Danıştay 10. Daire E.2019/9478 K.2023/789

1- … 2- … 3- … 4- …'ya vesayeten vasisi … VEKİLİ : Av…

İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN_KONUSU : Davacıların murisi …'ya özel ağaçlandırma amacıyla 49 yıllığına tahsis edilen … ili, … ilçesi,. Köyü'ndeki Orman İşletme Müdürlüğü'nün amenejman planının ... bölmesi, ... Serisi içerisinde kalan taşınmazda ...

İletim kanalı Projesi/HES kapsamında su kanalı inşaatı ile ilgili olarak bölgenin arazi yapısına uygun sel önleyici tedbirlerin ve gerekli projelerin yapılmaması nedeniyle sel baskını yaşandığı, taşınmaza inen moloz taşları ve millenme sebebiyle taşınmaz içerisinde onaylanan proje çerçevesinde dikilen 4 yaşındaki badem ağaçlarının %90 oranında zarar gördüğünden bahisle uğranıldığı iddia edilen 1.528.125,00 TL maddi zararın (,,, Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ,,,

D.İş. sayılı dosyasında yapılan tespit masrafları da dahil olmak üzere) ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun ret tarihi olan 15/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …. Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesinin 05/06/2018 tarih ve E:2017/4092, K:2018/2032 sayılı bozma kararına uyularak, dosyadaki bilgi ve belgeler ile bozma sonrasında aldırılan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davacıların, sel baskını nedeniyle %90 oranında zarar gören badem ağaçlarından dolayı meydana gelen zarar miktarının 1.523.838,00 TL olarak kabulü gerektiğinden, ilk derece Mahkemesince kabul edilen tazminat tutarının 4.287,00 TL'ye ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, hükmedilen 1.528.125,00 TL'lik maddi tazminatın 4.287,00 TL lik kısmının kaldırılmasına diğer kısım yönünden istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, bozma kararı doğrultusunda yeterli inceleme ve hesaplama yapılmadığı, bilirkişi tarafından kullanıldığı belirtilen İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, TUİK, Ticaret Borsası, Ziraat Odası verilerinin rapora eklenmediği, hasar gördüğü belirtilen 815 adet badem üstündeki damlama sulama tesisinin maliyeti, omçaların damlama sulama sistemi kurma, tesviye, hafriyat, temizlik ve araziyi tarıma kazandırma için belirlenen zarar miktarları bakımından yapılan hesaplamada tevsik edici hiçbir belge sunulmadığı, başka bir tarım yapılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle hububat ekimiyle elde edilecek gelirin düşülmediği,

bu yönde geçerli bir sebep sunulmadığı, bilirkişi tarafından arazinin ıslahı için yapılan hesaplamalarda basınçlı sistem olması gerektiği ve taşınmazın yeniden tarıma kazandırılması hesaplanan miktarın taşınmazın bedelinden bile fazla olduğu, 10 yıllık bir zarar hesabı yapıldığı, sebepsiz zenginleşmeye neden olunduğu, ürün kaybının %90 üzerinden hesaplanmadığı, odun kereste değerinin rayiç bedelleri yansıtmadığı, tek ziraat mühendis tarafından rapor alınmaması gerektiği, harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemeleri tarafından verilen nihai kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Ayrıca, anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı kuralına yer verilmiştir. Dosyadaki belgeler ile temyiz dilekçesindeki iddiaların, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesinin 4. fıkrası uyarınca bozma nedenlerine uygunlukla sınırlı olarak incelenmesinden, temyiz istemine konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, kararın bozulmasını gerektirecek yasal bir sebebin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

(X) KARŞI OY

Dava; davacıların murisi …'ya özel ağaçlandırma amacıyla 49 yıllığına tahsis edilen … ili, … ilçesi,. Köyü'ndeki Orman İşletme Müdürlüğü'nün amenejman planının 386 bölmesi, Güney Serisi içerisinde kalan taşınmazda Yenicekent İletim kanalı Projesi/HES kapsamında su kanalı inşaatı ile ilgili olarak bölgenin arazi yapısına uygun olarak sel önleyici tedbirlerin ve gerekli projelerin yapılmaması nedeniyle sel baskını yaşandığı,

taşınmaza inen moloz taşları ve millenme sebebiyle taşınmaz içerisinde onaylanan proje çerçevesinde dikilen 4 yaşındaki badem ağaçlarının %90 oranında zarar gördüğünden bahisle uğranılan 1.528.125,00 TL maddi zararın (Buldan Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2015/5 D.İş. sayılı dosyasında yapılan tespit masrafları da dahil olmak üzere) idari müracaatın reddedildiği 15/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.

Olayla ilgili olarak düzenlenen bilirkişi raporlarından anlaşılacağı üzere, İdare Mahkemesi kararında da belirtildiği gibi; davalı idare tarafından yürütülen sulama kanalı projesinde sel önleyici tedbirlerin alınmaması nedeniyle davacıların uğradığı zararın, hizmet kusuru ilkesi uyarınca davalı idarece tazmini gerektiği açıktır. Dava dosyasının incelenmesinden; sel baskını nedeniyle 815 adet 4 yaşında bulunan badem ağaçlarının zarar gördüğü, hepsinin sökülerek yeniden dikilmesi gerektiği anlaşılmakta olup Dairemizin bozma kararı doğrultusunda yeniden alınan bilirkişi raporundaki hesaplama yöntemi karara esas alınabilecek nitelikte değildir.

Öncelikle karara esas alınan bilirkişi raporu tek ziraat yüksek mühendisi tarafından hazırlanmış olup heyet halinde alınması gerekmektedir. Öte yandan; hesaplama yapılırken kurumuş olan 4 yaşındaki badem ağaçları yerine tekrar fidan dikilmesi halinde bunların kuruyan ağaçların seviyesine gelene kadar geçen zaman dilimi dikkate alınmıştır.

Bu hesaplama yöntemi yerine, kuruyan 815 adet için 4 yaşında badem ağaçlarının dikilmesi halinde davacının yapacağı masrafların ne kadar olacağının resmi birimlerden alınan verilerle hesaplanmasının yerinde bir zarar hesabı olacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan, yine bilirkişi hesaplamasında taşınmazın iyileştirilmesi için yapılacak masrafların 166.000,00 TL olduğu belirtilmesine rağmen bu masrafların kalem kalem belgelendirilmesi gerekirken bu hususun da gözardı edildiği görülmektedir.

Bu nedenle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması ve yeniden bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.