Danıştay 10. Daire E.2022/3905 K.2023/7139

Davacının iddiaları

Davacı tarafından; imza yetkisinin devrine ilişkin olarak 5368 sayılı Kanun'da herhangi bir sınırlamaya yer verilmediği, 65 yaşını doldurmuş olmanın lisanslı mühendis olarak çalışmaya engel olduğu, ancak imza yetkisinin devri için lisanslı mühendis olabilme şartlarının taşınması gerektiği yönünde düzenleme bulunmadığı, meslekte iki yıl çalışanlara bile imza yetkisinin devredilebileceğinin öngörülmesine rağmen sırf 65 yaşını geçtiği için kendisine devir yapılamamasının tutarsızlık oluşturduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Davalı idarece; 5368 sayılı Kanun'da lisanslı mühendisin 65 yaşını doldurmuş olması halinde lisansının iptal edileceği kuralına yer verildiği, dava konusu düzenleme ile de bu duruma paralel olarak 65 yaşını dolduran mühendise imza yetkisinin devredilemeyeceğinin düzenlendiği, imza yetkisinin geçici bir süreliğine kullanılabilmesinin de Kanun hükmüne aykırılık oluşturacağı, düzenlemenin 5368 sayılı Kanun'a uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un 5. maddesinde, en az iki yıl harita ve kadastro hizmetlerinde deneyimli olan ve aynı büroda çalışan mühendise imza yetkisinin devredilebileceği kuralına yer verilmiştir. Görüleceği üzere, anılan kuralda, imza yetkisinin lisanslı mühendis olma şartlarına haiz olanlara devredilebileceği yönünde bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bununla birlikte, 65 yaşını dolduran lisanlı mühendisin, yaş haddi nedeniyle lisansı iptal edilse bile mühendis olarak çalışmasında bir engel bulunmamaktadır. Bu nedenle, dava konusu düzenlemenin 5368 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: …

DÜŞÜNCESİ

Dava, 25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin 43. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.

29/06/2005 tarih ve 25860 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, kadastro teknik hizmetlerinin yerine getirilmesini sağlayacak lisanslı harita ve kadastro mühendislerinin faaliyet, denetim ve sorumluluklarına ve kuracakları harita ve kadastro bürolarına dair esas ve usûlleri belirlemek olduğu belirtilmiş.

2. maddesinin 1. fıkrasında, lisanslı harita kadastro mühendislik bürolarının açılıp işletilmesinin, lisans sahibi olanlara ait olduğu hükme bağlandıktan sonra lisans sahibi olabilmenin genel şartları. 2. fıkrasında ise özel şartları sayılmıştır.

Kanunun, lisansın iptalini düzenleyen 9. maddesinin (d) bendinde, lisanslı mühendisin altmış beş yaşını doldurmuş olması, lisans iptalini gerektiren haller arasında sayılmış, 11. maddesinde ise, "Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, harita ve kadastro mühendisleri odasının görüşleri alınmak suretiyle doksan gün içerisinde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce hazırlanarak yürürlüğe konulur." kuralına yer verilmiştir.

Dava konusu Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin imza yetkisinin devri konusunu düzenleyen 43. maddesinin 2. fıkrasında, 65 yaşını dolduran mühendislere yetki devri yapılamaz, kuralına yer verilmiştir.

Anayasanın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.

5368 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan hükümlerinin incelenmesinden, davalı idarenin Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmeliğin dava konusu edilen kısımlarını yönetmelikle düzenleme yetkisi bulunduğunda duraksama yoktur.

5368 sayılı Kanunun, lisansın iptalini düzenleyen 9. maddesinin (d) bendinde, lisanslı mühendisin altmış beş yaşını doldurmuş olması halinde lisansının iptal edileceği kuralına yer verilmiş bulunmaktadır. Buna göre lisans sahibi olabilmenin temel bir şartı olarak belirlenen altmış beş yaşını bir üst sınır olarak kabul eden Kanun hükmüne bağlı ve buna parelel olarak altmış beş yaşını ikmal eden mühendise imza yetkisinin devredilemeyeceğini düzenleyen dava konusu Yönetmelik kuralında üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Dava, Harita ve Kadastro Mühendisi olan davacı tarafından, 25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelik'in 43. maddesi, 2. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

29/06/2005 Tarih ve 25860 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun'un "Yemin ve sorumluluk" başlıklı 5. maddesi, 3. fıkrasında, lisans sahibi harita ve kadastro mühendisinin, görevinde bulunmadığı hallerde imza yetkisini en fazla bir ay süre ile aynı büroda çalışan en az iki yıl harita ve kadastro hizmetlerinde deneyimli, bir başka harita ve kadastro mühendisine devredebileceği, ancak bu durumda imza devrinde bulunan lisans sahibinin iş ve işlemlerden müteselsilen sorumlu olacağı.

4. fıkrasında, imza yetkisinin hangi şartlarda ve ne şekilde verilebileceğinin yönetmelikte belirleneceği kuralına yer verilmiş. "Lisansın iptali" başlıklı 9. maddesi, 1. fıkrası, 7221 sayılı Kanunla eklenen (d) bendinde, lisanslı mühendisin altmış beş yaşını doldurmuş olması, lisansın iptal edilmesini gerektiren haller arasında sayılmıştır.

25/09/2021 tarih ve 31609 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Yönetmelik'in 3. maddesi, (i) bendinde, "Lisanslı mühendis"in, lisans belgesini almış olan mühendisi; (j) bendinde, "Mühendis"in, harita ve kadastro, harita, jeodezi ve fotogrametri, geodezi, geomatik mühendisi veya yüksek mühendisi ifade edeceği düzenlemesine.

