AYM Norm Denetimi E.2016/197 K.2016/190

Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

İTİRAZIN KONUSU

24.2.1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nun, 1.7.2016 tarihli ve 6723 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle yeniden düzenlenen 28. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…çok iyi, iyi, orta ve zayıf şeklinde…” ibaresinin, Anayasa’nın 9., 11., 138. ve 140. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY

Davalı tarafından, davacının açtığı tespit davasının kabul edilmesi üzerine kararın bozulması talebiyle gidilen istinaf kanun yolunda, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un 6723 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle yeniden düzenlenen, itiraz konusu kuralın da yer aldığı 28. maddesi şöyledir:

“Kanun yolu değerlendirme formu:

Madde 28- Yargıtay ve Danıştay daireleri ile genel kurullarınca yapılan kanun yolu incelemeleri sonunda;

a) İstinaf kanun yolu incelemesinde görev alan daire başkanı, üye, Cumhuriyet başsavcısı ve savcılar,

b) İlk derece yargı yerlerinde duruşmaya, karara veya hükme katılan, karar veya hükmü veren ya da soruşturma aşamasında görev yapan hâkimler,

c) İlk derece yargı yerlerinde soruşturma aşamasında görev alan, iddianameyi tanzim eden, duruşmaya katılan, mütalaa veren veya kanun yoluna başvuran Cumhuriyet savcıları,

hakkında kanun yolu değerlendirme formu düzenlenir.

Kanun yolu değerlendirme formu; soruşturmanın niteliği, iddianame,

karar veya hükmün hukuka uygunluğu ve isabet derecesi, soruşturma, kovuşturma

veya yargılamanın hedef sürede tamamlanması, gereksiz masrafa sebebiyet

verilmesi, duruşmalara hazırlıklı çıkılması veya hazırlıksız çıkılarak

gecikmelere neden olunması, dosyaların eksiklik nedeniyle geri çevrilmeye neden

olmayacak şekilde görevli daire veya birime gönderilmesi, bilirkişi

görevlendirilmesinin hukuka uygun yapılması, soruşturma, kovuşturma veya

yargılama işlemlerinin usul hükümlerine uygun olarak doğru ve zamanında

yapılması, dava konularının anlayış ve yönlendirilmesi ile mütalaa, gerekçeli

karar ve tebliğnamelerin yazılış, tahlil ve sonuçlandırılmasında başarı

gösterilmesi gibi hususlar dikkate alınarak çok iyi, iyi, orta ve zayıf

şeklinde düzenlenir. Yapılan incelemede olumlu veya olumsuz kanaat

edinilememesi hâlinde, değerlendirme formu bu durum belirtilerek düzenlenir.

Hükmün onanmış veya bozulmuş olması tek başına olumlu veya olumsuz değerlendirme yapılmasını gerektirmez. Ayrıca, incelenen karara uygun muhalefet şerhi bulunması hâlinde olumsuz değerlendirme yapılamaz.

Bölge adliye mahkemeleri veya bölge idare mahkemeleri dairelerince yapılan istinaf kanun yolu incelemesi sonucunda yukarıdaki fıkralarda belirtilen kriterler esas alınarak kanun yolu değerlendirme formu düzenlenir. Aynı dosyaya ilişkin olarak istinaf kanun yolu incelemesi sonucu düzenlenen değerlendirme formu ile temyiz incelemesi sonucu düzenlenen değerlendirme formu arasında çelişki bulunması hâlinde temyiz mercilerince düzenlenen değerlendirme formu esas alınır.

Değerlendirme formu, kararı inceleyen heyetin başkanı tarafından düzenlenir. Hakkında değerlendirme formu düzenlenenler, formun Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)’ne kaydedilmesinden itibaren bir ay içinde gerekçelerini belirtmek suretiyle değerlendirme formunun yeniden incelenmesini isteyebilir. Yeniden inceleme talebi, başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde incelemeyi yapan daire tarafından oyçokluğuyla karara bağlanır.

Yukarıdaki fıkraların uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Yargıtay ve Danıştayın görüşü alınmak suretiyle Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.

Soruşturma, kovuşturma veya yargılamanın tamamlanması için öngörülen hedef süreler Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun görüşü alınarak Adalet Bakanlığı tarafından belirlenir.”

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre, bir davaya

bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde

kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görürse veya taraflardan birinin

ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, o hükmün

iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar

uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde

yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali

istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa

kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya

davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte

bulunan kurallardır.

3. Başvuru kararında, 2802 sayılı Kanun’un, 28. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…çok iyi, iyi, orta ve zayıf şeklinde…” ibaresinin iptali istenilmektedir.

4. İtiraz yoluna başvuran Mahkemede bakılmakta olan dava, sosyal güvenlik hukukuyla ilgili tespit davası hakkında verilen kararın hukuka uygunluğunun değerlendirildiği istinaf kanun yolundaki bir davadır.

5. Bir kuralın Mahkeme’de bakılmakta olan davada uygulanacak kural

olarak kabul edilebilmesi için bu hususlarla ilgili bir uyuşmazlığın bulunması

ve söz konusu kuralın da uyuşmazlığın sona erdirilmesine olumlu ya da olumsuz

katkı sağlayacak nitelikte olması gerekir. İtiraz konusu kural ise Yargıtay

ve Danıştay daireleri ile genel kurullarınca ve bölge adliye mahkemeleri veya

bölge idare mahkemeleri dairelerince yapılan kanun yolu incelemeleri

sonunda, istinaf kanun yolu incelemesinde görev alan daire başkanı, üye,

Cumhuriyet başsavcısı ve savcılar ile ilk derece yargı yerlerinde görev alan

hâkim ve Cumhuriyet savcıları hakkında düzenlenecek kanun yolu değerlendirme

formunda yer alabilecek olan çok iyi, iyi, orta ve zayıf şeklindeki ibaredir.

Bu bağlamda, itiraz konusu ibarenin bakılmakta olan davada uyuşmazlığı

olumlu ya da olumsuz yönde sona erdirecek bir kural olduğu söylenemez.

Dolayısıyla itiraz konusu ibare başvuruda bulunan Mahkemenin bakmakta

olduğu davada uygulanacak kural değildir.

6. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurala ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

ÖZGÜLDÜR

Üye

Serruh KALELİ

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Recep

KÖMÜRCÜ

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz

AKINCI

Üye

Muammer TOPAL

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üye

Kadir ÖZKAYA

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