Danıştay 10. Daire E.2019/4753 K.2021/1186

Dava konusu istem: Davacı tarafından, beton santrali işyerinde Malatya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından yapılan denetim sonucunda hazırlanan rapora istinaden, ...’nin işyerinde çalıştığı ancak, 5510 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca verilmesi gereken sigortalı işe giriş bildirgesi ile 86. maddesi uyarınca verilmesi gereken, 2011/8, 9, 10, 11, 12 - 2012/1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12- 2013/1, 2, 3, 4, 5, 6,

7. aylarına ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesinden dolayı 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 44.349,00 TL idari para cezası uygulanmasına dair işlem ile ibraz edilen aylık ücret tediye bordrolarının 102. maddenin 1. fıkrasının (e) bendinin (5) numaralı alt bendine uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle 10.987,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin işleme karşı yapmış olduğu itirazın reddine dair … tarih ve … sayılı itiraz komisyonu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; dava konusu olayda,...'nin davacının işyerine ait birden çok irsaliyeli faturaları değişik tarihlerde (04.08.2011-03.07.2012-01.08.2012-06.04.2013) imzalamış olduğu görüldüğünden bu irsaliyeli faturaları imzalayan kişinin hayatın olağan akışı gereği olarak iş yeri çalışanı olduğunun kabulü gerekmekte olup, iş yerinde çalıştırdığı ...'ye ait işe giriş bildirgesi ile asıl veya ek niteliğindeki aylık prim ve hizmet belgelerini süresinde vermeyen davacının,

bu eylemi nedeniyle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi hükümleri uyarınca idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı, davanın aylık ücret tediye bordrolarında işçilerin imzasının olmaması nedeniyle cezalandırılmasına ilişkin kısmına gelince, 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (5) numaralı alt bendinde, işverenler tarafından ibraz edilen aylık ücret tediye bordrosunda "işçilerin imzasının" olması gerektiği aksi halde ücret tediye bordrolarının geçersiz olduğu düzenlemiş olup,

davacıya ait iş yerinde 2011 Temmuz ile 2013 Temmuz tarihleri arasında düzenlenmiş olan ücret tediye bordrolarında işçilerin imzalarının olmadığı dolayısıyla aylık ücret tediye bordrolarının yasaya uygun olarak düzenlenmedikleri anlaşıldığından; bu nedene bağlı olarak da 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi hükümleri uyarınca idari para cezası uygulanmasında hukuka aykırı bir yön bulunmadığı, bu durumda.

İsrail Kumtepe'ye ait işe giriş bildirgesi ile asıl ve ek niteliğindeki aylık prim ve hizmet belgelerinin süresi içerisinde verilmemesi ve aylık ücret tediye bordrolarının 5510 sayılı Kanun'da öngörülen usullere uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle davacının toplam 55.336,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemlere karşı yapmış olduğu itirazın reddine ilişkin … tarih ve … sayılı itiraz komisyonu kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, çalıştığı iddia edilen kişinin şirket sahibinin kız kardeşinin eşi olduğu, emekli olduğundan emekli olmanın verdiği alışkanlıkla işyerine geldiği, yardım amaçlı çay demlemesi ve gelen tebligat ve irsaliyelere imza atmasının çalıştığı anlamına gelmediği, arada bir hizmet akdinin bulunmadığı ileri sürülerek mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Mahkeme kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulu'nun 07/03/2019 tarih ve 2019/24 sayılı kararıyla Danıştay Onbeşinci Dairesinin kapatılması üzerine Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen dava dosyasında, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirkete ait beton santrali işleri yapılan işyerinde Malatya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, Sosyal Güvenlik Denetmenince yapılan tespit ve işyeri kayıtlarının incelenmesi sonucu, işyeri kayıtlarında mevcut irsaliyeli faturalarda imzaları bulunan ... isimli işçinin işyerinde çalıştığı ve çalışmalarının kuruma bildirilmediği tespit edilerek davacı tarafından 5510 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca verilmesi gereken işe giriş bildirgesi ile 86. maddesi uyarınca verilmesi gereken 2011/8, 9, 10, 11, 12- 2012/1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12- 2013/1, 2, 3, 4, 5,

6 ve 7. aylarına ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesi sebebiyle 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 44.339,00 TL idari para cezası uygulanmış ve aylık ücret tediye bordrolarının 102. maddenin 1. fıkrasının (e) bendinin (5) numaralı alt bendine uygun olarak düzenlenmemesi sebebiyle de 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca 10.987,00 TL idari para cezası uygulanmış olup, bu cezalara karşı yapılan itirazın reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların sigortalı sayılacağı;

8. maddesinde, işverenlerin, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri 7. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlü olduğu, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 86. maddesinde, "İşveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tâbi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tâbi sigortalıların;

a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını, c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını,gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar, diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren,

onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür. İşveren, işyeri sahipleri; işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere on yıl süreyle, kamu idareleri otuz yıl süreyle, tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde onbeş gün içinde ibraz etmek zorundadır.

