Danıştay 10. Daire E.2019/8693 K.2023/5918

Dava konusu istem: Gümrük müdür yardımcısı olarak görev yapmaktayken 22/01/2007 tarihinde kendi isteğiyle emekliye ayrılan davacı tarafından, mülga 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. maddesi ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun geçici 5/3. maddesi gereğince tarafına gümrük müşaviri izin belgesi verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 4458 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 05/02/2000 tarihi itibarıyla 10 yılı aşkın bir süre muayene memurluğu yapan ve bu süre içerisinde bir ara vekâleten daha yüksek görevde de bulunan davacının, 4458 sayılı Kanun'un geçici 5/3 ve 1615 sayılı Kanun'un 167/2 maddesi uyarınca sınava tâbi olmaksızın Gümrük Müşavirliği İzin Belgesi alma hakkı bulunduğu açık olup, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davalı idarenin istinaf başvurusunun kesin olarak reddine karar verilmiştir.

Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine, temyizi istenilen kararın kesin olduğu gerekçesiyle temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlem 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin (d) bendi kapsamında bir ticari faaliyetin süresiz olarak engellenmesi niteliğinde olduğundan uyuşmazlığın temyize tabi olduğu, davacının idarece personel bulunmaması nedeniyle vekaleten görevlendirildiği, asaleten atanma şartlarını taşımadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesinin temyiz isteminin reddine ilişkin kararı kaldırılarak davalı idarenin esasa yönelik temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, her ne kadar Bölge İdare Mahkemesince istinaf başvurusunun reddine ilişkin karar kesin olarak verilmiş ise de, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin (d) bendine göre, belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları sonucunda verilen kararların temyiz edilebileceği,

davacının gümrük müşaviri izin belgesi verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin tesis edilen işlemin sonucu itibarıyla anılan gümrük müşaviri izin belgesinin verilmemesi nedeniyle yapılacak ticari faaliyete süresiz olarak engel olduğu gözetildiğinde bu duruma ilişkin uyuşmazlıkların da madde kapsamında olduğu açık olduğundan Bölge İdare Mahkemesinin davalı idarenin temyiz isteminin reddi yolundaki kararı kaldırılarak gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden; ...Gümrük Başmüdürlüğünde 22/01/1990 tarihinde muayene memurluğu görevine başlayan ve gümrük müdür yardımcısı kadrosundan 26/10/2015 tarihinde emekli olan davacı tarafından, mülga 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. madde hükmünden yararlanarak gümrük müşaviri izin belgesi almak istemiyle yapılan başvuru üzerine, 22/12/1992-01/09/1993 tarihleri arasında vekaleten ...Gümrük Müdürlüğü görevini yürüttüğü, davacının müdürlük görevinde geçen hizmetinin, asaleten veya yetkili makamca verilmiş vekalet onayı ile yapmamış olması nedeniyle 1615 sayılı Yasanın 167. maddesi kapsamında değerlendirilmeyerek, tarafına gümrük müşaviri izin belgesi verilmesi isteminin reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 228. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, "Gümrük idaresinde gümrük başmüdürü, gümrük muhafaza başmüdürü, gümrük uzmanı, kontrolör, gümrük müfettişi, daire başkanı ve daha üst görevlerde enaz on yıl çalışmış olanlardan, görevlerinden istifa eden veya emekliye ayrılanlar, 227 nci maddenin 1 inci fıkrasında belirtilen koşulları taşımaları halinde, sınav ve staj koşuluna bağlı olmaksızın gümrük müşaviri olmaya hak kazanırlar." hükmüne;

aynı Kanun'un Geçici 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanununun 167 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası ile 168 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre gümrük komisyoncusu veya gümrük komisyoncu yardımcısı olmaya hak kazananların görevlerinden istifa etmelerini veya emekli olmalarını müteakip, kendilerine bu Kanun hükümlerine göre gümrük müşavirliği veya gümrük müşavir yardımcılığı izin belgesi verilir." hükmüne yer verilmiştir.

Mülga 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 167. maddesinin 2. fıkrasında; "Gümrükte en az onbeş yıl çalışıp da bunun üç yılını başmemurluk veya aynı dereceye muadil memurlukta veya muayene memurluğunda geçirenlerden gümrük tatbikat kursundan mezun olanlarla, keza gümrükte on yıl çalışmış ve daha yüksek görevlerde bulunmuş olanlar tahsil ve imtihan kaydına tabi değildir." hükmü yer almıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Vekâlet görevi ve aylık verilmesinin şartları" başlıklı 86. maddesinin 1. fıkrasında, memurların kanunî izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları hâlinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabileceği, aynı maddenin sondan bir önceki fıkrasında ise, yukarıda sayılan hâller dışında, boş kadrolara ait görevlerin lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekâleten gördürülebileceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 05/02/2000 tarihi itibarıyla gümrükte herhangi bir görevde en az on yıl çalışmış ve başmemurluk veya aynı dereceye muadil memurluk veya muayene memurluğundan daha yüksek görevlerde bulunmuş olanların sınava tâbi olmaksızın Gümrük Müşavirliği İzin Belgesi alabilecekleri açıktır.

Dava konusu olayda; davacının, 22/01/1990 tarihinden 4458 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 05/02/2000 tarihine kadar 10 yılı aşkın bir süre gümrük muayene memurluğu yaptığı hususu taraflar arasında ihtilâfsızdır.

Davacının, diğer koşul olan "başmemurluk veya aynı dereceye muadil memurluk veya muayene memurluğundan daha yüksek görevlerde bulunmuş olmak" koşulunu sağlayıp sağlamadığı hususunda ise; davacının 22/12/1992-01/09/1993 tarihleri arasında Marmaris Gümrük Müdürlüğü'nde gümrük müdürü olarak vekaleten görevlendirildiği, bu göreve atanmadığı görülmekle, bu haliyle daha yüksek görevde bulunmuş olma şartını taşımadığından, talebinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X)-KARŞI OY

Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı usul ve yasaya uygun olup, onanması gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyoruz.