • Ceza Hukuku
  • İnternet Hukuku
  • Medeni Hukuk
  • AİHM ve Anayasa Mahkemesi Başvuru
  • Delil Hukuku ve Emsal Kararlar
  • İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
  • İcra ve İflas Hukuku
  • Sağlık Hukuku ve Malpraktis
  • Fikri Mülkiyet, Marka ve Patent Hukuku
  • Uyuşturucu Suçları
  • Bilişim Hukuku
  • Finans Hukuku
  • Kripto Para Hukuku
  • Borçlar Hukuku
  • Mevzuat ve Yargıtay Kararları
  • Forex Hukuku
  • Ticaret Hukuku
  • Tüketici Hukuku
  • Sigorta Hukuku
  • Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku
  • Örgütlü Suçlar
Kaynaklar

NE YAPMALIYIM?

  • Ne Yapmalıyım?
  • Avukat Seçme Rehberi
  • Uzaktan Temsil
  • Arabuluculuk

MEVZUAT

  • TCK Rehberi
  • CMK Rehberi
  • HMK Rehberi
  • Mevzuat

HUKUKI SÖZLÜK

  • Hukuki Sözlük
  • Soru-Cevap
  • Dilekçeler
  • İnfaz Hesaplama
Karar Arşivi
  • Yargıtay Kararları
  • Danıştay Kararları
  • AYM Bireysel Başvuru
  • AYM Norm Denetimi
  • İstinaf (BAM) Kararları
  • İlk Derece Mahkeme Kararları
  • Karar Arama
Vaka Sonuçları
Hakkımızda
  • Büro Profili
  • Özgeçmiş
  • Medyada Biz
  • Çalışma İlkelerimiz
  • Çalışma Metodolojimiz
  • Online Danışmanlık
  • Ödeme
  • Kariyer
İletişim
  1. Anasayfa
  2. /AYM Norm Denetimi Kararları
  3. /Anayasa Mahkemesi

ANAYASA MAHKEMESİ

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

AYM Norm Denetimi E.2008/28 K.2010/30

Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesinin beşinci fıkrasının Anayasa'nın 123. ve 127. maddelerine aykırılığı savıyla iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi istemidir.

Esas2008/28Karar2010/30Tarih4 Şubat 2010Okuma12 dk · 2.492 kelime

KÜNYE

Mercii
Anayasa Mahkemesi
Karar tarihi
4 Şubat 2010
Esas Sayısı
2008/28
Karar Sayısı
2010/30
Karar Günü
4.2.2010
R.G. Tarih-Sayı
21.06.2010-27619
İtiraz yoluna başvuran
Danıştay Altıncı Dairesi
İtirazın konusu
10.7.2004 günlü, 5216 sayılı
Karar metni, AYM Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası kaynağından olduğu gibi aktarılmıştır; metne müdahale edilmemiştir. Kişisel veriler maskelenmiştir. Bu karar için özgün analiz henüz yazılmamıştır.

Karar Metni

2.492 kelime·12 dk okuma·20 bölüm

Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesinin beşinci fıkrasının Anayasa'nın 123. ve 127. maddelerine aykırılığı savıyla iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi istemidir.

I- OLAY

İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 12.9.2005 günlü ve 05.866 sayılı kararının iptali istemiyle, İzmir Valiliğince açılan davanın reddi yolunda verilen idare mahkemesi kararının bozulması istemiyle yapılan temyiz başvurusunda, Danıştay 6. Dairesi itiraz konusu kuralın iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

10.7.2004 günlü, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun beşinci fıkrasının iptali istenilen 14. maddesi şöyledir:

'Büyükşehir belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü belediye meclisi kararlarını, yedi gün içinde gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine iade edebilir.

Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de büyükşehir belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir.

Büyükşehir belediye başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine (...) idari yargıya başvurabilir.

Kararlar, kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilir. Mülki idare amirine gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez.

Mülki idare amiri hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine on gün içinde idari yargı mercilerine başvurabilir.

İlçe ve ilk kademe belediye meclislerinin bütçe ve imarla ilgili olanlar dışındaki kararları dayanak belgeleriyle birlikte büyükşehir belediye başkanına gönderilir. Büyükşehir belediye başkanı, yedi gün içinde, gerekçesini de belirterek hukuka aykırı gördüğü kararların yeniden görüşülmesini isteyebilir. İlgili meclis, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile kararında ısrar ederse karar kesinleşir.

Kesinleşen kararlar yedi gün içinde büyükşehir belediyesine gönderilir. Belediye başkanı, kesinleşen kararın iptali için on gün içinde idari yargı merciine başvurabilir.

Büyükşehir kapsamındaki ilçe ve ilk kademe belediye meclisleri tarafından alınan imara ilişkin kararlar, kararın gelişinden itibaren üç ay içinde büyükşehir belediye meclisi tarafından nazım imar planına uygunluğu yönünden incelenerek aynen veya değiştirilerek kabul edildikten sonra büyükşehir belediye başkanına gönderilir.'

B- Dayanılan Anayasa Kuralları

Başvuru kararında, Anayasa'nın 123. ve 127. maddelerine dayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 29.4.2008 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,yürürlüğü durdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara bağlanmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Genel Açıklama

Anayasa'nın 123. maddesinde, idarenin kuruluş ve görevleriyle bir

bütün olduğu ve kanunla düzenleneceği öngörüldükten sonra, idarenin kuruluş ve

görevlerinin, merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayandığı hükme

bağlanmış, kamu tüzelkişiliğinin, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği

yetkiye dayanılarak kurulacağı belirtilmiş ve idari yapı içinde yer alan

kurumların bir bütünlük içerisinde çalışması öngörülmüştür. Bu kurumların,

idarenin bütünlüğü ilkesinin gereği olarak denetlenmeleri hiyerarşik denetim ve

idari vesayet yoluyla gerçekleştirilebilmekte ve burada geçen 'İdare' kavramı

da, sadece merkezi idareyi ve onun taşradaki uzantılarını değil, yerel

yönetimleri ve kamu tüzel kişiliğine sahip çeşitli kamu kurumlarını ve bütün bu

teşkilatın personelini de kapsamaktadır.

İdarenin bütünlüğü, tekil devlet modelinin yönetim alanındaki temel ilkesidir. Bu ilke, idari işlev gören ayrı hukuksal statülere bağlı değişik kuruluşların bir bütün oluşturduğunu anlatmaktadır. İdarenin bütünlüğü, merkezin denetimi ve gözetimi ile hayata geçirilmekte ve yönetimde bütünlüğü sağlamak için başlıca üç hukuksal araç, hiyerarşi, yetki genişliği ve idari vesayet kullanılmaktadır. Bunlardan idari vesayet, merkezi yönetim ile yerinden yönetim kuruluşları arasındaki bütünleşmeyi sağlamakta, ayrışmayı, farklılaşmayı ve kopmayı önlemektedir.

Anayasa'nın 'Mahalli idareler' başlıklı 127. maddesinin birinci

fıkrasında, mahalli idarelerin; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek

ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar

organları, kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu

tüzelkişileri oldukları, kuruluş ve görevleri ile yetkilerinin, yerinden

yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenleneceği; beşinci fıkrasında ise

merkezî idarenin, mahallî idareler üzerinde, mahallî hizmetlerin idarenin

bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin

sağlanması, toplum yararının korunması ve mahallî ihtiyaçların gereği gibi

karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari

vesayet yetkisine sahip olduğu belirtilmiştir.

Yerel yönetimlere idari ve mali özerklik tanınmış olmasına karşın, 1924 yılından itibaren Anayasalarımızda, merkezi yönetime, yerinden yönetim kuruluşlarını denetleme yetkisi verilmiş ve bu yetki Anayasa'da idari vesayet olarak somutlaştırılmıştır.

Anayasa'nın 127. maddesinin beşinci fıkrasında yer alan hükme göre

idari vesayet; merkezî idarenin, mahallî idareler üzerinde, mahallî hizmetlerin

idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde

birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahallî ihtiyaçların gereği

gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde sahip

olduğu yetkidir. Bu fıkrada, merkezi yönetim yerel yönetimler üzerinde idari

vesayet' ... yetkisine sahiptir.'denilerek, merkezi

idarenin yerel yönetimler üzerinde vesayet yetkisini kullanıp kullanmayacağı

yasa koyucunun takdirine bırakılmamıştır.Ayrıca fıkradaki idari

vesayet yetkisinin, hukuka uygunluk denetiminin yanında yerindelik denetimini

de içerdiği açıktır.

