Danıştay 10. Daire E.2019/4594 K.2021/4660

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, şirkette çalışan 7 işçinin işe giriş bildirgesinin, 6 işçinin işten ayrılış bildirgesinin, 8 işçinin 2011/1-12 dönemlerine ait asıl ve 2011/1-12 dönemlerine ait sosyal güvenlik destek primi(SGDP) niteliğindeki aylık prim ve hizmet belgeleri ile sorumlu yönetici olarak çalışan Gıda Mühendisi ...'nın 2008/2-2010/12 dönemlerine ait ek aylık prim ve hizmet belgelerinin süresi içinde Kuruma verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesi uyarınca 99.689,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Ostim Sosyal Güvenlik Merkezinin ...tarih ve ...sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ....

İdare Mahkemesince; dava konusu işlemin, 7 işçinin işe giriş bildirgesinin, 6 işçinin işten ayrılış bildirgesinin süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan para cezasına ilişkin kısmı incelendiğinde, davacının ifadesi de göz önünde bulundurulduğunda, işe giriş bildirgesi ve işten çıkış bildirgesi verilmediği tespit edilen işçilerin davacı şirkete ait sevk irsaliyeleri ile irsaliyeli faturalara imza atan işçiler olduğu, şirket adına çalışmayan bir şahsın şirkete ait önemli nitelikteki sevk irsaliyeleri ile irsaliyeli faturaları imzalamasının ticari hayatın olağan akışına ters olduğu,

bu nedenle adı geçen işçiler için işe giriş ve işten ayrılış bildirgesinin verilmemesinden kaynaklı olarak 5510 sayılı Kanunun 102. maddesinde belirlenen oranlarda toplam 11.807,10 TL (7.965,00 + 3.348,00 + 159,30 + 334,80 TL) para cezası uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı; dava konusu işlemin, 8 işçinin aylık prim ve hizmet belgesinin verilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısmı incelendiğinde; şirket adına çalışmayan bir şahsın şirkete ait önemli nitelikteki sevk irsaliyeleri ile irsaliyeli faturaları imzalamasının ticari hayatın olağan akışına ters olduğu,

bu nedenle adı geçen işçiler bakımından tespit edilen dönemler için ilgili dönemi izleyen ay içerisinde verilmesi gereken aylık prim ve hizmet belgesinin düzenlenmemesi karşılığında, ödemenin yapılması gereken ay için geçerli asgari ücrete 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinde belirlenen oranlar uygulanmak suretiyle para cezası uygulanması gerekmekte ise de, her bir işçi için ayrı ayrı döküm yapılarak hangi aya ait aylık prim ve hizmet belgesi verilmediğinin, bunun karşılığında hangi oran ve asgari ücret uygulanarak para cezası verildiğinin açıkça belirtilmesi gerektiği,

böyle bir sağlıklı belirleme yapılmadan yahut yapılan belirleme sağlıklı bir biçimde para cezasına ilişkin işleme yansıtılmadan, savunmada da bu yönde bir açıklık getirilmeden hangi işçi için, hangi dönemde, hangi oran uygulanarak aylık prim ve hizmet belgesi verilmemesinden kaynaklı para cezası verildiği ortaya konulmadan, yargısal denetimi olanaksız kılacak şekilde düzenlenen para cezasının bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı;

dava konusu işlemin sorumlu yönetici olarak çalışan Gıda Mühendisi ...'nın ücretinin eksik bildirilmesinden dolayı aylık prim ve hizmet belgesinin eksik verilmesinden kaynaklı idari para cezasına ilişkin kısmı incelendiğinde; mevzuatta, aylık prim ve hizmet belgesinin verilmediğinin idarece yapılan denetimle ortaya çıkması halinde her bir belge için aylık asgari ücretin iki katı tutarında, şahsın kendisinin bildirmesi halinde ise her bir belge için aylık asgari ücretin sekizde biri oranında idari para cezası uygulanacağının belirtildiği,

davacının 2008, 2009 ve 2010 yıllarına ait eksik bildirimi kendisinin yapmasına ve bu nedenle aylık asgari ücretin sekizde biri oranında idari para cezası tahakkuk ettirilmesinin gerekmesine karşın, bahse konu dönemler için aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası verilmesinin yerinde olmadığı;

öte yandan, 2011 yılı için gıda mühendisi ... adına davacı şirket tarafından bildirilen ücretin meslek odasının belirlediği asgari ücretin altında olduğu gerekçesiyle eksik bildirilen miktarlar üzerinden düzenlenen ek aylık prim ve hizmet belgesi karşılığında davacı şirket adına idari para cezası tahakkuk ettirilmiş ise de, ilgili şahsa meslek odasının belirlemesine göre davacı şirketçe yapılması gerektiği varsayılan ödeme üzerinden gidilerek, bildirilen maaş ödemesinin eksik olduğu kabul edilmek suretiyle idari para cezası tahakkuk ettirilmesinin mümkün olmadığı,

davacının idareye eksik maaş bildirimi yapıldığını belirttiği yıllar içerisinde 2011 yılının bulunmadığı, dolayısıyla idarece 2011 yılında adı geçen şahsa yapılan ödemenin idareye eksik bildirildiği yönünde bir somut belirleme yapılmadan, ödenmesi gereken asgari aylık miktarından yola çıkılmak suretiyle verilen para cezasının yerinde olmadığı gerekçesiyle dava konusu para cezasına ilişkin işlemin.

