Danıştay 10. Daire E.2019/4733 K.2021/1166

Dava konusu istem: Davacı tarafından, … tarih ve … sayılı sosyal güvenlik denetmeni raporuna istinaden ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca 31.273,50 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Konak Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarih ve … sayılı işlemine yaptığı itirazın reddine ilişkin İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Konak Sosyal Güvenlik Merkezinin 07/01/2015 tarihli komisyon kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla. İzmir İli, Konak İlçesi,.

Caddesi, No:… adresinde faaliyet gösteren ve işletmeciliğini davacının yaptığı işyerinde H.G. isimli kişinin sigortasız olarak çalıştırıldığı ihbarının yapılması üzerine, 29/05/2014 günü denetim yapıldığı, her ne kadar H.G. isimli kişinin işyerinde alınan ifadesinde, anılan işyerinde çalışan … ’in arkadaşı olduğu, yardım amacıyla işyerinde bulunduğu beyan edilmiş ise de, yapılan denetim sırasında H.G. isimli kişinin ayakkabıların önünde müşteriler ile ilgilenirken görülmesi,

denetim günü ifadesi alınan İ.K. tarafından da kendisinin anılan adreste çalışmaya başladığı tarihten beri H.G.’nin söz konusu işyerinde satış elemanı olarak çalıştığının beyan edilmesi, yine denetimden bir gün önce İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde H.G.’nin alınan ifadesinde, söz konusu işyerinde 2004-2005 yıllarından itibaren aralıksız satış elamanı olarak çalıştığının beyan edilmesi üzerine,

davacının sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile 2013/5.-6.-7.-8.-9.-10.-11.-12., 2014/1.-2.-3.-4.-5. aylara ilişkin ek nitelikteki sigortalı aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresinde kuruma verilmemesi nedeniyle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği konusunda görüş belirtildiği, anılan görüş doğrultusunda dava konusu işlemin tesis edilerek davacıya 31.273,00 TL para cezası verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı, H.G. adlı kişinin, davacıya ait iş yerinde 29/05/2013 tarihinden itibaren sigortasız olarak çalıştırılmaya başlanıldığı,

ancak sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgelerinin ve 2013/5-6-7-8-9-10-11-12, ve 2014/1-2-3-4-5. aylara ilişkin ek nitelikteki sigortalı aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresi içinde kuruma verilmediğinin anlaşıldığı, davacı tarafından, sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgelerinin ve 2013/5-6-7-8-9-10-11-12, ve 2014/1-2-3-4-5. aylara ilişkin ek nitelikteki sigortalı aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresi içinde kuruma verilmemesi nedeniyle toplam 31.273,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, kararın tamamen şikayetçi … adlı kişinin, iş yerinde çalıştığına ilişkin soyut iddialarına dayandırıldığı, eksik incelemeyle hüküm kurulduğu, zira şikayetçi kişinin çelişkili beyanlarda bulunduğu,

bir beyanında kendisinin yanında çalışmadığını, bir günlüğüne çalışan arkadaşına yardım etmek için gittiğini ve ayakkabı tezgahına baktığını, diğer bir beyanında da on yıldan beri kendisinin yanında çalıştığını, sigortasının yapılmadığını ve sonuç olarak kendisinden para almak için bu şikayeti yaptığını belirttiği, yine cezaya ilişkin olarak davalı idarece tutulan tutanakta beyanlarına dayanılan komşuların ad ve adreslerinin belirtilmediği, soyut iddiaya göre tutanak düzenlendiği; verilen cezanın çok fahiş olduğu ve Mahkemenin bu konudaki taleplerini dikkate almadan karar verdiği;

idarenin takdir hakkını kullanırken eşitlik ve kamu yararı ilkesine uyarak bu hakkı gerekçeli kullanması gerekirken bu hususlara uymadığı iddia edilerek, Mahkeme kararının temyizen incelenerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava dışı … 'in, iş yerinde uzun yıllardan beri çalıştığına ilişkin tutarlı ve ayrıntılı beyanlarının, yine tanık İbrahim Köse'nin, … 'in davacıya ait iş yerinde çalıştığına ilişkin kesin ve açık beyanları ile bu konuda komşu iş yerlerinde bulunanların beyanlarının, ayrıca iş yerinde denetime başlanıldığı sırada … 'in iş yerinin kapısının önündeki müşterilerle ilgilendiğinin tespit edilmesinin, … 'in davacıya ait iş yerinde fiilen çalıştığının net kanıtları olduğu;

davacının, soyut, hayatın olağan akışına aykırı ve gerçek dışı iddiaları dışında fiilen tespit edilen gerçek durumun aksini ortaya koyabilecek hiç bir dayanak ileri süremediği; yasal dayanağı gösterilmek suretiyle davacı hakkında uygulanan idari para cezasının tüm yönleriyle yerinde olduğu, Mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