Vesayet makamınca vesayet yetkisi kullanılırken, işlemler üzerinde iptal, onama, erteleme, izin, tekrar görüşülmesini isteme, düzeltme gibi çeşitli denetim usulleri uygulanabilmektedir.

B- Anayasa'ya Aykırılık Sorunu

Başvuru kararında,Anayasa'nın 127. maddesinin beşinci fıkrasında,

mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu

görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların

gereği gibi karşılanması amaçlarının gerçekleştirilebilmesi için merkezi

idareye yerel yönetimler üzerinde idari vesayet yetkisi tanındığı; idarenin

bütünlüğü ilkesinin sağlanmasına yönelik olarak merkezi idareye tanınan ve

çerçevesi Anayasa'da çizilmiş bulunan söz konusu yetkinin, iptali istenilen

kural ile yalnızca yargı mercileri aracılığıyla gerçekleştirilecek hukuka

uygunluk denetimi ile sınırlandırılmasının vesayet yetkisini etkisizleştirdiği,

dolayısıyla etkin bir biçimde kullanılmasını imkansız hale getirdiği, bunun da

Anayasa'nın, idarenin bütünlüğüne ve idari vesayet yetkisine ilişkin

ilkelerine, dolayısıyla 123. ve 127. maddelerine aykırılık oluşturduğu ileri

sürülmüştür.

10.7.2004 günlü, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun beşinci fıkrasının iptali istenilen 14. maddesinde büyükşehir belediye meclisi kararlarının kesinleşme ve yürürlüğe girme yöntemi gösterilmektedir.

Maddenin birinci fıkrasında, büyükşehir belediye başkanının,

hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını, gerekçesini de belirterek yeniden

görüşülmek üzere yedi gün içinde meclise iade edebileceği; ikinci fıkrasında,

yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de

büyükşehir belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen

kararların kesinleşeceği; üçüncü fıkrasında büyükşehir belediye başkanının,

meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine idari yargıya başvurabileceği;

dördüncü fıkrasında kararların kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün

içinde mahallin en büyük mülkî idare amirine gönderileceği, mülkî idare amirine

gönderilmeyen kararların yürürlüğe girmeyeceği; iptali istenilen beşinci

fıkrasında mülkî idare amirinin hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine on gün

içinde idarî yargıya başvurabileceği; altıncı fıkrasında ilçe ve ilk kademe

belediye meclislerinin bütçe ve imarla ilgili olanlar dışındaki kararlarının

dayanak belgeleriyle birlikte büyükşehir belediye başkanına gönderileceği,

büyükşehir belediye başkanının, yedi gün içinde, gerekçesini de belirterek

hukuka aykırı gördüğü kararların yeniden görüşülmesini isteyebileceği, ilgili

meclisin, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile kararında ısrar etmesi durumunda

kararın kesinleşeceği; yedinci fıkrasında kesinleşen kararların yedi gün içinde

büyükşehir belediyesine gönderileceği, belediye başkanının, kesinleşen kararın

iptali için on gün içinde idari yargı merciine başvurabileceği, son fıkrasında

ise büyükşehir kapsamındaki ilçe ve ilk kademe belediye meclisleri tarafından

alınan imara ilişkin kararların, kararın gelişinden itibaren üç ay içinde

büyükşehir belediye meclisi tarafından nazım imar planına uygunluğu yönünden

incelenerek aynen veya değiştirilerek kabul edildikten sonra büyükşehir

belediye başkanına gönderileceği belirtilmektedir.

İtiraz başvurusuna ilişkin 12.03.2008 günlü kararın verilmesinden sonra, 22.03.2008 günlü, 26824 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5747 sayılı Yasa'nın 3. maddesinin (3) numaralı fıkrasıyla 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesinin dördüncü fıkrası değiştirilmiş, itiraz konusu beşinci fıkrasında geçen 'on gün içinde' ibaresi fıkra metninden çıkarılmış, altıncı ve yedinci fıkraları yürürlükten kaldırılmış, sekizinci fıkrasının sonuna 'Üç ay içinde büyükşehir belediye meclisinde görüşülmeyen kararlar onaylanmış sayılır.' cümlesi eklenmiştir.

