Danıştay 10. Daire E.2021/921 K.2025/3170

2- ... VEKİLLERİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından; kardeşleri ...'ın Maltepe Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu olarak bulunmakta iken, 27/09/2014 tarihinde vefat ettiğinden bahisle olayda davalı idarenin sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek, uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık ayrı ayrı 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Maltepe Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu olarak bulunan ...’ın yaşam hakkının sağlanması konusunda gerekli önlemlerin alınması noktasında hizmetin işletilmesinde davalı idarenin kusurlu davrandığı, dolayısıyla hizmet kusurunun bulunduğu, olayın, oluş şekli ve davacıların bundan sonraki yaşamı üzerindeki neticeleri, bu nedenle duydukları elem ve ızdırabın karşılığı olarak takdiren kardeş ... için 20.000,00 TL, kardeş ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesi gerektiği gerekçesiyle manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; olayda, ölenin kardeşleri olan davacılar tarafından, ölenin annesi ve diğer kardeşi ile birlikte 27/07/2015 tarihinde idareye başvuru yaptıkları, oluşan zararı ve zararın idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığını bu tarihte öğrendiklerinin kabulü gerektiği, 27/07/2015 tarihli başvuru sonrası ölenin anne ve kardeşi tarafından dava açıldığı ancak iş bu davada davacı olan diğer kardeşler tarafından dava açılmadığı, anne ve diğer kardeş tarafından açılan dava hakkında mahkemece karar verilmesinden sonra yapılan 03/05/2019 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine bakılan davanın açıldığı,

olayın ve zararın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl içinde başvuru yapılmadığı, bir yıllık süre içerisinde yapılan 27/07/2015 tarihli başvurunun reddi üzerine de dava açılmadığı görüldüğünden davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; kardeşleri ...'ın vefatı sırasında 18 yaşından küçük olup tek başlarına dava açma ehliyetleri bulunmadığı, anneleri ...'ın ise olay tarihinde bir suçtan dolayı cezaevinde hükümlü olduğundan kısıtlı bulunduğu, bu sebeple dava açamadıkları, babaları ile de bir ilişkilerinin bulunmadığı, davacılardan ... reşit olduğunda, anne ... da küçük ...'ı yeniden temsil etme hakkına sahip olduğunda mevcut davayı açtıkları, davanın süresinde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden, davacıların kardeşi olan ...'ın 01/05/2014 tarihinde "çocuğun nitelikli cinsel istismarı" suçundan, ...

Sulh Ceza Mahkemesi kararı ile tutuklanarak, Maltepe Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna alındığı, 31/08/2014 tarihinde saat 18.40 sıralarında görevli memurun kontrol amacıyla davacılar yakınının kaldığı odaya girdiği, koğuşta kalan M.Ö. isimli kişinin, ...'ın kollarından tuttuğunu gördüğü, görevli memurun ne olduğunu sorması üzerine diğer tutuklu-hükümlülerin müteveffa ...'ın koğuşun mescidinde bayıldığını söylediği, görevli personel tarafından acilen sedye getirildiği, 112 acil servise ve jandarmaya haber verildiği,

Maltepe Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesinde ilk muayenesi yapılarak Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edildiği, 27/09/2014 tarihinde vefat ettiği, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca yaptırılan otopsi işlemi sonucunda düzenlenen Adli Tıp Kurumu İstanbul 1. Adli Tıp İhtisas Kurulunun ... tarih ve ... sayılı raporuna göre, şahsın ölümünün künt kafa travmasına bağlı beyin kanaması ve gelişen komplikasyon sonucu meydana geldiği, olayla ilgili olarak ilgili görevli personel hakkında İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan adli soruşturma kapsamında açılan kamu davasında ise ...

Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile ilgili personelin görevi ihmal suçunu işlediklerinden bahisle hapis cezası aldıkları, davacılar tarafından olayın meydana gelmesinde idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek manevi tazminat ödenmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinde -ön karar başvurusu yapıldığı tarihte yürürlükte olan haliyle- "İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu olayın 27/09/2014 tarihinde meydana geldiği, olay sebebiyle zararlarının karşılanması istemiyle müteveffanın annesi ..., kardeşleri ..., ... ve ... tarafından 27/07/2015 tarihinde idareye avukat aracılığıyla başvuru yaptıkları, başvuruda anne ...'ın hükümlü olduğu için vasi vekaletnamesinin sunulduğu, velayet annede bulunmasına rağmen 18 yaşından küçük olan çocuklar Kadir ve ... adına vekaletname çıkarılamadığından daha sonra ibraz edileceğinin belirtildiği, yapılan başvuru sonrasında sadece anne ... ve 18 yaşından büyük olan kardeş ... adına ... İdare Mahkemesinde E:... sayılı davanın açıldığı, diğer kardeşler ... ve ... yönünden ise 03/05/2019 tarihinde idareye tekrar başvurularak bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacıların ilk başvuru tarihi olan 27/07/2015 tarihinde anneleri ...'ın velayeti altında oldukları dolayısıyla kendi adlarına başvuruda bulunarak dava açmalarının mümkün olmadığı, anne ... tarafından velayeten dava açılması gerektiği, ancak annenin hükümlü olarak cezaevinde bulunduğu, ...'ın vasisinin çocukları adına dava açamayacağı dikkate alındığında ilk başvuru tarihinden sonra süresi içerisinde dava açmalarında fiili imkansızlık bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Buna göre; anne ...'ın hükümlü sıfatının sona erdiği, dolayısıyla cezaevinden çıktığı tarihten veya davacıların reşit oldukları tarihten sonra fiili imkansızlık durumu ortadan kalkacağından bu tarihlerden sonra süresi içerisinde başvuru yapılarak, dava açılıp açılmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.

Dosyada bulunan bilgi ve belgelerden ...'ın hükümlü sıfatının ne zaman sona erdiği, kısıtlılığının ne zaman kalktığı anlaşılamadığından, öncelikle bu tarihin tespit edilmesi buna göre karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, anne ...'ın kısıtlılığının sona erdiği veya davacıların reşit oldukları tarih itibarıyla davanın süresinde açılıp açılmadığı tespit edilerek buna göre karar verilmesi gerekirken, davanın süre aşımı yönünden reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.