31.273,00 TL idari para cezasına ilişkin İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Konak Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarih ve … sayılı işleminin, sigortalı işten ayrılış bildirgesinin 5510 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen 10 günlük süre içinde verilmemesi nedeniyle uygulanan 107,10 TL'lik kısmı yönünden temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulunun 07/03/2019 tarih ve 2019/24 sayılı kararıyla Danıştay Onbeşinci Dairesinin kapatılması üzerine Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen dava dosyasında, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, … tarih ve … sayılı sosyal güvenlik denetmeni raporuna istinaden ve 5510 sayılı Kanun uyarınca 31.273,50 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Konak Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarih ve … sayılı işlemine yaptığı itirazın reddine ilişkin İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Konak Sosyal Güvenlik Merkezinin 07/01/2015 tarihli komisyon kararının iptali istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 8 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; işverenlerin, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlü oldukları, bu maddede belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen ilgililer hakkında, 102 nci madde hükümlerine göre idari para cezasının uygulanacağı hüküm altına alınmış, Kanunun 102. maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendinde;

'' 8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.'' hükmü düzenlenmiştir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 9. maddesinin 3. fıkrasında; "birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından, (b) bendinde belirtilen şekillerde sona erenlerin durumlarının ise kendileri ve sözü edilen bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya vergi daireleri tarafından, en geç on gün içinde Kuruma bildirilir." hükmü, 102. maddesinin 1. fıkrasının "j" bendinde.

"9'uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirim ile 506 sayılı Kanunun geçici 20'nci maddesinde yer alan sandıklara, sandık iştirakçiliğinin başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar veya Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler hakkında,

bir takvim ayında işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla her bir sigortalı veya sandık iştirakçisi için asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır." hükmü yer almaktadır.

5510 sayılı Kanun’un dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 86. maddesinde ise; işverenlerin bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tabi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalıların, a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, ait olduğu ayı takip eden ayın yirmi beşinci gününün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde,

bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlü oldukları belirlenmiş, aynı Kanunu’nun 102 nci maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinde ise; “ 6 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usȗlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;1) Belgenin asıl olması halinde aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına,

aylık asgari ücretin beşte biri tutarında, 2) Belgenin ek olması halinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında, 3) Ek belgenin 86 ncı maddenin beşinci fıkrasına istinaden Kurumca re’sen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek belgede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında, 4) Belgenin mahkeme kararı,

Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı,

işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında, idari para cezası uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Mahkeme kararının; dava konusu işlemin sigortalı işe giriş bildirgesinin sigortalının çalışmaya başladığı tarihten önce kuruma verilmemesi ve 2013/5. ay - 2014/5. ay arası ek/asıl nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinin uygulanmasına ilişkin Tebliğ'de belirtilen süre içinde Kuruma verilmemesi nedeniyle uygulanan 31.166,40 TL'lik kısmı bakımından incelenmesi:

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Mahkeme kararının; dava konusu işlemin sigortalı işten ayrılış bildirgesinin 5510 sayılı Kanun'un 9. maddesinde belirtilen 10 günlük süre içinde verilmemesi nedeniyle uygulan 107,10 TL'lik kısmı bakımından incelenmesi:

Dosyanın incelenmesinden, anılan cezanın ... isimli kişinin davacının işyerinde çalışmasının sona ermesi nedeniyle düzenlendiği, ancak iş akdinin sona erdiğine yönelik dosyada kanıt bulunmadığı görülmekle, toplamda 31.273,50 TL olarak uygulanan idari para cezasının, sigortalı işten ayrılış bildirgesinin 5510 sayılı Kanun'un 9. maddesinde belirtilen 10 günlük süre içinde verilmemesi nedeniyle uygulanan 107,10 TL'lik kısmında hukuka uygunluk bulunmamıştır.