İşverenin, sigortalıyı, 4857 sayılı İş Kanununun 7 nci maddesine göre başka bir işverene iş görme edimini yerine getirmek üzere geçici olarak devretmesi halinde, sigortalıyı devir alan, geçici iş ilişkisi süresine ilişkin birinci fıkrada belirtilen belgelerin aynı süre içinde işverene ait işyerinden Kuruma verilmesinden, işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur.(......)" hükümleri yer almış;

102. maddesinin 1. fıkrasının (a-2) bendinde, "8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne;

(c-4) bendinde, "86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usûlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;

belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı,

işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmüne;

"e" bendinin 5. alt bendinde; "İşverenler tarafından ibraz edilen aylık ücret tediye bordrosunda; işyerinin sicil numarası, bordronun ilişkin olduğu ay, sigortalının adı, soyadı, sigortalının sosyal güvenlik sicil numarası, ücret ödenen gün sayısı, sigortalının ücreti, ödenen ücret tutarı ve ücretin alındığına dair sigortalının imzasının bulunması zorunludur. Belirtilen unsurlardan herhangi birini ihtiva etmeyen (imza şartı yönünden makbuz mukabilinde veya banka kanalıyla yapılan ödemeler hariç) ücret tediye bordroları geçerli sayılmaz ve her bir geçersiz ücret tediye bordrosu için aylık asgari ücretin yarısı tutarında," .. idari para cezası uygulanır, hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A- Mahkeme Kararının Dava Konusu İşlemin ... için 5510 Sayılı Kanun'un 8. Maddesi Uyarınca Verilmesi Gereken Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi ile 86. Maddesi Uyarınca Verilmesi Gereken 2011/8,9,10,11,12 - 2012/1,3-12 - 2013/1-7 Ayları Arası Aylık Prime ve Hizmet Belgelerinin Yasal Süresinde Verilmediği Gerekçesiyle Uygulanan İdari Para Cezasına İlişkin Kısmı Yönünden Davanın Reddine Dair Kısmının İncelenmesi:

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın dava konusu işlemin ...'nin işe giriş bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde kuruma verilmemesi nedeniyle verilen para cezasına ilişkin kısmının iptali isteminin reddine dair kısmı, usul ve hukuka uygun olup, davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B- Mahkeme Kararının Dava Konusu işlemin İbraz Edilen Aylık Ücret Tediye Bordrolarının 5510 Sayılı Kanun'un 102. Maddesinin 1. Fıkrasının (e) Bendinin (5) Numaralı Alt Bendine Uygun Olarak Düzenlenmemesi Nedeniyle Uygulanan İdari Para Cezasına İlişkin Kısmı Yönünden Davanın Reddine Dair Kısmının İncelenmesi: Uyuşmazlıkta, Darende Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarih ve … sayılı işlemiyle ibraz edilen aylık ücret tediye bordrolarının 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının e bendinin 5 numaralı alt bendine uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle 10.987,00 TL idari para cezası verildiği görülmektedir.

Davacı şirket aleyhine işyerinde çalıştırıldığı tespit edilen kişiye ilişkin işe giriş bildirgesinin ve aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmemesinden dolayı 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca idari para cezası tahakkuk ettirildiği, dolayısıyla bu kişinin çalıştırıldığı halde belgelerinin düzenlenerek Kuruma verilmemesi nedeniyle davacı şirkete idari para cezası verildiği,

aynı sebepten kaynaklanan çalışma gün ve kazançlarının gösterildiği ücret tediye bordrolarının usulüne uygun olarak düzenlenmemesi nedeniyle de kayıt geçersizliği olduğundan her ay için kayıt geçersizliği nedeniyle davacı şirket adına uygulanan bahse konu cezanın mükerrer ceza olduğu sonucuna varıldığından dava konusu işlemin bu kısmının iptal edilmesi gerekmekte olup, davayı reddeden İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuka uyarlık görülmemiştir.

Bu durumda, temyizen incelenen kararın, dava konusu işlemin ibraz edilen aylık ücret tediye bordrolarının 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin 1. fıkrasının e bendinin 5 numaralı alt bendine uygun olarak düzenlenmediği gerekçesiyle uygulanan idari para cezasına dair kısmı yönünden davanın reddine ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.