Danıştay 10. Daire E.2021/3509 K.2024/1183

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları olan uzman jandarma çavuş ..'ın 09/06/2017 tarihinde Batman ili, Kozluk ilçesi, Bekirhan Jandarma Karakolu'na bomba yüklü araçla düzenlenen terör saldırısında şehit olması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi zarara karşılık müteveffanın annesi ... ve babası ... için ayrı ayrı 65.000,00 TL, diğer davacılar olan kardeşleri için ayrı ayrı 35.000,00 TL olmak üzere toplamda 270.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uzman jandarma çavuş ..'ın terör saldırısında şehit düşmesinden dolayı ortaya çıkan manevi zararlardan davalı idarenin mesleki risk ilkesi gereğince kusursuz sorumluluğunun bulunduğu, manevi zararı doğuran olayın yaşam hakkını sona erdiren bir ölüm olayı olması,

ölüme neden olan eylemin oluş şekli itibarıyla yarattığı infial, olayın etkisi ve niteliği, zarar gören davacılar ile hayatını kaybeden kişi arasındaki yakınlık ilişkisi dikkate alınarak şehidin anne ve babası olan davacıların duyduğu elem ve ızdırabın dindirilmesi amacıyla ayrı ayrı takdiren 65.000,00 TL ve şehidin kardeşleri olan davacıların duyduğu elem ve ızdırabın dindirilmesi amacıyla ayrı ayrı takdiren 35.000,00 TL olmak üzere toplam 270.000,00 TL manevi tazminatın davalı idare tarafından tazmin edilmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın kabulüne, davacıların manevi tazminat isteminin, anne ... için 65.000,000 TL,

baba ... için 65.000,00 TL ile kardeşler ... için 35.000,00 TL, ... için 35.000,00 TL, ... için 35.000,00 TL ve ... için 35.000,00 TL olmak üzere toplam 270.000,00 TL'lik tazminat isteminin idareye başvuru tarihi olan 07/11/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; dava konusu olayın oluş şekli, verdiği üzüntü, Dairelerinin manevi tazminat tutarı yönünden ilkesel olarak belirlediği tutar yönünden değerlendirme yapıldığında, davacılardan anne ... için 50.000,000 TL, baba ... için 50.000,00 TL ile kardeşler ... için 25.000,00 TL, ... için 25.000,00 TL, ... için 25.000,00 TL, ... için 25.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL'lik manevi tazminatın davalı idare tarafından davacılara ödenmesine,

fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmı yönünden davalı idarenin istinaf isteminin kısmen kabulüne ve kısmen reddine, davacılardan anne ... için 50.000,000 TL, baba ... için 50.000,00 TL ile kardeşler ... için 25.000,00 TL, ... için 25.000,00 TL, ... için 25.000,00 TL, ... için 25.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL'lik manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 07/11/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine,

fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, İdare Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmişken, yaşanılan acı ve elem göz önüne alındığında temyize konu karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hakkaniyetsiz olduğu, kararda belirtilen gerekçesinin aksine İdare Mahkemesi tarafından hükmedilen tazminat sonucu zenginleşmedikleri, kaldı ki hükmedilecek hiçbir miktarın yakınlarının şehit olmasının acı ve elemini dindiremeyeceği, aradan geçen süre ve İdare Mahkemesi kararı üzerine ödeme yapılması dikkate alınmadan karar verildiği, hükmedilen tazminatın günümüz koşullarında son derece yetersiz olduğu iddialarıyla;

davalı idare tarafından, hak sahiplerine nakdi tazminat ödendiği ve aylık bağlandığı, zarar ile idarelerin sorumluluğu arasında illiyet bağı bulunmadığı, zararın üçüncü kişilerin eylemi sonucu gerçekleştiği, uyuşmazlığın 5233 sayılı Kanun kapsamında çözümlenerek manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmesi gerektiği, manevi tazminat hükmedilebilmesi için idarelerinin ağır kusuru bulunması gerektiği, hükmedilen tazminatın emsal dosyalara göre yüksek olduğu, manevi tazminata faiz işletilemeyeceği, idarelerinin harçtan muaf olduğu iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Taraflarca karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacıların temyiz isteminin kabulü, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacılar tarafından, yakınları olan uzman jandarma çavuş ..'ın 09/06/2017 tarihinde Batman ili, Kozluk ilçesi, Bekirhan Jandarma Karakolu'na bomba yüklü araçla düzenlenen terör saldırısında şehit olması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevi zarara karşılık müteveffanın annesi ... ve babası ... için ayrı ayrı 65.000,00 TL, diğer davacılar olan kardeşleri için ayrı ayrı 35.000,00 TL olmak üzere toplamda 270.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar.

Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, zenginleşmeye yol açmayacak şekilde belirlenmesi gerekmekte ise de, tam yargı davalarının niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.

Temyiz konusu ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince, şehidin annesi ... için 50.000,000 TL, babası ... için 50.000,00 TL ile kardeşleri ... için 25.000,00 TL, ... için 25.000,00 TL, ... için 25.000,00 TL, ... için 25.000,00 TL olmak üzerek toplam 200.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulüne karar verilmişse de manevi tazminatın ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay nedeniyle davacılardan ... ve ...'ın evlatlarını, ..., ...,

... ve ...'in kardeşlerini genç yaşta terör eylemi nedeniyle kaybetmeleri göz önünde bulundurulduğunda davacıların manevi varlığında meydana gelen zararın giderilebilmesi için manevi tazminat isteminin tamamının kabulüne hükmolunması gerekirken, Bölge İdare Mahkemesince davacılar için toplam 200.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.