Danıştay 10. Daire E.2022/1786 K.2025/4517

Dava konusu istem: Davacı tarafından, sahibi ve mesul müdürü olduğu İzmir ili, Konak ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No: ... adresinde faaliyet gösteren ... Eczanesinin muvazaalı olarak işletildiğinden bahisle kapatılmasına ilişkin İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; eczanenin davacı dışında başka bir şahıs tarafından muvazaalı olarak işletildiği, muvazaa durumunun da idarece somut ve objektif bilgi ile belgelerle ortaya konulduğu sonuç ve kanaatine varıldığından, mevzuat hükümlerine uygun olarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, muvazaaya ilişkin inceleme ve araştırma raporunda yer verilen tespit ve iddiaların gerçeği yansıtmadığı, eczanenin muvazaalı olarak işletildiği hususunun objektif bilgi ve belgeler ile şüpheden uzak bir biçimde ortaya konulamadığı, lehe emsal teşkil eden Danıştay kararlarının görmezden gelindiği, yaşı itibarıyla teknolojik aletlere ve yazılımları kullanmakta yeterli olmamasının tek başına muvazaayı kanıtlayamayacağı, eczanede yapılan denetimlerde çoğunlukla eczanesinin başında olduğunun sabit olduğu, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının sahibi ve mesul müdürü olduğu İzmir ili, Konak ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde ... Eczanesi adı altında faaliyet gösteren eczane ile ilgili olarak İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğüne iletilen 05/11/2019 tarihli şikayet dilekçesine istinaden araştırma başlatılmış, İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla 3. Bölge İzmir Eczacı Odası Başkanlığından ...

Eczanesi hakkında muvazaa değerlendirmesi yapılması istenilmiş, yapılan inceleme ve araştırma neticesinde 3. Bölge İzmir Eczacı Odası Başkanlığı tarafından düzenlenen 04/03/2020 tarih ve 20.01.1229 sayılı raporda eczanenin muvazaalı olarak işletildiği bildirilmiş, devamında İl Sağlık Müdürlüğünce hazırlanan 25/12/2020 tarihli raporda da davacının sahibi ve mesul müdürü olduğu ... Eczanesinin M.G. isimli şahısla muvazaalı olarak işletildiği kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Anılan rapora istinaden İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle davacıya ait eczanenin kapatılmasına karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti hudutları içinde eczacılık yapabilmek için Türkiye eczacı mektep veya fakültelerinden diplomalı olmak gerektiği; 5. maddesinde, serbest eczanelerin, eczacılık yapma hakkını haiz bir eczacının sahip ve mesul müdürlüğünde yönetmelikte belirlenen belgelerle il sağlık müdürlüğünce düzenlenmiş ve valilikçe onaylanmış bir ruhsatname ile açılacağı hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un 6. maddesinde, muvazaalı olarak eczane açıldığının tespiti halinde ruhsatnamenin iptal edileceği ve eczacının beş yıl süreyle eczane açamayacağı, muvazaanın eczacılar arasında yapılmış olması halinde eczane açma yasağının hepsi hakkında uygulanacağı hükmü yer almıştır.

6197 sayılı Kanun'a istinaden çıkarılan, 12/04/2014 tarih ve 28970 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Yönetmeliğin -dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle - "Muvazaa değerlendirmesi" başlıklı 11. maddesinde, "Eczacının başvurusunun il sağlık müdürlüğünce ilgili eczacı odasına tebliğinden itibaren on beş iş günü içerisinde bölge eczacı odası yetkililerince hazırlanan muvazaa değerlendirme raporu, somut bilgi ve belgelerle birlikte il sağlık müdürlüğüne verilir.

İl sağlık müdürlüğü yetkililerince muvazaa konusunda oda raporunun verildiği veya belirtilen sürenin dolduğu tarihten itibaren (Değişik ibare:RG-28/3/2016-29667) onbeş iş günü içerisinde karar verilir.

Bölge eczacı odasının verdiği rapor ile il sağlık müdürlüğünün görüşlerinin birbiri ile örtüşmediği durumlarda muvazaa konusu, il sağlık müdürünün başkanlığında, il sağlık müdürlüğü ve eczacı odası tarafından görevlendirilen yetkililerden oluşan Muvazaa Değerlendirme Komisyonu tarafından değerlendirilir. Bu Komisyonda muvazaa konusunda mutabakata varılamaması durumunda, dosya belgeleriyle birlikte ivedilikle Kuruma gönderilir.

Türk Eczacıları Birliğinin uygun göreceği temsilcilerin de yer alacağı bir komisyon tarafından değerlendirme yapılır. Kurumca verilecek nihai karar il sağlık müdürlüğüne bildirilir. Komisyonların teşekkülü ile çalışma usûl ve esasları Kurum tarafından belirlenir.

