AYM Norm Denetimi E.2019/26 K.2019/9

edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN

Bakırköy 2. Aile Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 300. maddesinin birinci fıkrasının, Anayasa’nın 2., 5., 13., 17. ve 36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY

Tanımanın iptali davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırılığı iddiasının ciddi olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 300. maddesi şöyledir:

“3. Hak düşürücü süreler

Madde 300- Tanıyanın dava hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer.

İlgililerin dava hakkı, davacının tanımayı ve tanıyanın çocuğun babası olamayacağını öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer.

Çocuğun dava hakkı, ergin olmasından başlayarak bir yıl geçmekle düşer.

Yukarıdaki süreler geçtiği hâlde gecikmeyi haklı kılan sebep varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cengiz ERTEN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Anayasaya

aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” kenar başlıklı 40. maddesinde,

Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem

belirtilmiştir. Maddenin (1) numaralı fıkrasında, bir davaya bakmakta olan

mahkemenin, bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı

kararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan

birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması

durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa

Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın (a) bendinde “İptali

istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan

gerekçeli başvuru kararının aslı”, Mahkemeye gönderilecek belgeler

arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde

dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının, Anayasa

Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği

hükme bağlanmıştır.

3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 46. maddesinin

(1) numaralı fıkrasının (a) bendinde “Anayasaya aykırılıkları ileri sürülen

hükümlerin her birinin Anayasanın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı

olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi”

gerektiği ifade edilmiştir. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının

(b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda

eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin

işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2)

numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın, itiraz

yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel

olmadığı belirtilmiştir. Bu durumda, söz konusu eksikliklerin tamamlanması ve

Anayasa Mahkemesine başvurulması yolunda yeni bir karar alınması suretiyle

başvurunun yapılabilmesi mümkündür.

4. Yapılan incelemede itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından, sadece davacı vekilinin Anayasa’ya aykırılık iddiasının ciddi olduğundan bahisle, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırılığı yönünden bir değerlendirme yapılmaksızın Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunulduğu ve söz konusu başvuru kararında kuralın Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun açıklanmadığı görülmüştür. Dolayısıyla başvuru kararının yukarıda anılan maddelerde belirtilen nitelikleri taşımadığı anlaşılmıştır.

5. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun, aynı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.

KÖMÜRCÜ

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz

AKINCI

Üye

Muammer TOPAL

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üye

Kadir ÖZKAYA

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Üye

Yıldız

SEFERİNOĞLU