AYM Norm Denetimi E.2018/72 K.2018/44

Esas Sayısı : 2018/72

Karar Sayısı : 2018/44

Karar Tarihi : 17/5/2018

R.G. Tarih-Sayısı : Tebliğ edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN

Ankara 8. İş Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

8/5/1985 tarihli ve 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun’un;

A. 17/4/2008 tarihli ve

5754 sayılı Kanun’un 79. maddesiyle değiştirilen 3. ve 4. maddelerinin,

B. 6. maddesinin;

1. (A) fıkrasının (a) bendinin,

2. 5754 sayılı Kanun’un 79. maddesiyle değiştirilen (B) fıkrasının,

Anayasa’nın 10., 49., 60. ve 62. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY

Yurt dışında geçirdiği süreleri 3201 sayılı Kanun’a göre borçlanan ve borçlandığı bedeli ödedikten sonra yaşlılık aylığı tahsisi talebinde bulunan davacının bu talebinin yurt dışındaki çalışmasının devam ettiği gerekçesi ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından reddi üzerine açtığı davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN

HÜKÜMLERİ

Kanun’un itiraz konusu kuralların yer aldığı;

A. 3. maddesi

şöyledir:

“Başvurulacak kuruluşlar

Madde 3- (Değişik: 17/4/2008-5754/79 md.)

Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilenler ile yurt dışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin Türk vatandaşı olan hak sahipleri sigortalının Türkiye’de hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması yoksa Sosyal Güvenlik Kurumuna, Türkiye’de çalışması varsa en son tabi olduğu sosyal güvenlik kuruluşuna müracaat etmek suretiyle bu Kanunla getirilen haklardan yararlanırlar.

Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanların borçlanma işlemleri aylık aldıkları sosyal güvenlik kuruluşunca yapılır.”

B. 4. maddesi şöyledir

“Borçlanma tutarı ve borçlanma tutarının iadesi

Madde 4- (Değişik: 17/4/2008-5754/79 md.)

Borçlanılacak her bir gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarı,

başvuru tarihindeki 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası

Kanununun 82 nci maddesinde belirtilen prime esas asgari ve azamî günlük kazanç

arasında seçilecek günlük kazancın % 32'sidir. Ancak, prime esas asgari günlük

kazancın altında olmamak üzere borçlanma tutarına esas alt sınırı farklı bir

miktarda belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Borçlanılan süreler, yurda

kesin dönüş yapılmış olması şartıyla aylık tahsisi için yazılı talepleri

halinde 5510 sayılı Kanunun 41 inci maddesinin son fıkrası hükümlerine göre

değerlendirilir. Tahakkuk ettirilen borç tutarı, tebliğ edildiği tarihten

itibaren üç ay içerisinde ödenir. Ödeme yapılan gün sayısı prim ödeme gün

sayısına ve prime esas kazanca dahil edilir. Tahakkuk ettirilen prim borcunu

tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde ödemeyenler için yeniden

başvuru şartı aranır.

Borçlanmadan sonradan vazgeçenler ile yapılan borçlanma sonrasında aylık bağlanması için gerekli şartları yerine getiremeyenlere ve bunların hak sahiplerine talepleri üzerine yaptıkları ödemeler, faizsiz olarak iade edilir.

Ancak yurt dışında iken borçlanma isteğinde bulunacak sigortalı veya hak sahipleri Yeni Türk Lirası olarak bildirilecek tutarın karşılığını (…) cinsinden, Türkiye'de ise Yeni Türk Lirası olarak öderler.”

C. 6. maddesinin (A) fıkrasının

(a) bendi şöyledir:

“Aylık tahsisi ve aylığın başlama tarihi

Madde 6- A) Bu Kanuna göre değerlendirilen sürelere istinaden aylık tahsisi yapılabilmesi için;

a) Yurda kesin dönülmüş olması,

…

Şarttır…”

D. 6. maddesinin 5754 sayılı Kanun’un 79. maddesiyle değiştirilen (B) fıkrası şöyledir:

“B) (Değişik: 17/4/2008-5754/79 md.) (Değişik birinci paragraf: 16/6/2010-5997/15 md.) Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışanlar, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alanların aylıkları, tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesilir. Türkiye'de sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar hakkında 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümleri uygulanır.

Yurt içinde veya yurt dışında çalışması sona erenlerin veya ikamete dayalı bir ödenek alanlardan ödenekleri sona erenlerin, aylıklarının tekrar ödenmesi için yazılı talepte bulunmaları halinde, talep tarihini izleyen ay başından itibaren aylıkları tekrar ödenmeye başlanır.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hülya ÇOŞTAN ÇETİN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir.

3. Söz konusu maddenin (1)

numaralı fıkrasında; bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak

bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı

görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi

olduğu kanısına varması durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine

bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış, anılan fıkranın

(a) bendinde de “İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine

aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı” Mahkemeye

gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4) numaralı

fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan

itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye

geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.

4. Anayasa

Mahkemesi İçtüzüğü’nün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de

itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararında Anayasa’ya aykırılıkları

ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi

nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça

gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)

numaralı fıkrasının (b) bendinde de Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede

başvuruda eksikliklerin bulunduğu tespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde

esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralı

fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran

mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı

belirtilmiştir.

5. Yapılan incelemede, başvuran Mahkeme tarafından davacının Anayasa’ya aykırılık iddiaları ciddi görülerek itiraz konusu kuralların iptalleri için itiraz başvurusunda bulunulacağına ilişkin başvuru tutanağının düzenlendiği ancak itiraz konusu kuralların Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösteren bir başvuru kararının bulunmadığı anlaşılmıştır.

6. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasına aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekmektedir.

B. 6. maddesinin

1. (A) fıkrasının (a) bendinin,

2. 5754 sayılı Kanun’un 79. maddesiyle değiştirilen (B) fıkrasının,

iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından, esas incelemeye geçilmeksizin REDDİNE, 17/5/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

Zühtü ARSLAN

Başkanvekili

Burhan ÜSTÜN

Başkanvekili

Engin YILDIRIM

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye

Serruh KALELİ

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Recep

KÖMÜRCÜ

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üye

Kadir ÖZKAYA

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