(Ek:RG-23/8/2014-29097) Faaliyette olan eczanelerle ilgili muvazaa şüphesi bulunması halinde de muvazaa değerlendirmesi Yönetmelik hükümleri ve Kurumca belirlenecek usûl ve esaslar doğrultusunda yapılır." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin "Eczanenin kapatılması" başlıklı 48. maddesinde de, "Eczacı kendi isteği ile eczanesini kapatmak istediğinde dilekçe ve ruhsatnamesi ile il sağlık müdürlüğüne başvuruda bulunur. İl sağlık müdürlüğü tarafından, ilaçlara yapılan işlemler ve eczanede ilaç bulunmadığı tespit edildikten ve eczane levhaları indirtilerek eczane vasfını yitirdiği tutanak altına alındıktan sonra ruhsatname iptal edilir.

Eczanenin muvazaalı işletildiğinin tespiti veya eczane vasfını yitirmesi ya da şartları taşımadığının anlaşılması hâlinde, il sağlık müdürlüğü tarafından eczanenin ruhsatnamesi birinci fıkrada belirtilen şekilde iptal edilir. Eczacı tarafından, ruhsatnamenin iade edilmemesi veya eczacıya ulaşılamaması hâlinde ruhsatname dip koçandan iptal edilir.

Muvazaalı olarak eczane açıldığının tespiti hâlinde, eczacı beş yıl süreyle eczane açamaz. Muvazaanın eczacılar arasında yapılmış olması hâlinde, eczane açma yasağı hepsi hakkında uygulanır. Bu eczacılar beş yıl süre ile eczane açmak için başvuruda bulunamaz.

Eczanenin, il sağlık müdürlüğü tarafından muvazaa hariç herhangi bir nedenle kapatılmasına karar verilmesi hâlinde, Kanunda başka bir süre öngörülmeyen hâllerde tasfiye işlemleri yapılabilmesi için eczacıya altmış güne kadar süre tanınır. Muvazaa sebebiyle kapatma hâlinde ise kapatma işlemi derhal uygulanır." kuralları yer almıştır.

Öte yandan, 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde de, "Kanun haricinde menfaat temin etmek maksadı ile gerek aza gerek meslek mensupları ile başka şahıslar arasında gizli anlaşmalar yapılmasına ve muvazaa yolu ile müesseseler kurulmasına mani olmak" Eczacı Odaları İdare Heyetlerinin görevleri arasında sayılmış; Türk Eczacıları Deontoloji Tüzüğü'nün 11. maddesinde, "eczacının, muvazaa yoluyla tıp mensubu olan veya olmayan kişilerle açık veya gizli anlaşma yaparak eczane veya ecza dolabı açamayacağı" kuralı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen eczacılık mesleği ile ilgili temel mevzuat hükümlerinde, eczanelerin (bazı kanunî istisnalar haricinde) mutlaka eczacılar tarafından açılması ve işletilmesi gerektiği, muvazaalı olarak eczane açılmasının ve işletilmesinin hukuken yasak olduğu açık bir şekilde düzenlenmiştir.

Uyuşmazlığa konu olayda, muvazaa kararına dayanak teşkil eden ve İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünce hazırlanan 25/12/2020 tarihli rapordaki tespitlerin, R.G. adına kayıtlı İzmir ili, Menemen ilçesi, ... Köyü, ... pafta, ... parselde bulunan bağın 270.000,00 TL bedelle ... Eczanesinin borcuna karşılık olarak ...

Ecza Deposu lehine ipoteklendiği, bu ipoteğin 15/09/2020 tarihinde kaldırıldığı, davacının araştırma ve inceleme esnasında bu ipotekten hiç bahsetmediği, ancak davacının bu ipotekten haberinin olmamasının imkansız olduğu, anılan ipotek nedeniyle eczanenin işletmesinin G. ailesine ait olduğunun kesinleştiği, G. ailesinin davacının banka bilgilerine sahip olmasının eczanenin G. ailesi tarafından işletildiğinin kanıtı olduğu, eczanede 07/04/2010 tarihinde yapılan rutin denetim sırasında düzenlenen denetim formunda herhangi bir eksikliğe rastlanılmadığı,

ancak denetçi tarafından ayrıca düzenlenen tutanakta eczacı dışında başka birisinin bir ajandaya bazı notlar geçirdiği, personel defterinde kaydı olmayan bu kişinin M.G. olduğu, kişinin borç alacak notlarını temize çektiğini belirttiğinin ifade edildiği, anılan tutanağın tutulduğu tarihte M.G.'nin davacıya ait eczanenin çalışanı dahi olmadığı, M.G.'nin eczane çalışanı olmamasının, kendisine ait bir işi olduğu halde eczanede bulunuyor olmasının ve eczanenin kendisine özel kayıt olarak nitelendirilebilecek alacak ve borç kayıtlarını temize çekiyor olmasının yalnızca yardım olarak nitelendirilemeyeceğinin açık olduğu,