7 işçinin işe giriş bildirgesi ile 6 işçinin işten ayrılış bildirgesinin süresinde verilmemesi karşılığında uygulanan toplam 11.807,10 TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, dava konusu işlemin geriye kalan 87.881,90 TL'lik kısmının ise iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, uygulanan para cezasının mevzuata uygun olduğu, Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Mahkeme kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulu'nun 07/03/2019 tarih ve 2019/24 sayılı kararıyla Danıştay Onbeşinci Dairesinin kapatılması üzerine Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen dava dosyasında, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idare tarafından, davacı şirkette yapılan denetim sonucunda düzenlenen Sosyal Güvenlik Kurumu Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 30/11/2012 tarihli Asgari İşçilik İnceleme Raporunda yer alan "Tablo 23" başlıklı tabloda, 4 işçi için ayrı ayrı tespit yapılarak, söz konusu işçiler yönünden 2011/2.,3.,4.,6.,7.,9.,10.,12. aylarına ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerinin Kuruma verilmediği.

"Tablo 24" başlıklı tabloda, 4 işçinin 2011/1-12 dönemlerine ait sosyal güvenlik destek primi (SGDP)'ne tabi çalışan sigortalılara ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerinin Kuruma verilmediği.

"Tablo 20" başlıklı tabloda, yönetici olarak çalışan Gıda Mühendisi ... adına 2011/1- 12 dönemlerine ait prime esas kazancın Kuruma eksik bildirildiği hususlarının tespit edildiği; dava konusu işlemde ise 2011/1-12 dönemlerine ait asıl ve 2011/1-12 dönemlerine ait sosyal güvenlik destek primi(SGDP) niteliğindeki aylık prim ve hizmet belgelerinin süresi içinde Kuruma bildirilmediğinden söz konusu dönemler dikkate alınarak, ayrı ayrı, asgari ücretin 2 katı tutarında idari para cezası verildiği,

ayrıca ... yönünden ise 2008/2- 2010/12 dönemlerine ait ek aylık prim ve hizmet belgesi verilmediğinden asgari ücretin 2 katı tutarında idari para cezası verildiği, söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 86. maddesinde, "İşveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tabi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalıların;

a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını, c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren,

onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmü bulunmaktadır.

Anılan Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, " 86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için.

1) Belgenin asıl olması halinde aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin beşte biri tutarında, 2) Belgenin ek olması halinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında, 3) Ek belgenin 86 ncı maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca re’sen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında, 4) Belgenin mahkeme kararı,

Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı,

işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Mahkeme kararının, sorumlu yönetici olarak çalışan Gıda Mühendisi ...'nın ücretinin eksik bildirilmesinden dolayı 2008/2-2010/12 dönemlerine ait ek aylık prim ve hizmet belgesinin eksik verilmesi nedeniyle tahakkuk ettirilen idari para cezasının iptaline ilişkin kısmı yönünden incelenmesi:

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, sorumlu yönetici olarak çalışan Gıda Mühendisi ...'nın ücretinin eksik bildirilmesinden dolayı 2008/2-2010/12 dönemlerine ait idari para cezası yönünden dava konusu işlemin iptaline dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Mahkeme kararının, sorumlu yönetici olarak çalışan Gıda Mühendisi ...'ya ilişkin olarak 2011 yılına yönelik verilen idari para cezasının iptaline dair kısmı yönünden incelenmesi:

Mahkeme kararında her ne kadar 2011 yılı için Gıda Mühendisi ... adına davacı şirket tarafından bildirilen ücretin meslek odasının belirlediği asgari ücretin altında olduğu gerekçesiyle eksik bildirilen miktarlar üzerinden düzenlenen ek aylık prim ve hizmet belgesi karşılığında davacı şirket adına idari para cezası tahakkuk ettirilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal kararı verilmişse de; davalı idare tarafından, dava konusu işlem ile ... yönünden 2011 yılına ilişkin idari para cezası verilmediği anlaşıldığından, ... yönünden 2011 yılı için idari para cezasının iptali yolundaki Mahkeme kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Mahkeme kararının, dava konusu işlemin 2011/2.,3.,4.,6.,7.,9.,10.,12. aylara ait asıl (Rapor Tablo 23) ve 2011/1-12 dönemlerine ait SGDP niteliğindeki (Rapor Tablo 24) aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasının iptaline ilişkin kısmı yönünden incelenmesi:

Mahkeme kararında her bir işçi için ayrı ayrı döküm yapılarak verilmeyen hangi aya yönelik aylık prim ve hizmet belgesi için, hangi oran ve hangi asgari ücret uygulanarak para cezasının verildiğinin açıkça döküm halinde belirlenmediği gerekçesiyle iptal kararı verildiği anlaşılmakta ise de;

dosyada bulunan Sosyal Güvenlik Kurumu Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 30/11/2012 tarihli Asgari İşçilik İnceleme Raporu ve dava konusu işlem birlikte değerlendirildiğinde, 2011/2.,3.,4.,6.,7.,9.,10.,12. aylara ait para cezasının hangi işçi için, hangi miktarda, hangi oranda uygulandığı açık olup, söz konusu aylara ilişkin aylık prim ve hizmet belgesi verilmemesi sebebiyle uygulanan idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığından İdare Mahkemesi kararının bu aylar yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Mahkeme kararının, dava konusu işlemin 2011/1.,5.,8.,11. aylara ait asıl aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresinde verilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısmı yönünden incelenmesi:

Dava konusu işleme dayanak olan teftiş raporunda 2011/1.,5.,8.,11. aylarına ilişkin asıl aylık prim ve hizmet belgesinin verilmediğine dair herhangi bir tespit bulunmadığı, söz konusu aylara ilişkin somut tespit olmaksızın idari para cezası uygulandığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin söz konusu aylarına ait asıl aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmediği gerekçesiyle uygulanan idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmamakta olup, Mahkemece bu husus değerlendirilmeden verilen iptal kararında da hukuka uygunluk bulunmamaktadır.