AYM Norm Denetimi E.2017/113 K.2017/157

Esas Sayısı : 2017/113

Karar Sayısı : 2017/157

Karar Tarihi : 15.11.2017

R.G. Tarih – Sayı : 15.12.2017 – 30271

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Manisa 2. İdare Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

21.12.1967 tarihli ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun’un 3. maddesinin dördüncü fıkrasının birinci cümlesinin 12.7.2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’un 73. maddesiyle değiştirilen “…Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden…” ibaresinin Anayasa’nın 10. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY

Üretimi teşvik priminin tarafına ödenmesi amacıyla davacının yaptığı başvurunun reddi işleminin iptali talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un 3. maddesinin itiraz konusu ibarenin de yer aldığı dördüncü fıkrası şöyledir:

“Döner sermaye işletmelerinden elde edilen kârın en fazla %

80’i, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden kârın

elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve bu Kanunun

4/B maddesine tâbi personele katkıları oranında, asgari ücretin yıllık brüt

tutarının iki katını aşmamak üzere, üretimi teşvik primi olarak ödenebilir.

Üretimi teşvik priminin miktarı ile ödenmesine ilişkin esas ve usûller; görev

yapılan birimin iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin

hizmet sınıfı, kadro unvanı ve çalışma süresi gibi kriterler dikkate alınarak,

Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca

çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Üretimi teşvik primi dağıtımı işletme

bünyesi ile sınırlıdır. İşletmenin zararı, izleyen yılların kârlarından mahsup

edilir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 4.5.2017 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Başvuru kararı ve ekleri, Raportör Volkan HAS tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. İtirazın Gerekçesi

3. Başvuru

kararında özetle, kadrosu Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığında (Bakanlık)

bulunan muhasebe yetkilileri ile kadrosu Bakanlıkta bulunmayıp Bakanlığa bağlı

döner sermeye işletmelerinde çalışan muhasebe yetkililerinin aynı işi

yaptıkları, aynı görev, yetki ve sorumlulukları üstlendikleri, döner sermaye

gelirinin elde edilmesine aynı oranda katkıda bulundukları, bu nedenlerle

kadrosu Bakanlıkta bulunmayan muhasebe yetkililerine de üretimi teşvik primi

ödemesinin yapılmasının eşitlik ilkesinin gereği olduğu, buna karşılık itiraz

konusu kuralın kadrosu Bakanlıkta bulunmayan ancak Bakanlığa bağlı döner

sermaye işletmelerinde çalışan muhasebe yetkililerini üretimi teşvik priminden

yararlananların kapsamı dışında bıraktığı belirtilerek kuralın, Anayasa’nın 10.

maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

B. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

4. Kanun’un 3. maddesinin dördüncü fıkrasının birinci cümlesinde; döner sermaye işletmelerinden elde edilen kârın en fazla % 80’inin, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na ve bu Kanun’un 4/B maddesine tabi personele katkıları oranında, asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını aşmamak üzere üretimi teşvik primi olarak ödenebileceği hükme bağlanmış olup anılan cümlede yer alan “Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden” ibaresi itiraz konusu kuralı oluşturmaktadır.

5. Anayasa’nın 10.

maddesinde “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî

inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde

eşittir./ Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin

yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik

ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz./ Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve

vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak

tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz./ Hiçbir kişiye, aileye, zümreye

veya sınıfa imtiyaz tanınamaz./ Devlet organları ve idare makamları bütün

işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek

zorundadırlar.” denilmek suretiyle “kanun önünde eşitlik

ilkesi”ne yer verilmiştir.

6. Kanun önünde eşitlik ilkesi hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı; aynı durumda bulunan kişilerin kanunlar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, kişilere ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Kanun önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.

7. İtiraz konusu kuralla Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelin üretimi teşvik primi almasına imkân sağlanmıştır. Kurala göre üretimi teşvik priminden yararlanma koşullarından biri Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunmaktır. Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunmayan personelin kuralın kapsamı dışında olması nedeniyle üretimi teşvik priminden yararlanması mümkün değildir.

8. Kanun koyucunun memurlar ve diğer kamu görevlileri ile diğer çalışanlarla ilgili olarak Anayasa’da belirlenen kurallara bağlı kalmak koşuluyla düzenleme yapma yetkisinin bir sonucu olarak Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelin üretimi teşvik priminden yararlanabileceğini öngörmesinde Anayasa’ya aykırı bir yönün bulunmadığı açıktır.

9. Aynı unvana sahip olsalar dahi Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunmayan personelin farklı kurum personeli olması, her türlü özlük işinin ve bu bağlamda mali haklarının kadro ve pozisyonunda bulunduğu kurum tarafından yerine getiriliyor olması nedeniyle Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunmayan personel ile bulunan personelin mali haklar bakımından aynı hukuki konumda olduklarının kabul edilmesi ve bunlar arasında bir eşitlik karşılaştırması yapılabilmesi mümkün değildir.

10. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 10. maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.

ÖZGÜLDÜR

Üye

Serruh KALELİ

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz

AKINCI

Üye

Muammer TOPAL

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üye

Kadir ÖZKAYA

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