02/10/2020 tarihinde yapılan denetimde davacıdan eczanem programı üzerinden takas ekranının açılması ve takas yapılan eczaneler hakkında bilgi verilmesinin istenildiği, ancak davacının eczanem programı, medula sistemi, takas ekranı, reçete karşılama ve giriş işlemlerini bilmediğini beyan ettiği, eczanenin 10 yıldır faaliyet gösterdiği düşünüldüğünde davacının bunları bilmemesinin ya da öğrenmemiş olmasının imkansız olduğu, bunun eczane kendisine ait olmayan bir eczacı yaklaşımı olduğu,

davacının inceleme ve araştırma esnasında 11/02/2020, 23/12/2020 ve 22/12/2020 tarihlerinde yapılan 3 ayrı toplantıda eczanede çalışanlara ödediği ücretlerle ilgili olarak farklı beyanlarda bulunduğu, çalışanların maaşları ile ilgili farklı beyanları olmasının maaşların davacı tarafından ödenmediğine işaret ettiği, 2.900,00 TL maaşla çalışan M.G.'ye ait ...

Bankasında 25.350,00 TL limitli bir kredi kartının bulunduğu, bu kredi kartına 17/09/2020 tarihinde 20.000,00 TL gibi yüksek miktarda bir ödemenin yapıldığı, aynı tarihlerde ... kredi kartına 15.000,00 TL gibi yüksek miktarda ödeme yapıldığının tespit edildiği, eczanede düşük bir maaşla çalışan birisinin bu kadar yüksek kredi kartı ödemesi yapmasının hayatın olağan akışına ters olduğu, eczanede bulunan bazı kağıtlarda yapılmış hesap dökümlerine rastlanıldığı, "maaştan kalan borç, maaştan fazla alındı, 100 TL aldım, elden verildi" şeklinde açıklamaların yer aldığı evrakın davacı tarafından yazılmış notlar olduğu,

22/12/2020 tarihinde yapılan toplantıda davacının bu notların kendisi tarafından tutulduğunu kabul ettiği, bu durumun davacının birilerine hesap verdiğini, eczanenin kendisine ait olmadığını, en önemlisi maaş aldığını gösterdiği, davacının eczane hesabından çıkan ödemelerle ilgili açıklama getiremediği, muvazaa araştırması sırasında davacıya ait eczanede iki ay içinde yapılan altı denetimde de davacının işinin başında olduğunun tespit edildiği,

bu kadar işinin başında duran bir eczacının, eczane işleyişi ile ilgili teknik ve finansal konularda bilgisiz olmasının ancak eczane sahibi olmayışı ile açıklanabileceği, buna göre, davacının hem mesleki hem de mali olarak eczaneyle ilgilenmediği şeklinde olduğu, anılan tespitlerin davacı eczacının muvazaalı eczane işlettiğine dair kanaatin dayanağını oluşturduğu görülmektedir.

Bu haliyle, yukarıda yer verilen ve muvazaa değerlendirmesine esas alınan rapordaki tespitlerin ifade, yorum ve kanaate dayalı olduğu göz önüne alındığında belirtilen tespitlerin davacıya ait eczanenin muvazaalı olarak işletildiği hususunu objektif bilgi ve belgeler ile her türlü şüpheden uzak bir şekilde kanıtlamaya yeterli olmadığı ve iki aylık süre içinde yapılan altı ayrı denetimde davacının işinin başında olduğunun görüldüğü anlaşılmaktadır.

Anayasa'nın 48. ve 49. maddeleriyle güvence altına aldığı çalışma hakkının sınırlandırılmasına yönelik dava konusu işlemin sırf yorum ve kanaate dayalı olarak tesis edilmesi mümkün değildir. Çalışma hakkını sınırlayacak bir idari tasarrufun ancak somut bilgi, belge ve tespitlere dayalı olarak tesis edilmesi, temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alındığı hukuka bağlı devlet anlayışının doğal bir sonucudur.

Bu durumda, dava konusu olayda, davacıya ait eczanenin muvazaalı olarak işletildiği hususunun objektif bilgi ve belgelerle ortaya konulamaması, başka bir anlatımla, muvazaa iddiasının somut bilgi ve belgelere ve hukuken kabul edilebilir delillere dayalı olarak kanıtlanamaması karşısında, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşıldığından, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X)-KARŞI OY

Davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararı hukuka uygun olduğundan, kararın onanması gerektiği oyuyla, aksi yönde oluşan Daire kararına katılmıyorum.