Danıştay 10. Daire E.2019/230 K.2023/6497

2- … 3- … 4- … VEKİLİ: Av. …

TEMYİZ EDEN (DAVALI)

1- … Bakanlığı / ANKARA

VEKİLİ

1. Hukuk Müş. Yrd. …

İSTEMLERİN_KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar … ve …'ın oğlu, diğer davacılar … ve …'ın kardeşi olan …'ın 13/03/2016 tarihinde Ankara ili, Çankaya ilçesi, Kızılay Güvenpark'ta meydana gelen bombalı terör eylemi neticesinde hayatını kaybetmesinden dolayı oluşan manevi zararlara karşılık tüm davacılar için ayrı ayrı 75.000,00 TL olmak üzere toplam 300.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; meydana gelen eylemin bir terör eylemi olduğu, …'ın bu eylem neticesinde vefat ettiği gözetildiğinde, sosyal risk ilkesi gereğince meydana gelen zararların hizmet kusuru bulunmasa bile idarece tazmini gerektiği, olayın meydana geliş şekli dikkate alındığında patlama olayı neticesinde vefat eden …'ın annesi … ve babası …'ın olay nedeniyle duyduğu acı ve ızdırabı kısmende olsa karşılıyabilmek amacıyla her biri için 75.000,00 TL, kardeşlerinin her biri için ise 25.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davacıların manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile,

gerçekleşen patlama olayı nedeniyle vefat eden …'ın babası … için 75.000,00 TL, annesi … için 75.000,00 TL, kardeşleri olan diğer davacıların herbiri için 25.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 12/05/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin ise reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından, kardeşler için daha düşük tazminata hükmedilmesinin isabetsiz olduğu, olay sebebiyle anne ve babanın acısıyla kardeşlerin acısının eşdeğer olduğu, reddedilen kısım için nispi vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiği, harçların tamamının aleyhlerine hükmedilmesinin hatalı olduğu iddialarıyla; davalı idare tarafından, ceza dosyasının sonucunun beklenilmesi gerektiği, zarara neden olan olayın terör eylemi olduğu, kusur ya da kusursuz sorumluluk halinin bulunmadığı, hükmedilen manevi tazminatın emsal davalarda hükmedilenin üzerinde ve fahiş olduğu iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Davacıların temyiz isteminin reddi, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacılar … ve …'ın oğlu, diğer davacılar … ve …'ın kardeşi olan …'ın 13/03/2016 tarihinde Ankara ili, Çankaya ilçesi, Kızılay Güvenpark'ta meydana gelen bombalı terör eylemi neticesinde hayatını kaybetmesinden dolayı oluşan manevi zararlara karşılık tüm davacılar için ayrı ayrı 75.000,00 TL olmak üzere toplam 300.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

Yine, Anayasa'nın 2. maddesinde, Devletin nitelikleri sayılmış ve sosyal bir hukuk devleti olduğu vurgulanmış; 5. maddesinde, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak, kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak Devletin temel amaç ve görevleri arasında sayılmış olup, "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" başlıklı 17. maddesinde, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu vurgulanmıştır.

Bu düzenlemelerden, tüm vatandaşların yaşama haklarının, devlet güvencesi ve onun pozitif yükümlülüğü kapsamı içinde koruma altında olduğu anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ızdırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Kendisinin veya yakınlarının uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.

Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın ve tam yargı davalarında takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.

Bölge İdare Mahkemesince, aynı olayda hayatını kaybeden kişilerin yakınlarının açmış olduğu davalarda, aynı derecede yakınlık bağı bulunan kişiler için farklı miktarlarda manevi tazminata hükmedildiği görülmektedir.

Bakılan uyuşmazlıkta, davacılar için hükmedilen manevi tazminat tutarlarının yukarıda izah edilen nedenlerle Dairemiz içtihatlarına göre yüksek olması nedeniyle manevi tazminatın amaç ve niteliği de dikkate alınarak yeniden takdiren belirlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Nitekim, aynı olaya ilişkin dosyaların incelenmesinden, Dairemizin 05/04/2021 tarih ve E:2020/4211, K:2021/1562 sayılı dosyasında kardeş için belirlenen 20.000,00 TL manevi tazminat miktarının onandığı, 11/01/2013 tarih ve E:2021/2848, K:2023/61 sayılı kararı ile de anne ve baba için takdir edilen 50.000,00 TL manevi tazminat miktarının yüksek bulunarak bozulduğu görülmüştür.

Bu itibarla davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü kısmen reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.