"Lisans alabilmek ve lisanslı büro açabilmek için aranan şartlar" başlıklı 5. maddesi, 1. fıkrası, (f) bendinde, "65 yaşını doldurmamış olmak." düzenlemesine. "İmza yetkisinin devri" başlıklı 43. maddesinde, "(1) Lisanslı mühendis, görevinde bulunamayacağı durumları belgelemek kaydıyla, imza yetkisini bir yıl içerisinde toplam otuz günü aşmamak şartıyla aynı büroda çalışan ve meslek alanında en az iki yıl harita ve kadastro hizmetlerinde deneyimli mühendise devreder.

Ancak; bu durumda imza devrinde bulunan lisans sahibi iş ve işlemlerden müteselsilen sorumludur.

(2) 65 yaşını dolduran mühendislere yetki devri yapılamaz.

(3) İmza yetkisinin devri lisans sahibinin yazılı onayı ile yapılır. Onayın bir sureti, lisanslı büro dosyasına konulur; diğerleri, kadastro müdürlüğüne gönderilir. Bu belgede, yetkili mühendisin adı, soyadı, unvanı, yetkinin verildiği tarih, yemini yaptıran mahkemenin adı, yetki sınırları, yetkinin kullanılacağı yer ve zaman belirtilir.

(4) Lisanslı mühendisin, görevi başında bulunmadığı zamanlarda, belgeler imza yetkisi devredilen yetkili mühendis tarafından isim ve unvan belirtilerek imzalanır.

(5) Lisans sahibi, gerekli gördüğü takdirde imza yetkisini her zaman geri alabilir ve keyfiyeti ilgiliye yazılı olarak bildirir. Bu yazının örneği, üçüncü fıkrada belirtilen yerlere gönderilir.

(6) İmza yetkisi devrinden önce, yetki verilecek mühendisin 18 inci madde uyarınca yemin işlemleri tamamlanır ve ilgili yerlere gönderilir." düzenlemesine; "Lisansın iptal edilmesi" başlıklı 44. maddesi, 1. fıkrası, (e) bendinde, "Lisans sahibinin 65 yaşını doldurmuş olması" düzenlemesine yer verilmiştir.

Yönetmeliğin Dava Konusu Düzenlemesinin İncelenmesi:

Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler.

Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette ve bu normları aşar nitelikte hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.

Yukarıda yer verilen 5368 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, imza yetkisinin hangi şartlarda ve ne şekilde verilebileceğinin yönetmelikte belirleneceği kuralına yer verildiği görülmektedir. Buna göre, imza yetkisinin hangi şartlarda ve ne şekilde verilebileceğini Kanunda yer alan hükümlere aykırı olmamak kaydıyla belirleme konusunda davalı idarenin yetkili olduğunda duraksama bulunmamaktadır.

Anılan yetkinin, dayanağı Kanuna uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı hususuna gelince;

5368 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 9. maddesiyle, lisanslı mühendisin "65 yaşını doldurmuş olması", lisansın iptal edilmesini gerektiren haller arasında sayılmış; dava konusu Yönetmelikte de bu kural aynen tekrar edilmiş, ayrıca bu kurala paralel olacak şekilde "65 yaşını doldurmamış olmak", lisans alma koşullarından biri olarak kabul edilmiştir. Yönetmeliğin dava konusu düzenlemesiyle de, 65 yaşını dolduran mühendislere imza yetkisinin devri yasaklanmıştır.

5368 sayılı Kanun'un 5. maddesi ile Yönetmeliğin 43. maddesi uyarınca, lisanslı mühendisin görevi başında bulunmadığı zamanlarda, belgelerin imza yetkisi devredilen mühendis tarafından imzalanacağı ve devreden lisanslı mühendis ile devredilen yetkili mühendisin bu iş ve işlemlerden müteselsilen sorumlu olacağı dikkate alındığında; yetki devri yapılan mühendisin, lisanslı mühendisin yetkilerine -devir konusu ve süresi ile sınırlı dahi olsa- sahip olacağı ve lisanslı bir mühendis gibi faaliyet yürüteceği açık olduğundan, 65 yaşını dolduran mühendislere yetki devri yapılabilmesinin, 5368 sayılı Kanun'un, 65 yaşını doldurmuş mühendislerin lisanslı mühendis olarak çalışamayacağına ilişkin kuralı ile bağdaşmayacağı sonucuna varılmaktadır.

Bu nedenle, 65 yaşını dolduran mühendislere yetki devri yapılamayacağı yönündeki dava konusu düzenlemenin, 5368 sayılı Kanun hükümlerine uygun olduğu, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı bir yönünün bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, 5368 sayılı Kanun'un, 7221 sayılı Kanunla eklenen Geçici 1. maddesinde, lisansın "65 yaşının doldurulmuş olması" nedeniyle iptalini öngören hükmün (m9/1-d), bu maddenin Resmi Gazete'de yayımlandığı 20/02/2020 tarihinde lisanslı mühendislik faaliyetini sürdürenler yönünden 2 yıl sonra (20/02/2022) uygulanacağı kurala bağlandığından; 65 yaşını dolduran mühendisler bakımından imza yetkisinin devrine ilişkin yasağın da, 20/02/2020 tarihinde lisanslı bürolarda mühendislik faaliyetini sürdürenler yönünden, aynı tarih itibarıyla (20/02/2022) uygulanmaya başlanması gerektiği tabiidir.

Belirtilen sebepler uyarınca dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık görülmemektedir.