Danıştay 10. Daire E.2019/5843 K.2022/5175

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 1993 yılında, gözaltı sırasında uğradığı işkence ve kötü muamele sonucu görme yetisini kaybettiğinden bahisle 5233 sayılı Kanun kapsamında uğradığı iddia edilen zararlarının tazmini istemiyle yapılan başvuru üzerine, 41.874,34 TL tazminat ödenmesine karar verilmesine ilişkin Batman Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyon Başkanlığı 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile 80.000,00 TL manevi ve 40.000,00 TL maddi tazminat ile 20.000,00 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 140.000,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararıyla; davacının maddi tazminat istemleri yönünden, 5233 sayılı Kanun'da karşılanacak maddi zarar kalemlerinin açıkça belirtildiği, davacı tarafından istenilen bakıcı giderinin 5233 sayılı Kanun kapsamında yer almadığı, söz konusu zarar kaleminin davacıya önerilen maddi zarar miktarı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, Zarar Tespit Komisyonu tarafından yapılan hesaplamanın 5233 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapıldığı, dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık görülmediği;

manevi tazminat istemi yönünden ise, idare hukukunun tazminata ilişkin genel ilke ve kurallar çerçevesinde değerlendirildiğinde, 1993 yılında yaşanılan olay nedeniyle olay tarihinden itibaren bir ve beş yıllık süre içerisinde genel hükümlere göre başvuru yapılması gerekirken bu sürelerin dışında yapılan başvurunun süresinde olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali istemi ile maddi tazminat isteminin reddine, manevi tazminat isteminin ise süre yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararında hiçbir gerekçe gösterilmeden taleplerinin reddedildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden, davacının adına kayıtlı aracın, 30/09/1993 tarihinde yol araması yapan ekiplerce durdurulacağı sırada içinde bulunan terör örgütü mensuplarının kaçmaya başladığı, davacının araç içinde bulunmamasına rağmen aracın üzerine kayıtlı olması sebebiyle gözaltına alındığı, gözaltında bulunduğu sırada kötü muamele ve işkence nedeniyle görme yetisini kaybettiği ve yaralandığından bahisle, uğradığı iddia edilen zararın 5233 sayılı Kanun kapsamında tazmini istemiyle Zarar Tespit Komisyonuna yapılan başvurunun davalı idare tarafından reddedilmesi üzerine söz konusu istemiyle açılan davada ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve söz konusu kararın Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 16/04/2015 tarih ve E:2011/9241, K:2015/2209 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.

Mahkeme kararı üzerine, Batman Valiliği Zarar Tespit Komisyonu tarafından yeniden değerlendirme yapılarak tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemle davacıya 41.874,34 TL ödeme yapılmasına karar verilmiş, davacı tarafından bu tutar kabul edilmeyerek, 09/11/2015 tarihinde uyuşmazlık tutanağı imzalanmış ve anılan işlemin iptali ile 80.000,00 TL manevi ve 40.000,00 TL maddi tazminat ile 20.000,00 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 140.000,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

17/07/2004 tarihinde kabul edilip, 27/07/2004 tarih ve 25535 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un, 1. maddesinde, ''Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.''.

2. maddesinin 1. fıkrasında, ''Bu Kanun, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsar.''.

12. maddesinde, "Komisyon, doğrudan doğruya veya bilirkişi aracılığı ile yaptığı tespitten sonra 8 inci maddeye göre belirlenen zararı, 9 uncu maddeye göre hesaplanan yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerindeki nakdî ödeme tutarını, 10 uncu maddeye göre ifa tarzını ve 11 inci maddeye göre mahsup edilecek miktarları dikkate alarak, uğranılan zararı sulh yoluyla karşılayacak safi miktarı belirler.

Komisyonca, bu esaslara göre hazırlanan sulhname tasarısının örneği davet yazısı ile birlikte hak sahibine tebliğ edilir. Davet yazısında hak sahibinin sulhname tasarısını imzalamak üzere otuz gün içinde gelmesi veya yetkili bir temsilcisini göndermesi gerektiği, aksi takdirde sulhname tasarısını kabul etmemiş sayılacağı ve yargı yoluna başvurarak zararının tazmin edilmesini talep etme hakkının saklı olduğu belirtilir.

Davet üzerine gelen hak sahibi veya yetkili temsilcisi sulhname tasarısını kabul ettiği takdirde, bu tasarı kendisi veya yetkili temsilcisi ve komisyon başkanı tarafından imzalanır. Sulhname tasarısının kabul edilmemesi veya ikinci fıkraya göre kabul edilmemiş sayılması hâllerinde bir uyuşmazlık tutanağı düzenlenerek bir örneği ilgiliye gönderilir. Sulh yoluyla çözülemeyen uyuşmazlıklarda ilgililerin yargı yoluna başvurma hakları saklıdır.'' hükümleri bulunmaktadır.

A) Temyize konu kararın, dava konusu işlemin iptali istemi, bakıcı gideri ve manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısımları yönünden incelenmesi;

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, dava konusu işlemin iptali istemi, bakıcı gideri ve manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize konu kararın, maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden incelenmesi;

Zarar Tespit Komisyonu tarafından hesaplanan tazminat miktarı hukuka ve mevzuata uygun olduğundan İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptali isteminin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamakla birlikte davacı tarafından Komisyonca teklif edilen meblağ kabul edilmeyerek uyuşmazlık tutanağı imzalandığı ve bakılan dava dışında anılan tutarın elde edilme olanağının kalmadığı gözetilerek davacının zararının karşılanabilmesi için maddi tazminata hükmedilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, davacının bakıcı gideri dışında kalan maddi tazminat istemi hakkında taleple bağlılık ilkesi de dikkate alınarak tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekirken maddi tazminat isteminin reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.