Danıştay 10. Daire E.2022/2652 K.2025/4344

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Bafra T Tipi Ceza İnfaz Kurumu'nda hükümlü olarak bulunan kardeşleri ...'in , kendisiyle aynı koğuşta kalan hükümlü A.G. tarafından darp edilmesi ve sonrasında rahatsızlanması sırasında tedavisinin zamanında yapılmayarak geciktirildiği iddia edilerek 10/04/2018 tarihinde bulunduğu cezaevi koğuşunda hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık davacıların her biri için ayrı ayrı 160.000,00 TL olmak üzere toplam 320.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıların istinaf istemlerinin reddine, davalı idarenin istinaf isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından, yaşanan olayların kendilerinde oluşturduğu ızdırap ve üzüntünün ağırlığı göz önünde bulundurulduğunda Bölge İdare Mahkemesi tarafından hükmedilen tazminat miktarının yetersiz kaldığı ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, olayda sorumluluklarının bulunmadığı, olayın 3. kişinin kusurlu eyleminden kaynaklandığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Davacılar tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...

DÜŞÜNCESİ

Davacıların temyiz isteminin kabulüne, davalı idarenin temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden, davacıların 02/09/2015 tarihinde Bafra T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'na hükümlü olarak yerleştirilen kardeşleri ...'in, C-18 odasında kalmakta iken hükümlü A.G ile kavga etmesi üzerine anılan koğuştan alınarak 25/03/2018-06/04/2018 tarihleri arasında geçici olarak üst kat 4 nolu avukat odasına yerleştirildiği, idari nedenlerle 06/04/2018 tarihinde C-12 odasına verildiği, bu odaya saat 16:46'da geldiği, ardından 10 dakika içinde içinde yardım butonu çalındığı,

22:32'ye kadar butonun çalmaya aralıklarla devam ettiği, saat 22:38'de bir hücreye konulan davacılar yakınının kapı açıldığında yatar vaziyette olduğunun görüldüğü, saat 23:18'de kendisine acil müdahale yapıldığı ve Bafra Devlet Hastanesine sevk edildiği, bu hastanede görevli doktor tarafından yapılan tedavisinin ardından cezaevine geri götürüldüğü ve tek başına bir odaya yerleştirildiği, 09/04/2018 tarihinde kontrol için odasına gidildiğinde hareketsiz olarak yattığının görülmesi üzerine Bafra Devlet Hastanesine sevk edildiği,

saat 11:10'da geldiği hastanede hasta muayenesinde acil patoloji izlenmediğinin belirtilmesi üzerine saat: 11:29'da çarşafla taşınarak cezaevine geri gönderildiği, hastane dönüşünde davacılar yakınını teslim alan personelden infaz koruma memuru M.S tarafından sedyeden yere atıldığı ve şiddet uyguladığı, bu duruma engel olmayan diğer infaz koruma memuru H.K.'nin de onu sürükleyerek götürdüğü, davacılar yakınının işlemler tamamlandıktan sonra A-22 nolu odaya alındığı ve sedye üzerinde bahçede bekletildiği,

ardından davacılar yakınının gece 02:27'de yatağında ölü olarak bulunması üzerine yakınları tarafından olay nedeniyle uğradıklarını ileri sürdükleri manevi zararların giderilmesi istemiyle bakılan dava açıldığı görülmektedir.

Olayla ilgili olarak yapılan incelemede; infaz koruma memurları hakkında kasten yaralama suçunu işledikleri iddiasıyla açılan davada... Asliye Ceza Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; cezaevi müdürü ve 2. müdürü hakkında görevi kötüye kullanma suçunu işledikleri iddiasıyla açılan davada ...Asliye Ceza Mahkemesinin...tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına; davacılar yakınını tedavi eden doktor hakkında görevi ihmal suçunu işlediğinden bahisle açılan davada verilen ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile mahkumiyet kararı verildiği ve söz konusu kararların kesinleştiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır.

Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri hak ihlallerinin bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği, zararlı sonuca etkisi ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.

Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacı yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.

İdare Mahkemesince her bir davacı için ayrı ayrı 60.000,00 TL ödenmesine karar verilmiş iken istinaf incelemesi üzerine idare mahkemesi kararı kaldırılarak temyiz konusu Bölge İdare Mahkemesi kararı ile dava konusu olay nedeniyle davacıların her biri için ayrı ayrı 30.000,00 TL olmak üzere toplam 60.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmişse de dava konusu olayın meydana geliş şekli, vahameti ve davacılar üzerinde yarattığı etki göz önünde bulundurulduğunda, Bölge İdare Mahkemesince davacılar için takdir edilen manevi tazminat miktarının, davacıların duyduğu elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmektedir.

Bu durumda, İdare Mahkemesince davacılara ödenmesine karar verilen manevi tazminat miktarı makul ve hakkaniyete uygun olduğundan ... Bölge İdare Mahkemesi ....İdari Dairesince davalı idarenin istinaf isteminin reddine karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.