Danıştay 10. Daire E.2020/6438 K.2024/3345

Dava konusu istem: Davacı tarafından, dava dışı ... Akaryakıt Dağıtım Tic. A.Ş.'den satın aldığı akaryakıtın, davalı idare tarafından anılan şirketin borcundan dolayı haciz konulması nedeniyle tarafına teslim edilmediğinden bahisle uğradığı iddia edilen zararına karşılık 15.000.000,00 TL tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:vsayılı kararıyla; davacı tarafından istihkak iddiasında bulunulmasına rağmen idarece davacı şirketin istihkak iddiasının iki şirket arasındaki alım satım işlemlerinin muvazaalı olduğu gerekçesiyle reddine karar verildiği, istihkak iddiasının kabulü istemiyle açılan davada...

Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davacının istihkak iddiasının kabulüne karar verildiği, dolayısıyla davacı şirketin istihkak iddiasının reddedilmesi aşamasında davalı idarenin kusurlu hareket ettiği, 29/11/2013 tarihli yazı ile haczin uygulanması hakkında yazışmalara başlanıldığı, devam eden hukuki süreç sonrasında 04/12/2015 tarihinde haczin kaldırılması hususunda yapılan yazışmalar ile davalı idarenin sorumluluğunun sona erdiği, bu tarihten sonra eşyanın teslim edilememe sebebinin davacı şirketin Gümrük Mevzuatından kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemesinden kaynaklandığı,

dolayısıyla davalı idarenin sorumluluğunun 29/11/2013- 04/12/2015 tarihleri arasında olduğu, toplam 8.000.000 litre akaryakıtın, Göztepe Vergi Dairesinin 29/11/2013 tarihli haciz yazısından dolayı Gümrük Müdürlüklerinden teslim alınamadığı, bu nedenle davacı firmanın 29/11/2013 tarihi ile 04/12/2015 tarihi arasındaki zararının 5.293.910,36 TL olduğu gerekçesiyle maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, 5.293.910,36 TL maddi tazminatın davalı idarece davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince; davalı idarenin, borçlunun elinde bulunan ancak davacıya ait olduğu ilgili yasa kuralı gereğince açılan dava sonunda, yargı kararıyla belirlenebilen eşyayı haczinin ve davacının istihkak iddiasının reddinin hizmet kusuru olarak nitelendirilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, zararlarının tazmin edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin, petrol piyasasında faaliyet gösterdiği, dava dışı ... Akaryakıt Dağıtım Ticaret A.Ş. ile motorin cinsi akaryakıt alımı hususunda 01/10/2013 tarihli ikmal anlaşması imzaladığı, Göztepe Vergi Dairesince, ...

Akaryakıt Dağıtım Ticaret A.Ş.'nin 157.655.422,14 TL kesinleşen ÖTV borcundan dolayı haciz kararı alınması üzerine 09/01/2014 tarihli yazı ile haciz yapılmasının istenilmesi sonucu söz konusu motorin cinsi akaryakıt üzerine haciz konulduğu, davacı tarafından haczedilen akaryakıtın kendisine ait olduğu iddiasıyla istihkak iddiasında bulunulduğu ancak istihkak iddiasının iki şirket arasındaki alım satım işlemlerinin muvazaalı olduğundan bahisle davalı idare tarafından reddedildiği, bunun üzerine davacı şirket tarafından açılan istihkak davasında, ...

Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın kabulüne, Samsun Alpet Antreposunda haczedilen 4.450.000 litre ve Mersin Kadoğlu Antreposunda haczedilen 3.550.000 litre olmak üzere toplam 8.000.000 litre akaryakıt üzerindeki haczin kaldırılmasına, karar kesinleştiğinde davacı şirkete teslimine karar verildiği, anılan Mahkeme kararının, Yargıtayca düzeltilerek onanması ve karar düzeltme isteminin de reddedilmesi üzerine 12/10/2015 tarihinde kesinleştiği, 04/12/2015 tarihinde haczin kaldırılması ve akaryakıtın davacı şirkete teslim edilmesine ilişkin olarak ilgili yerlere yazıların yazıldığı,

bunun üzerine davacı tarafından, satın aldığı akaryakıtın davalı idare tarafından haciz konulması nedeniyle tarafına teslim edilmemesi sebebiyle uğradığı iddia edilen zararına karşılık 15.000.000,00 TL tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta; davacı tarafından, satın aldığı akaryakıtın üzerine dava dışı üçüncü kişinin borcu nedeniyle 29/11/2013 tarihinde konulan hacze karşı istihkak iddiasında bulunulduğu, davalı idarece davacı şirketin istihkak iddiasının iki şirket arasındaki alım satım işlemlerinin muvazaalı olduğu belirtilerek reddedildiği, bunun üzerine davacı tarafından açılan istihkak davasında, İstanbul Anadolu 26. Asliye Hukuk Mahkemesince davacının istihkak iddiasının kabulüne karar verilerek,

haczin kaldırılmasına ve akaryakıtın davacı şirkete teslimine karar verildiği ve kararın temyiz ve karar düzeltme kanun yollarından geçerek kesinleştiği anlaşılmış olup, davalı idarece, istihkak iddiasında bulunmasına rağmen davacıya ait olan akaryakıtın üzerine haciz konularak, davacının söz konusu akaryakıtı kullanması/satması engellendiğinden ve söz konusu haczin hukuka aykırı olarak konulduğu Mahkeme kararı ile tespit edildiğinden olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, davacının satın aldığı akaryakıta davalı idarece haciz konulan 29/11/2013 tarih ile Mahkeme kararı gereğince davalı idarece haczin kaldırılması ve akaryakıtın davacı şirkete teslim edilmesinin ilgili yerlere bildirildiği 04/12/2015 tarihi arasında meydana gelen zararın davalı idare tarafından karşılanması gerekmekte olup, Bölge İdare Mahkemesince yeniden bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle davacı şirketin akaryakıtı teslim alamaması ve satamaması nedeniyle mahrum kaldığı kazanç kaybının hesaplanması,

söz konusu akaryakıtın satışından dolayı ödenmesi gereken vergiler ve yapılması zorunlu masraflar da belirlenerek denkleştirme yapılması suretiyle zararının tespit edilmesi gerektiğinden temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10. İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.