Buna göre, beşinci fıkraya ilişkin iptal isteminin 'on gün içinde' ibaresine yönelik kısmı hakkındaKARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINAkarar verilmesi gerekmektedir.

5216 sayılı Kanunun Büyükşehir belediye meclisi kararlarının kesinleşme ve yürürlüğe girme yönteminin gösterildiği 14. maddesinin iptali istenilen beşinci fıkrasında, merkezi idareye, büyükşehir belediye meclisi kararları aleyhine idari yargı mercilerine başvurma yetkisi verildiği görülmektedir.

Açıklanan duruma göre, maddenin beşinci fıkrasında yer alan,'Mülkî idare amiri hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine ' idarî yargıya başvurabilir.'biçimindeki kuralın, merkezi idarece Anayasa'nın 127. maddesinde çizilen çerçeve içinde kullanılması gereken, idarenin bütünlüğü ilkesinin gerektirdiği bir vesayet yetkisini içermediği sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle, iptali istenilen beşinci fıkranın'Mülkî idare amiri hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine ' idarî yargıya başvurabilir.'ibaresi Anayasa'nın 123 ve 127. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.

Haşim KILIÇ,Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Serruh KALELİ ile Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamışlardır.

VI- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

10.7.2004 günlü, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesinin;

1- Beşinci fıkrasında yer alan '' on gün içinde '' ibaresine yönelik itiraz başvurusu hakkında, 4.2.2010 günlü, E. 2008/28, K. 2010/30 sayılı kararla karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinden, bu ibareye ilişkin YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

2- Beşinci fıkrasının kalan bölümüne ilişkin iptal hükmünün yürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu bölümün YÜRÜRLÜĞÜNÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE,

4.2.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

VII- İPTAL HÜKMÜNÜN YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında,'Kanun, kanun

hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların

hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten

kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği

tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı

günden başlayarak bir yılı geçemez'denilmektedir. 2949 sayılı Yasa'nın 53.

maddesinin dördüncü fıkrasında da bu kural tekrarlanmakta, maddenin beşinci

fıkrasında ise, Anayasa Mahkemesi'nin, iptal sonucunda meydana gelecek hukuksal

boşluğu, kamu düzenini tehdit veya kamu yararını ihlal edici mahiyette görmesi

halinde, dördüncü fıkradaki hükmü uygulayacağı belirtilmektedir.

10.7.2004 günlü, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesinin beşinci fıkrasının'Mülki idare amiri hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine ' idari yargı mercilerine başvurabilir.' hükmününiptali nedeniyle doğan hukuksal boşluk, kamu düzenini tehdit ve kamu yararını ihlal edici nitelikte görüldüğünden, iptal kararının, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak bir yıl sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

SONUÇ / HÜKÜM

VIII- SONUÇ

A- 10.7.2004 günlü, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesinin;

1- Beşinci fıkrasında yer alan '' on gün içinde '' ibaresi, 6.3.2008 günlü, 5747 sayılı Yasa'nın 3. maddesinin (3) numaralı fıkrasıyla madde metninden çıkarıldığından, bu ibareye ilişkin KONUSU KALMAYAN İSTEM HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, OYBİRLİĞİYLE,

2- Beşinci fıkrasının kalan bölümünün Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Serruh KALELİ ile Zehra Ayla PERKTAŞ'ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

B- İptal edilen fıkranın kalan bölümünün doğuracağı hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edici nitelikte görüldüğünden, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 53. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları gereğince İPTAL HÜKMÜNÜN, KARARIN RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK BİR YIL SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE,

4.2.2010 gününde karar verildi.

