Danıştay 10. Daire E.2020/3004 K.2023/7364

Davacının_iddiaları

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Oda Muamelat Yönetmeliğinde "konuyla ilgili eksper" tarafından kapasite raporu hazırlanacağının öngörüldüğü, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği'nde kapasite raporunun tanzimi için oluşturulacak kurulda "üretim konusu ile ilgili mühendis"in yer alacağının belirtildiği, uygulamada ise, kapasite raporlarının konu ile ilgisi olmayan branşlardaki eksperlere hazırlatıldığı, konu ile ilgili mühendis veya eksper tarafından hazırlanmayan kapasite raporlarının iade edilmesi gerektiği, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Dava konusu düzenlemenin dayanak Yönetmelik'e uygun olduğu, Yönetmelik'in ilgili maddesine karşı açılan davada da yürütmenin durdurulmasına ilişkin istemin reddine karar verildiği ve bu karara karşı yapılan itirazın da reddedildiği, kapasite raporunun hazırlanması konusunda TOBB ve TESK’in yetkili olduğu, TOBB tarafından gönderilen yazıda; kendileri tarafından düzenlenen kapasite raporunun kimler tarafından ve ne şekilde düzenleneceğinin denetiminin Bakanlık yetkisinde olmadığının belirtilmesi üzerine Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik'ten “ilgili mühendis” ibaresinin çıkarıldığı,

kapasite raporunun kimler tarafından ne şekilde düzenleneceği hususunun Bakanlıklarının yetkisinde olmadığı, davacı tarafından, dava dilekçesinde atıf yapılan mevzuatın hiçbirinin Bakanlıklarına ait olmadığı ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: …

DÜŞÜNCESİ

Dava; Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün, tüm il müdürlüklerine bildirilen, Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelikte tanımlanan kapasite raporlarının hangi meslek mensubu eksperin düzenlediğine bakılmaksızın içeriğinde hesaplama hatası bulunmaması koşuluyla kabul edileceğine ilişkin 07/03/2020 tarih ve 782606 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Zararlı organizmaların kontrolü ve yükümlülükler" başlıklı 15. maddesinin 9. ve 14. fıkralarında; ambalaj malzemesi olarak kullanılacak ahşap ambalaj malzemelerinden onay alınması gerekenlerin Bakanlıkça belirleneceği, belirlenen ahşap ambalaj malzemelerini üreteceklerin Bakanlıktan onay almak zorunda oldukları ve uygulama ile ilgili usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirleneceği düzenlenmiştir.

25/05/2019 tarih ve 30784 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01/01/2020 tarihinde yürürlüğe giren Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (ö) bendinde, "Kapasite Raporu" 12/9/2005 tarih ve 25934 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Oda Muamelat Yönetmeliği'nin 41. maddesi veya 12/9/2008 tarih ve 26995 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği uyarınca düzenlenen belgeyi ifade ettiğinin belirtildiği.

5. maddesinde ise. "ısıl işlem fırınına ait; ısıl işlem fırını sayısı ve ebatlarının belirtildiği, bir partide yer alabilecek en fazla ahşap ambalaj malzemesi miktarının, demonte halde ısıl işlem uygulaması yapılacak ahşap malzemeler için m3 cinsinden, montajlı halde ısıl işlem uygulaması yapılacak ahşap ambalaj malzemesi çeşidi için, adet cinsinden hesaplamanın yapıldığı kapasite raporu" izin belgesi almak isteyen işletmeler tarafından, Bakanlık birimlerine yapılacak müracaatta sunulması gerekli belgeler arasında gösterilmiştir.

Yönetmeliğin tanım maddesinde de atıfta bulunulan Oda Muamelat Yönetmeliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliğinde bu hususlara ilişkin yönelik ayrıntılar düzenlenmiş, kapasite raporlarının, Oda Muamelat Yönetmeliği'nde ise "konuyla ilgili eksper", Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliğinde ise "üretim konusu ile ilgili mühendis" tarafından hazırlanacağı özellikle belirlenmiştir.

Uyuşmazlığa konu olayda; Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği veya Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu tarafından hazırlanan kapasite raporlarının, hangi meslek mensubu eksperin düzenlediğine bakılmaksızın, içeriğinde hesaplama hatası bulunmaması koşuluyla kabul edileceğine yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik'te tanımlanan kapasite raporlarının hangi meslek mensubu eksperin düzenlediğine bakılmaksızın içeriğinde hesaplama hatası bulunmaması koşuluyla kabul edileceği tüm il müdürlüklerine bildirilmiştir. Bunun üzerine, 28/04/2020 tarihinde kayda giren dilekçe ile anılan bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İlgili Mevzuat: 13/06/2010 tarih ve 27610 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Zararlı organizmaların kontrolü ve yükümlülükler" başlıklı 15. maddesinin 9. ve 14. fıkralarında, ambalaj malzemesi olarak kullanılacak ahşap ambalaj malzemelerinden onay alınması gerekenlerin Bakanlıkça belirleneceği, belirlenen ahşap ambalaj malzemelerini üreteceklerin Bakanlıktan onay almak zorunda oldukları ve uygulama ile ilgili usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

25/05/2019 tarih ve 30784 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 01/01/2020 tarihinde yürürlüğe giren Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (ö) bendinde, "Kapasite Raporu"nun.

12/9/2005 tarih ve 25934 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Oda Muamelat Yönetmeliği'nin 41. maddesi veya 12/9/2008 tarih ve 26995 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği uyarınca düzenlenen belgeyi ifade ettiğinin belirtilmesi ile yetinilmiş.

