Danıştay 10. Daire E.2021/5091 K.2025/1054

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Doğubayazıt Gümrük Müdürlüğü denetiminde faaliyet gösteren şirketlerine ait gümrük antreposunun antrepo açma ve işletme izninin geri alınmasına dair işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ...İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, antreponun 7/24 güvenlik mührü ve kamera kaydı ile kontrol altında olduğu, mührün antrepo memurunda bulunduğu, eksik çıkma olayında antrepo işleticilerinin bir eyleminin olmasının mümkün olmadığı, olayla ilgili kesinleşmiş bir ceza mahkumiyetinin olmadığı, idari işlemin ölçülülük ilkesine, hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Gürbulak Gümrük Müdürlüğü'nden Doğubayazıt Gümrük Müdürlüğü'ne transit rejimi hükümlerine göre intikal eden ve burada antrepo hükümlerine göre davacıya ait antrepoya boşaltılan eşyanın muhtelif tarih ve sayılı kalemlerinin alıcı ile satıcı arasındaki anlaşmazlıktan dolayı mahrece iade edilmek istenilmiştir.

Mahrece iade talebinin uygun görülmesi üzerine eşya 04/07/2017 tarihinde araca yüklenmiştir.

Daha sonra Doğubayazıt Cumhuriyet Başsavcılığı'nın talimatı üzerine davacıya ait antrepoda sorumlu ve yetkili memurlar nezaretinde eşyanın yüklendiği araçta 05/07/2017 tarihinde arama yapılmış, arama sonucunda ...sayılı beyannameler muhteviyatı gözlük cinsi eşyanın 51.450 adetinin eksik olduğu tespit edilmiştir.

Konuyla ilgili yapılan inceleme sonucunda ... tarih ve... sayılı İnceleme Raporu hazırlanmış ve Gümrük yönetmeliği'nin 525/4 maddesi uyarınca antrepo açma ve işletme izninin iptaline karar verilmesi teklif edilmiş, teklif doğrultusunda da davacıya ait antrepo açma ve çalışma izni iptal edilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 95. maddesinde, "Gümrük antrepoları ile gümrük kapılarında eşya satışı yapmak üzere özel antrepo statüsünde mağaza ve bunların depolarının açılması ve işletilmesine izin vermeye Müsteşarlık yetkilidir. İznin verilmesine, bu iznin geçici veya sürekli geri alınmasına, faaliyet, belge ve kayıt düzenine ilişkin usul ve esaslar ile eşya alabilecek kişiler ve bu kişilere satılabilecek eşyanın cins ve miktarı yönetmelikle belirlenir."; 96. maddesinde ise, "Antrepo işleticisi; a) Gümrük antreposunda bulunduğu süre içerisinde eşyanın gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlamaktan, b) Gümrük antrepo rejimi kapsamında eşyanın muhafaza edilmesiyle ilgili yükümlülükleri yerine getirmekten, c) İzinde belirtilen özel şartlara uymaktan sorumludur." hükmü yer almaktadır.

07/10/2009 tarih ve 27369 Mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliği'nin "Gümrük idaresine karşı sorumluluk" başlıklı 522. maddesinde, "(1) Antrepo işleticileri ve kullanıcıları; eşyanın gümrük antreposunda bulunduğu süre içerisinde gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlamak, eşyanın iyi muhafaza edilmesi konusunda yükümlülüklerini yerine getirmek ve izinde belirtilen şartlara uymak zorundadır. ..." düzenlemesi, "Antrepoya eşya girişinin durdurulması ve iznin geri alınması başlıklı" 525. maddesinin dördüncü fıkrasında.

"Antrepolarda, gümrük müfettiş ve yardımcıları tarafından yapılacak denetleme neticesinde suiistimal ve kaçakçılık dahil yolsuzluk hallerinin tespiti üzerine Müsteşarlıkça karar verilmesi halinde tedbir olarak antrepoya eşya alınmasına izin verilmez. Yapılacak inceleme sonucunda antrepo açma ve işletme izni Müsteşarlıkça geri alınabilir." düzenlemesi.

9. fıkrasında ise, "Antrepoda kaçakçılık gibi bir suistimal ve/veya yolsuzluk saptanması veya sekizinci fıkrada belirtilen durum nedeniyle antrepo açma ve işletme izni geri alınan kişilere, yeni bir antrepo açma ve işletme izni verilmez." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Mahkemece, Doğubayazıt Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 37.950 adet gözlüğe el konulduğu, antrepo sahibi davacı şirketin yetkilisi ... ve eşya sahibi ... hakkında 5607 sayılı Kanuna muhalefet suçundan soruşturma başlatıldığı, Başsavcılıkça da İnceleme Raporunda yer alan tespitlerin yapıldığı, soruşturma sonucunda düzenlenen iddianamenin kabul edilerek ...

Asliye Ceza Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında ceza davasının açıldığı, anılan Mahkemece davacı şirket yetkilisi ve eşya sahibi hakkında mahkumiyet hükmü kurulduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde davalı idarece davacıya ait olan antrepo açma ve çalışma izninin iptal edilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddi yolunda karar verildiği, Bölge İdare Mahkemesince de davacının istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görülmektedir.

Uyuşmazlıkta, söz konusu olay bağlamında 5607 sayılı Kanuna muhalefet suçundan davacı şirket yetkilisi ve eşya sahibi hakkında görülen ceza davasında verilen ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile bozulmasına karar verildiği, öte yandan, aynı olaya ilişkin gümrük muayene memuru hakkında açılan ceza davasında verilen ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ... Bölge Adliye Mahkemesi...Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bozulmasına karar verildiği UYAP kayıtlarında yapılan incelemede anlaşılmıştır.

Dava konusu edilen işlemin sebep unsuru olarak gösterilen, beyanname muhteviyatı eşyanın konulduğu antrepoda eksik olduğu iddiasına ilişkindir. Bu hususun gerçekte var olup olmadığının hiçbir duruksamaya mahal bırakmaksızın ortaya konulması gerekmektedir.

Bu durumda, Gümrük Yönetmeliğinde belirtilen kaçakçılık ve/veya yolsuzluk hallerinin saptanması durumunun somut bilgi ve belgelerle ortaya konulması hususu önem arz etmekte olup, dava konusu işlemin gerekçesi olan ... sayılı beyannameler muhteviyatı gözlük cinsi eşyanın 51.450 adetinin eksik olması olayıyla ilgili olarak yürütülen soruşturma sonucunda açılan ceza davalarında verilen kararların Erzurum Bölge Adliye Mahkemesince bozulmasına karar verilmiş olduğu anlaşıldığından,

bu ceza davalarında bozma kararları üzerine yapılan yargılama aşamasında bilirkişi incelemesi yaptırılıp yaptırılmadığının araştırılarak varsa sunulan bilirkişi raporlarının incelenmesi ve ceza davalarının sonucunun da araştırılarak adli yargı yerlerince verilecek kararların da dikkate alınması suretiyle dava konusu işlemin tesisine dayanak olan inceleme raporundaki iddia ve tespitlerin yerinde olup olmadığının bu kapsamda yeniden değerlendirilmesinin gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.