Başkan

Haşim

KILIÇ

Başkanvekili

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Sacit

ADALI

Üye

Fulya

KANTARCIOĞLU

Üye

Mehmet

ERTEN

Üye

A. Necmi ÖZLER

Üye

Fettah

OTO

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Şevket

APALAK

KARŞIOY GEREKÇESİ

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesinde,

Büyükşehir Belediye Başkanı'nın hukuka aykırı gördüğü belediye meclisi

kararlarını yedi gün içinde gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere

belediye meclisine iade edebileceği, yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar

ile yeniden görüşülmesi istenip de büyükşehir belediye meclisi üye tam

sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararların kesinleşeceği, büyükşehir

belediye başkanının meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine idari

yargıya başvurabileceği, kararların kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi

gün içinde mahallin en büyük mülkî idare amirine gönderileceği, mülkî idare

amirine gönderilmeyen kararların yürürlüğe girmeyeceği belirtildikten sonra,

itiraz konusu beşinci fıkrada da mülkî idare amirinin hukuka aykırı gördüğü

kararlar aleyhine idari yargı mercilerine başvurabileceği öngörülmüştür.

Böylece, belediye meclisi kararları üzerinde büyükşehir belediye başkanı

tarafından gerçekleştirilebilecek bir tür iç denetime olanak sağlanmış, bunun

yanında mülkî idare amirine gönderilmeyen kesinleşmiş belediye meclisi

kararlarının yürürlüğe girmeyeceği ve mülkî idare amirinin, hukuka aykırı

gördüğü kararlar aleyhine hak veya menfaatinin ihlâl edilmiş olması gibi bir

koşul da aranmaksızın idari yargıya başvurabileceği hükme bağlanarak,

zayıflatılmış da olsa vesayet yetkisine yer verilmiştir.

Yerel yönetimlerin merkezi idare tarafından kanunların öngördüğü

yetki ve kapsam içinde denetlenmeleri yetkisini içeren idari vesayet,

Anayasa'nın 127. maddesinin beşinci fıkrasında düzenlenmiştir. Buna göre

merkezi idare, mahalli idareler üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin

bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin

sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi

karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari

vesayet yetkisine sahiptir. Bu bağlamda vesayet, merkezi idareye 'görev' değil

'yetki' olarak verildiğinden mutlak bir kullanım zorunluluğu içermez. Bu

durumda, vesayet yetkisinin anayasada belirtilen amaç ve çerçeve içinde kalmak

koşuluyla kapsam ve sınırının belirlenmesi yasakoyucunun takdiri içinde

bulunduğundan yerel yönetimlerin tüm işlemlerinin idari vesayete bağlı

tutulmasının anayasal bir gereklilik olduğu ileri sürülemez. Yerel yönetimlerin

özerkliği asıl olup, Anayasa ile güvence altına alındığından bu özerkliği

ortadan kaldıracak veya etkisiz kılacak düzenlemelerin Anayasa'ya aykırılık

oluşturacağı açık ise de onu güçlendirmek amacıyla vesayet yetkisine getirilen

sınırlandırmaların Anayasa ile uyum içinde olmadığından söz edilemez. İdarenin

bütünlüğünün sağlanabilmesi için merkezi yönetime tanınan vesayet yetkisinin

aşırı biçimde kullanılması, yerel yönetimlerin özerkliğini etkisiz hale

getireceğinden, bu yetkinin kullanılmasının sınırları, Anayasa ile çizilerek

özerklik Anayasal güvenceye kavuşturulmuştur.

İtiraz konusu kural ile kesinleşmiş belediye meclisi kararlarının

mahallin en büyük mülkî idare amirine gönderilmeden yürürlüğe girememesi ve

mülkî idare amirinin genel hükümlere göre yargıya başvurması olanaklı iken,

hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine idari yargıya başvurabileceği

vurgulanarak dava ehliyetinin araştırılmasına da gerek bırakmayacak biçimde

yargısal denetim yolunun açılması, vesayet yetkisinin sınırlarının

daraltılmakla birlikte tümüyle de ortadan kaldırılmadığını göstermektedir. Kaldı

ki, bu yetkinin kullanılma biçiminin saptanması, Anayasal çerçeve aşılmamak

koşuluyla yasa koyucuya ait olduğundan, zaman içinde ortaya çıkabilecek

gereksinmeler doğrultusunda farklı düzenlemeler yapılarak daha güçlü bir

vesayet yetkisinin tanınması da olanaklıdır.

Ayrıca anılan yetkinin konusu, sadece belediye meclisi kararlarıyla sınırlı olmadığından, bu yetkinin belediyelerin diğer idari işlemleri üzerinde de kullanılmasına Anayasal engel bulunmamaktadır. Çeşitli yasalarda vesayet yetkisi içeren kuralların yer alması da bu hususu doğrulamaktadır.

Açıklanan nedenlerle Kural'ın Anayasa'ya aykırı bir yönü bulunmadığından başvurunun reddi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.

Üye

Serruh

KALELİ

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Başkan

Haşim

KILIÇ

Üye

Sacit

ADALI

KARŞIOY GEREKÇESİ

10.07.2004 günlü, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesinin beşinci fıkrasında 'Mülki idare amiri hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine on gün içinde idari yargı mercilerine başvurabilir' denilmektedir.

Anayasa'nın 123. maddesinde idarenin bütünlüğü ilkesi öngörülmekte, 127. maddesinin beşinci fıkrasında ise merkezi idarenin yerel yönetimler üzerindeki vesayet denetimi düzenlenmektedir.

Anayasa'nın 'Mahalli İdareler' başlıklı 127. maddesinin beşinci fıkrasında 'Merkezi idare, mahalli idareler üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahiptir.' hükmü yer almıştır.

Görüldüğü gibi Anayasa, yerel yönetim idareleri ile merkezi idare arasındaki bütünlük ve uyumun sağlanabilmesi için merkezi idareye yerel yönetimlerin iş ve işlemleri üzerinde idari vesayet denetimi yapma yetkisi vermekte ve bu yetkinin esas ve usullerinin yasa ile düzenlenmesini öngörmektedir.

Yerinden yönetim idareleri varlıkları Anayasa ve Yasalarla güvence altına alınmış olan, seçilmiş organları, ayrı bütçe ve malvarlığına sahip özerk tüzel kişilerdir. Dolayısıyla Anayasa'nın 127. maddesinde yer alan idari vesayet yetkisi yerel yönetimlere tanınmış ve güvence altına alınmış bulunan özerkliğin bir istisnasıdır.

Bu durumda bu yetkinin Anayasa'da belirtilen amaç ve çerçeve içinde kalmak koşuluyla kapsam ve sınırlarının belirlenmesi yasakoyucunun takdiri içinde olup, yerel yönetimlerin bütün işlemlerinin idari vesayete bağlı tutulmasının anayasal bir gereklilik olduğu söylenemez.

İtiraz konusu 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesinin beşinci fıkrasında yer alan hüküm; Anayasa'nın 123. ve 127. maddelerine uygun bir şekilde idarenin vesayet yetkisini idarenin bütünlüğünü sağlamaya yönelik olarak, aynı zamanda demokratik toplum yapısının öngördüğü şekilde düzenlendiği açıktır.

Açıklanan nedenle iptali istenilen kural Anayasa'ya uygun olup, iptal isteminin reddi gerektiği düşüncesi ile karara katılmıyorum.

Üye

Fulya

KANTARCIOĞLU

Üye

Serruh

KALELİ

Üye Zehra · Ayla PERKTAŞ

Anayasa Mahkemesi, E. 2008/28, K. 2010/30, 4 Şubat 2010 tarihli karar · Kaynak: AYM Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası

Bu karar size uygun mu?

Davanızda bu kararın emsal değerini değerlendirmek için avukat desteği alın.

Görüşme Planla

BU SAYFADA

  1. Künye
  2. Karar Metni
  3. I- Olay
  4. Iıı- Yasa Metinleri
  5. Iv- İlk İnceleme
  6. V- Esasın İncelenmesi
  7. Vı- Yürürlüğün Durdurulması İstemi
  8. Vıı- İptal Hükmünün Yürürlüğe Gireceği Gün Sorunu
  9. Kılıç
  10. Adalı
  11. Kantarcıoğlu
  12. Erten
  13. Oto
  14. Özgüldür
  15. Apalak
  16. Karşıoy Gerekçesi
  17. Kaleli
  18. Kılıç
  19. Adalı
  20. Karşıoy Gerekçesi
  21. Kantarcıoğlu
  22. Kaleli
  23. Sonuç / Hüküm

Karar Bilgileri

Mercii
Anayasa Mahkemesi
Esas No
2008/28
Karar No
2010/30
Tarih
4 Şubat 2010

İlgili Kararlar

  • AYM Norm Denetimi E.2007/98 K.2010/33
  • AYM Norm Denetimi E.2008/57 K.2010/26
  • AYM Norm Denetimi E.2008/38 K.2010/39
  • AYM Norm Denetimi E.2008/99 K.2010/42
  • AYM Norm Denetimi E.2008/55 K.2010/41
  • AYM Norm Denetimi E.2010/2 K.2010/24

Tüm Arşiv

AYM Norm Denetimi KararlarıYargıtay Kararları
ACAYCAN CEYLANAVUKATLIK BÜROSU

Siber suç ve ağır ceza odaklı butik hukuk bürosu. Bilişim, kripto ve dolandırıcılık mağduriyeti ile trafik kazası davalarında uzman avukatlık desteği.

InstagramLinkedIn

Hukuki danışmanlık · Uzmanlık odaklı yaklaşım

MENÜ

  • Anasayfa
  • Uzmanlık Alanı
  • Makaleler
  • Makale Arşivi
  • Online Danışmanlık
  • Hakkımızda
  • Medyada Biz
  • Kariyer
  • Ödeme
  • İletişim

UZMANLIK

  • Ceza Hukuku
  • Bilişim Suçları
  • Bilişim Hukuku
  • İnternet Hukuku
  • Forex ve Yatırım Dolandırıcılığı Hukuku
  • Kripto Paralar Hukuku
  • Finans Hukuku
  • Hukuki Danışmanlık

HUKUKI KAYNAKLAR

  • Ne Yapmalıyım?
  • Uzaktan Temsil
  • Avukat Seçme Rehberi
  • International
  • Dilekçe şablonları
  • Hukuki Sözlük
  • Soru-Cevap
  • Yargıtay Kararları
  • İnfaz Hesaplama
  • Arabuluculuk
  • llms.txt(AI keşif)

POPÜLER ARAMALAR

  • Siber Suç Avukatı
  • Dolandırıcılık Avukatı
  • Ağır Ceza Avukatı
  • Ceza Avukatı
  • Ceza Soruşturması Avukatı
  • IBAN Mağduru
  • Uyuşturucu Suçları Avukatı
  • Cinayet Avukatı

İLETIŞIM

  • Turkiye
  • 0 (850) 308 38 83
  • 0 (850) 308 38 83
  • [email protected]
  • Pazartesi — Cuma · 09:00 – 18:00

Aycan Ceylan

Hukuki Uyarı: Bu sitedeki tüm içerik, görsel ve veriler telif hakkı ile korunmaktadır. Sayfa kaynağını görüntüleme, sağ tıklama, kopyalama, öğeyi denetleme (DevTools) ve scraping dahil tüm kullanıcı etkileşimleri 6698 sayılı KVKK ve 5651/5237 sayılı Kanunlar uyarınca IP adresi, oturum bilgisi, tarayıcı/cihaz bilgileri ile birlikte loglanmaktadır. İzinsiz veri çekilmesi, kopyalanması veya tersine mühendislik halinde yasal işlem başlatılır. © Aycan Ceylan Avukatlık Bürosu — Tüm hakları saklıdır.
© 2025 Aycan Ceylan Avukatlık Bürosu — Tüm hakları saklıdır.KVKK Aydınlatma MetniHukuki danışmanlık · Uzmanlık odaklı yaklaşım

KVKK Bilgilendirmesi

Bu site deneyiminizi iyileştirmek için çerez kullanır. Devam ederek kabul etmiş sayılırsınız. Siteyi kullanmaya devam etmeniz halinde, kişisel verilerinizin KVKK aydınlatma metni kapsamında işlendiğini kabul etmiş sayılırsınız.

KVKK Aydınlatma Metni
1. Format
2. Tarih / Saat
3. Bilgiler

Görüşme formatını seçin

Tarih ve saat seçin

Randevu en az 30 dakika sonrası için verilebilir. Ofis saatleri: Pzt–Cum 09:00 – 18:00.

İletişim bilgileriniz

Randevunuz alınacak ve ödeme işlemi için sizi telefonunuzdan arayacağız.