Danıştay 10. Daire E.2017/1185 K.2021/3261

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Samsun ili, Canik ilçesi, …Mahalle, …pafta, …ada, …parselde kayıtlı taşınmazda Samsun ili içerisinde ve çevresinde trafik akışının sağlıklı, düzenli ve verimli bir şekilde sağlanması kapsamında Samsun-Ordu Devlet Yolunun Canik Belediyesi sınırları içerisinde Asarcık Köprülü Kavşağı ile Belediye Evleri arasında kalan kesimde katlı yol inşa edildiği,

inşa edilen katlı yolun taşınmazlarının önünde yer aldığı ve katlı yol yapım işinin konum, görünüm, manzara, estetik prestij, ulaşım gibi unsurlar yönünden taşınmazlarında değer kaybına neden olduğu ileri sürülerek değer kaybı karşılığı olarak 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesi ile 43.833,93 TL) maddi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 27/02/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla; dava konusu olayda Devlet yolunun şehir merkezinde katlı yol çalışması yapılarak farklı seviyede yapılması sonrasında davacılara ait taşınmazın değer yitirdiği ve oluşan maddi zararın kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca davalı idarece karşılanması gerektiği,

taşınmaz önünden geçen şehirlerarası karayolu viyadük çalışması nedeniyle taşınmazın değerinde meydana gelen eksilmeden kaynaklı zararın tüm unsurlar değerlendirilmek suretiyle tespiti amacıyla uyuşmazlığın niteliği de gözetilerek seçilen bilirkişi heyetiyle birlikte mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; dava konusu taşınmazın Samsun ili, Canik ilçesinde yer aldığı, imarda …ada …parseli teşkil ettiği, 153 m² yüzölçümlü olduğu, parsel üzerinde zemin kat ve asma kattan oluşan tek katlı 209 m² kullanım alanlı ruhsatsız dükkan amaçlı kullanılan bir yapı bulunduğu,

arsa ve yapıda ulaşım yönünden % 2, etkin görünüm ve prestij, estetik ve görünüm yönünden %11, çevre emniyeti, doğal afetler, gürültü kirliliği yönünden de % 2 olmak üzere toplam %15 değer kaybı olduğu; sonuç olarak Samsun İli, Canik İlçesi, …Mahalle …pafta, …ada …nolu parselde davacılar adına kayıtlı taşınmazda dava açma tarihi olan 2014/Mart ayı itibari ile arsada oluşan değer kaybının 32.109,03 TL, arsa üzerindeki yapının değer kaybının ise 11.724,90 TL olduğu, toplamda 43.833,93 TL değer kaybı meydana geldiği,

bu değer kaybının kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle 43.833,93 TL maddi tazminatın; davalı idareye başvuru tarihi olan 27/02/2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

Daire Kararının Özeti: Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 27/10/2016 tarih ve E:2016/1575, K:2016/3886 sayılı kararıyla, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüyle, …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararı, dava konusu uyuşmazlıkta sadece arsa için değer kaybına hükmedilmesi gerekirken ruhsatsız yapı için de değer kaybı tazminatına hükmedilmesi ve yasal faizin başlangıç tarihi yönünden hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME

TALEP EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, davaya konu tazminat isteminde miktar artırım dilekçesi ile arttırılan kısım için de dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiği, ruhsatsız yapılar için değer kaybı tazminatı alınamayacağına yönelik bir düzenleme bulunmadığı, Mahkemece ruhsatsız yapılar yönünden de değer kaybına ilişkin tazminata hükmedilmesi gerektiği, davalı idare tarafından, süre aşımı yönünden davanın reddi gerektiği, esas yönünden ise, bilirkişi raporunun tetkikinden; dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların karşılaştırılması esnasında söz konusu taşınmazların özelliklerinin ayrı ayrı tespit edilerek,

dava konusu taşınmazın emsal taşınmazlara göre üstün veya eksik yönlerinin gerekçeleriyle birlikte tespit edilerek m² birim fiyatının belirlenmesi gerektiği, emsal alınan taşınmazların açık ve net olarak belirtilmediği, dava konusu taşınmazın ulaşım yönünden değer kaybının bulunmadığı halen ana yola cepheli olduğu, davalı idarenin harçtan muaf olduğu açık iken harç yükletilmesinin hatalı olduğu ileri sürülerek, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilerek İdare Mahkemesi kararının istemleri doğrultusunda bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ

…DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava konusu olayda, Samsun Şehir Geçişi ve Samsun Azot Ayr.-Ünye Yolları 9+400-29+040 kesiminin ikmal inşaatı kapsamında, Samsun-Ordu Devlet Karayolunun Canik Belediyesi sınırları içinden geçen Asarcık Köprülü Kavşağı ile Belediye Evleri arasında kalan kesiminde transit trafiğin güvenli ve kesintisiz akışını sağlamak ve yerel trafiğin ana yola katılımını düzenlemek amacı ile farklı seviyeli katlı yol imalat projesinin 2010 yılı Nisan ayında onaylandığı, bu proje kapsamında 04/01/2012 tarihinde katlı yolun imalat çalışmalarının başladığı ve 11/10/2013 tarihinde inşaat çalışmalarının tamamlanarak katlı yolun hizmete açıldığı,

davacıların köprülü kavşağın yapılması nedeniyle taşınmazlarında meydana geldiğini ileri sürdükleri değer kaybının ödenmesi istemiyle davalı idareye başvuru yaptığı ve söz konusu başvurunun reddedilmesini üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un "görev ve yetkiler" başlıklı 4. maddesinin (a) bendinde "Otoyol, Devlet ve il yolları ağına giren karayolları güzergâhları ile bunların değişikliklerine ilişkin planları hazırlamak veya hazırlatmak" Karayolları Genel Müdürlüğü'nün görevleri arasında sayılmıştır.

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında bu hizmetten doğan nedenlerle kişilerin uğradığı zararların hizmetin sahibi idarece karşılanması esas olmakla birlikte, tazminata hükmedilirken, olayın meydana geliş şekline göre zarara uğrayan kişilerin de kusurlu olup olmadığının, dolayısıyla olayda müterafik kusur bulunup bulunmadığının da ortaya konulması gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davalı İdarenin Karar Düzeltme İsteminin İncelenmesi:

Dava konusu olayda, idarece yürütülen şehirlerarası karayolu viyadük çalışması neticesinde davacılara ait Samsun ili, Canik ilçesi, …Mahallesi, …ada, …parselde kayıtlı taşınmazlarında değer kaybının ortaya çıktığı ileri sürülerek oluşan maddi zararın, kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca davalı idarece karşılanması talep edilmektedir.

İdare Mahkemesince dava konusu olayda davacıların hissedarı olduğu arsa ve üzerindeki yapıda meydana gelen değer kaybı için dosya kapsamında yer alan bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak toplam 43.833,93 TL'nin kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüyle, 43.833,93 TL tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 27/02/2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verildiği görülmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazı davacıların 03/04/2013 tarihinde yani katlı yolun imalat çalışmalarının başlama tarihi olan 04/01/2012 tarihinden sonraki bir tarihte edindikleri, dolayısıyla davacıların uyuşmazlık konusu taşınmazı mevcut katlı yol imalatını bilerek ve değerinden edindikleri, edinim sonrasında bir değer kaybı ortaya çıkmadığı anlaşıldığından davacıların taşınmazlarında değer kaybı oluştuğu ileri sürülerek maddi tazminat istemlerinin İdare Mahkemesince reddi yolunda hüküm kurulması gerekirken davanın kabulüne ilişkin kurulan hükümde isabet bulunmamaktadır.

Davacıların Karar Düzeltme İstemlerinin İncelenmesi:

Davacılar, davaya konu tazminat isteminde miktar artırım dilekçesi ile artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiğini, nispi harcın davacılar tarafından karşılanmasının ardından davalı idareden tahsiline ilişkin kurulan hükmün doğru ve yerinde olmadığını, ruhsatsız yapılar için değer kaybı tazminatı alınamayacağına yönelik bir düzenleme bulunmadığını, Mahkemece ruhsatsız yapılar yönünden de değer kaybına ilişkin tazminata hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek Danıştay Onuncu Dairesinin kararının düzeltilmesine karar verilmesini istemektedirler.

Ancak davalı idarenin karar düzeltme istemi kabul edilerek Mahkeme kararının kabule ilişkin kısmının bozulmasına karar verildiğinden davacıların karar düzeltme istemlerinin yukarıda belirtilen gerekçe ile reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, İdare Mahkemesince karar düzeltme incelemesi sonucu verilen karar dikkate alınarak yapılacak yargılama sonucunda yeniden karar verileceğinden davacıların Mahkeme kararının yargılama giderlerine ilişkin karar düzeltme istemleri de bu aşamada incelenmemiştir.