"İzin belgesi başvurusu" başlığını taşıyan 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Isıl işlem fırınına ait; ısıl işlem fırını sayısı ve ebatlarının belirtildiği, bir partide yer alabilecek en fazla ahşap ambalaj malzemesi miktarının, demonte hâlde ısıl işlem uygulaması yapılacak ahşap malzemeler için m3 cinsinden, montajlı hâlde ısıl işlem uygulaması yapılacak ahşap ambalaj malzemesi çeşidi için, adet cinsinden hesaplamanın yapıldığı kapasite raporu", izin belgesi almak isteyen işletmeler tarafından, Bakanlık birimlerine yapılacak müracaatta sunulması gerekli belgeler arasında düzenlenmiştir.

12/09/2005 tarih ve 25934 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Oda Muamelat Yönetmeliği'nin "Sınai tesislerin kapasitelerinin tespiti" başlıklı 41. maddesinin 7. fıkrasında, "Kapasite raporlarının, odalarda istihdam edilen eksperler tarafından tanzim edilmesi esastır. Konuyla ilgili eksper istihdam edilmemesi halinde, kapasite raporları meclis tarafından onaylanan eksper listeleri arasından görevlendirileceklerce tanzim edilir. Kapasite raporlarının tanziminde görevlendirilecek eksperler hakkında Oda ve Borsalarda Hakem, Bilirkişi ve Eksper Listelerini Düzenleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.

12/09/2008 tarih ve 26995 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği'nin "Kapasite raporunun düzenlenmesi" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, "Kapasite raporu, esnaf ve sanatkarların kayıtlı bulundukları Esnaf ve Sanatkarlar Odaları tarafından tanzim edilir. Bu iş için görevlendirilecek Kapasite Tespit ve İnceleme Kurulu, üretim konusu ile ilgili mühendis, oda genel sekreteri, oda başkanı veya görevlendireceği oda yönetim kurulu üyesinden oluşur." düzenlemesine yer verilmiştir.

Dava Konusu İşlemin Değerlendirilmesi:

25/05/2019 tarih ve 30784 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 01/01/2020 tarihinde yürürlüğe giren Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik'te, ahşap ambalaj malzemelerini üreteceklerin, izin belgesi almak amacıyla Bakanlığa yapacakları müracaatta sunmaları gereken belgeler arasında sayılan kapasite raporunun, içeriğinde bulunması gerekli hesaplamalar dışında, bu raporların, kim tarafından ve hangi usûl ve esaslar çerçevesinde düzenleneceğine ilişkin bir kurala yer verilmemiştir.

Bu hususlara yönelik ayrıntılar, Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik'in tanım maddesinde de atıfta bulunulan Oda Muamelat Yönetmeliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği'nde düzenlenmiştir.

Kapasite raporlarının, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği'nde "üretim konusu ile ilgili mühendis", Oda Muamelat Yönetmeliği'nde ise "konuyla ilgili eksper" tarafından hazırlanacağı özellikle belirtilmiş olup gerek 5996 sayılı Kanun'da gerekse de bahsi geçen Yönetmelik'lerde, kapasite raporlarının konu ile ilgili mühendis ya da eksper tarafından hazırlanmamış olması hâlinde dahi Bakanlıkça kabul edilmesi gerekliliğini ortaya koyan bir düzenleme bulunmamaktadır.

Aksine, mevzuat gereğince, ahşap ambalaj malzemelerinin ısıl işleme tabi tutulması ve işaretlenmesi konusunda düzenleme yapmaya yetkili olduğu görülen davalı idarenin, kendi görev alanını ilgilendiren bir konuda, işletme izni verilmesi için aranan bir belgenin, usûlüne uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığını kontrol etmekle yükümlü olduğu açıktır.

Bu durumda, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği veya Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu tarafından hazırlanan kapasite raporlarının, hangi meslek mensubu eksperin düzenlediğine bakılmaksızın, içeriğinde hesaplama hatası bulunmaması koşuluyla kabul edileceğine yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Her ne kadar, davacı tarafından, 25/05/2019 tarih ve 30784 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin de iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 31/03/2022 tarihli ve E:2019/9734, K:2022/1776 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş ve bu karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/07/2023 tarihli ve E:2022/3353, K:2023/1606 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiş ise de;

anılan davada uyuşmazlığın, kapasite raporunu düzenlemeye hangi meslekî unvanı haiz kişilerin yetkili olduğu hususuna yer verilmemesi nedeniyle Yönetmelik kuralının eksik düzenlendiği iddiasına yönelik olduğu, Dairemizin kesinleşen kararıyla, kapasite raporunun kimler tarafından düzenleneceğinin dava konusu Yönetmeliğin tanım maddesinde (m.4-1/ö) atıfta bulunulan Oda Muamelat Yönetmeliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği'nde düzenlenmesi karşısında dava konusu Yönetmelik kuralında eksik düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddedildiği,

dolayısıyla her iki davada iptali istenilen düzenleyici işlemlerin konusunun aynı olmadığı gibi, anılan Dairemiz kararında, işbu davada iptali istenilen işlemle kurala bağlanan, kapasite raporlarının Oda Muamelat Yönetmeliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği'nde belirtilen kişilerce düzenlenip düzenlenmediğine bakılmaksızın kabul edilebileceğine yönelik herhangi bir gerekçe ya da ifadeye de yer verilmediği anlaşıldığından, davalı idarenin bu yöndeki iddiası yerinde görülmemiştir.