Danıştay 10. Daire E.2019/4931 K.2021/1699

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 2 işçinin işe giriş bildirgesi ile 2014/03-12, 2015/01, 02 dönemlerine ait aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresi içinde Kuruma verilmediğinden bahisle 5510 sayılı Kanun uyarınca 31.788,00 TL idari para cezası ile tecziyesine ilişkin Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Osmangazi Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarih ve … sayılı işlemine karşı yapılan itirazın reddine yönelik … tarih ve … sayılı idari para cezası itiraz komisyonu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; ganyan bayii olarak işletilen işyerinde çalışan ...'ün ihbar hattını arayarak şikayette bulunması üzerine davalı idare elemanı tarafından işyerinde inceleme yapıldığı, … ile …'ün çalışmakta olduğunun görüldüğü, işyeri durum tespit tutanağının davacının işyerinde olmamasından dolayı …'a teslim edildiği, iki işçinin sigortasız çalıştırıldığının tespit edilmesi üzerine tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, ihbarda bulunan …'ün işyerinde kısa bir süre çalıştığı, işten çıkarılması nedeniyle şikayet ettiği, …'ın dayısı olduğu ve malzeme almaya çıktığında kısa süreliğine iş yerini beklediği, kendisinin ve müşterilerinin ifadelerinin alınmadığı, İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulunun 07/03/2019 tarih ve 2019/24 sayılı kararıyla Danıştay Onbeşinci Dairesinin kapatılması üzerine Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen dava dosyasında, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıya ait iş yerine yönelik yapılan ihbar üzerine sosyal güvenlik denetmeni tarafından 22/05/2015 tarihinde fiili denetim yapıldığı, denetim sonucu hazırlanan … tarih ve .... sayılı durum tespit raporuyla, iki işçinin işe giriş bildirgesi ile 2014/03-12, 2015/01, 02 dönemlerine ait aylık prim ve hizmet belgelerinin süresi içinde Kuruma verilmediğinin tespit edildiğinden bahisle davacının 31.788,00 TL idari para cezası ile cezalandırıldığı, bu işleme yapılan itirazın reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 8. maddesinde. "İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmü, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 86. maddesinde.

"İşveren bir ay içinde 4 üncü ve 5 inci maddeye tabi çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalıların; a) Ad ve soyadlarını, T.C. kimlik numaralarını, b) 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas kazançlarını, c) Prim ödeme gün sayıları ile prim tutarlarını gösteren ve örneği Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenen asıl veya ek aylık prim ve hizmet belgesini, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındakiler için en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar,

diğer sigortalılar için ise ait olduğu ayı takip eden ayda Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma vermekle veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu sigortalı çalıştırmaya son verdiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür." hükmü, 102. maddesinin 1. fıkrasının "a/2" bendinde.

"8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmü, “c” bendinde.

“86 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilmesi gereken belgeleri, Kurumca belirlenen şekilde ve usûlde vermeyenler ya da Kurumca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler veya belirlenen süre içinde vermeyenlere her bir fiil için;....

4) Belgenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı,

işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Mahkeme kararının, dava konusu işlemin …'ın işe giriş bildirgesinin yasal süresinde verilmediği gerekçesiyle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine dair kısmının incelenmesi: 5510 sayılı Kanun uyarınca ceza verilebilmesi için cezaya esas alınan fiil ve olayların somut, kesin ve hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde davalı idarece tespiti gerekli ve zorunludur. Bu tespitler kimi zaman çalışanların şikayet ve itirazlarına, kimi zaman işverene ait kayıt ve defterlere, bazı zamanlarda ise diğer kamu kurum ve kuruluşlarının işlemlerine bakılarak yapılabilecek ve aksi sabit oluncaya kadar bu tespitlere itibar edilecektir.

Uyuşmazlıkta; kayıtdışı çalışan olduğu yolunda 05/08/2014 tarihinde yapılan şikayet üzerine 25/02/2015 tarihinde iş yerinde fiili denetim yapıldığı, şikayetçi İrfan Helimergün'ün çalışırken görüldüğü, …'ın yeğenine yardım amaçlı iş yerinde bulunduğu beyanının tutanağa işlendiği, tutanağın şikayetçi ile … tarafından imzalandığı, yerel denetim tutanağında işin niteliği ganyan bayii olarak yazılmış ise de iş yerinde iki işçinin çalışıp çalışamayacağına yönelik fiziki boyutlarının ve müşteri bakımından işlek olup olmadığının belirtilmediği,

Sosyal Güvenlik Denetmen Yardımcısı tarafından davacının ifadesine ve işyeri komşuları ile müşterilerin bilgilerine başvurulmadığı, …'ın beyanının aksinin ortaya konulamadığı görülmekte olup, …'ın davacı tarafından istihdam edildiğine yönelik somut tespit ve belirleme olmaksızın bu kişinin işe giriş bildirgesinin yasal süresinde verilmediği gerekçesiyle uygulanan idari para cezasının bu kısmı yönünden davanın reddi yolunda verilen kararda hukuka uyarlık görülmemiştir.

Mahkeme kararının, dava konusu işlemin …'ün işe giriş bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresinde verilmediği gerekçesiyle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısımları yönünden davanın reddine dair kısmının incelenmesi:

Uyuşmazlıkta; … tarafından sigortasız çalıştırıldığı yolunda 05/08/2014 tarihinde yapılan şikayet üzerine iş yerinde 25/02/2015 tarihinde yapılan fiili denetim esnasında bu kişinin çalışırken görüldüğü, davacı tarafından da bu kişinin kısa süreli de olsa istihdam edildiğinin kabul edildiği, ancak bu kişinin 2014/03-12, 2015/01 dönemlerinde davacı iş yerinde istihdam edildiğine yönelik somut bir tespitin bulunmadığı ve geçmişe yönelik çalışmanın varlığı yönünden davacının ifadesi ile işyeri komşuları ve/veya müşterilerin bilgilerine başvurulmadığı görülmektedir.

Bu durumda, …'ün 25/02/2015 tarihinde iş yerinde çalıştığı hususu sabit olduğundan bu kişinin işe giriş bildirgesi ile denetim tarihi olan 2015/02. ayına ait aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresinde verilmediği gerekçesiyle davacı aleyhine idari para cezası işlemi tesis edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte 2014/03-12, 2015/01 dönemlerine ait aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresinde verilmediği gerekçesiyle uygulanan idari para cezasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddi yolunda verilen kararda hukuka uyarlık görülmediğinden bu kısımlar yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.