AYM Norm Denetimi E.2025/95 K.2025/92

edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN

Sarıkaya Asliye Ceza Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004

tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle başlığı ile birlikte yeniden düzenlenen 252. maddesinin 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin Anayasa’nın 2., 5., 6., 9., 10., 11., 36., 37., 138., 140. ve 142. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY

Hakaret, tehdit ve kasten yaralama suçlarından açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 252. maddesi şöyledir:

“Basit yargılama usulünde itiraz

Madde 252 – (Mülga: 2/7/2012-6352/105 md.) (Başlığı ile Birlikte Yeniden Düzenleme:17/10/2019-7188/25 md.)

(1) 251 inci madde uyarınca verilen hükümlere karşı itiraz edilebilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen hükümler kesinleşir.

(2) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) İtiraz üzerine hükmü

veren mahkemece dosya, o yerde birden fazla asliye ceza mahkemesi bulunması

hâlinde tevzi kriterlerine göre belirlenen asliye ceza mahkemesine gönderilir

ve bu mahkemece duruşma açılarak genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur.

Tek asliye ceza mahkemesinin bulunduğu yerlerde ise, aynı mahkemede

yetkili başka bir hakim varsa bu hakim tarafından; aksi hâlde adli yargı ilk

derece mahkemesi adalet komisyonu başkanınca görevlendirilen hakim tarafından

duruşma açılır ve genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur.

Taraflar gelmese bile duruşma yapılır ve yokluklarında 223 üncü madde uyarınca

hüküm verilebilir. Taraflara gönderilecek davetiyede bu husus yazılır.

Duruşmadan önce itirazdan vazgeçilmesi hâlinde duruşma yapılmaz ve itiraz edilmemiş

sayılır.

(3) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) Mahkeme, ikinci fıkra uyarınca hüküm verirken, 251 inci madde kapsamında basit yargılama usulüne göre verilen hükümle bağlı değildir. Ancak, itirazın sanık dışındaki kişiler tarafından yapıldığı hâllerde 251 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca indirim uygulanır.

(4) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) İtiraz üzerine verilen hükmün sanık lehine olması hâlinde, bu hususların itiraz etmemiş olan diğer sanıklara da uygulanma olanağı varsa bu sanıklar da itiraz etmiş gibi verilen kararlardan yararlanır.

(5) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) İkinci fıkra uyarınca verilen hükümlere karşı genel hükümlere göre kanun yoluna başvurulabilir.

(6) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) Birinci fıkradaki itirazın, süresinde yapılmadığı veya kanun yoluna başvuru hakkı bulunmayan tarafından yapıldığı mahkemesince değerlendirildiğinde dosya, 268 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca itirazı incelemeye yetkili olan mercie gönderilir. Mercii bu sebepler yönünden incelemesini yapar ve kararını gereği için mahkemesine gönderir.

(7) (Ek:2/3/2024-7499/17 md.)Birinci fıkradaki itirazın, yargılama giderine, vekâlet ücretine veya maddi hataya ilişkin olması hâlinde 268 inci maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır. Mercii bu sebepler yönünden incelemesini yapar ve kararını gereği için mahkemesine gönderir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet Hakan SOYTÜRK tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216

sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un

40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle

uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini

Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık

iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için

Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir

mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve

mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da

o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise davanın değişik

evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada

olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte kurallardır.

3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5271 sayılı Kanun’un basit yargılama usulünde itirazı düzenleyen 252. maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin iptalini talep etmiştir.

4. Anılan fıkranın birinci ve ikinci cümlelerinde basit

yargılama usulüyle verilen hükümlere karşı itiraz edilmesi üzerine yargılamanın

hangi mercii ve hâkim tarafından yapılacağı düzenlenmiştir. Buna göre verilen

karara itiraz edilmesi üzerine hükmü veren mahkemece dosya, o yerde birden

fazla asliye ceza mahkemesi bulunması hâlinde tevzi kriterlerine göre

belirlenen asliye ceza mahkemesine gönderilecek ve bu mahkemece duruşma

açılarak genel hükümlere göre yargılamaya devam olunacaktır. Tek asliye ceza

mahkemesinin bulunduğu yerlerde ise aynı mahkemede yetkili başka bir hâkim

varsa bu hâkim tarafından aksi hâlde adli yargı ilk derece mahkemesi adalet

komisyonu başkanınca görevlendirilecek hâkim tarafından duruşma açılacak ve

genel hükümlere göre yargılamaya devam olunacaktır.

5. Bakılmakta olan davada ise basit yargılama usulü uygulanmadığı gibi anılan usulle verilmiş bir karara itiraz üzerine genel hükümlere göre görülmekte olan bir dava da söz konusu değildir. İtiraz konusu kuralın konusunun basit yargılama usulüyle verilen kararlara itiraz üzerine izlenecek usule ilişkin olduğu da gözetildiğinde kuralın bakılmakta olan davada uygulanma imkânının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

6. Açıklanan nedenle kuralın itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

Başkan Kadir ÖZKAYA Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN Başkanvekili Basri BAĞCI Üye Engin YILDIRIM Üye Rıdvan GÜLEÇ Üye Recai AKYEL Üye Yıldız SEFERİNOĞLU Üye Selahaddin MENTEŞ Üye İrfan FİDAN Üye Kenan YAŞAR Üye Yılmaz AKÇİL Üye Ömer ÇINAR Üye Metin KIRATLI