Danıştay 10. Daire E.2022/5181 K.2023/1480

Dava konusu istem: Davacı tarafından; eşi ... 'ın Bursa İli, Söğütalan Jandarma Karakolunda 28/06/2011 tarihinde karakolda bulunan askerler tarafından darp edilmesi sonucu hayatını kaybetmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 1.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; meydana gelen olayda davacı yakınının olay günü gece vaktinde alkollü bir vaziyette izinsiz bir şekilde nizamiyeye girerek saldırgan bir tutum sergilemesi ve buradaki askerlerle tartışması, ölüm olayının, ölenden kaynaklanan haksız fiilin meydana getirdiği hiddetin etkisi altında işlenmesi gibi durumlar dikkate alındığında, davalı idarenin (%50) ve davacının murisi ...'ın (%50) kusurlarının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile davacının miktar artırım talebi doğrultusunda toplam 270.222,51 TL maddi tazminatının 1.000,00 TL'lik kısmının, ...

Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı davanın açılış tarihi olan 10/02/2012 tarihinden; kalan 269.222,51 TL'lik kısmın ise miktar artırım dilekçesinin davalıya tebliğ edildiği tarihten (30/03/2021) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı davacıya ödenmesine; davacının manevi tazminat istemine ilişkin olarak ise, ölüm tarihinde davacının yaşının genç olması, duyduğu elem ve ızdırap gibi durumlar dikkate alındığında, oluşan hizmet kusurunun ağırlığı, yaşanan hadiselerin bir bütün halinde oluş seyri değerlendirilerek,

davacının uğradığı manevi zarar karşılığında taktiren 50.000,00 TL'nin dava tarihinden (10/02/2012) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; meydana gelen olayda yürütülen hizmet ve zarar doğurucu eylem nedeniyle davalı idarenin tam kusurlu olduğu gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulü ile 540.445,02 TL maddi, 100.000,00 TL manevi tazminatın adli yargıda davanın açıldığı 10/02/2012 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, meydana gelen olayda idarelerinin sorumluluğunun bulunmadığı, hükmedilen tazminatın fazla olduğu iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminata ilişkin kısmının bozulması, manevi tazminat ilişkin kısmının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, eşi ... 'ın 28/06/2011 tarihinde Bursa İli, Söğütalan Jandarma Karakolunda bulunan askerler tarafından darp edilerek öldürüldüğü iddiasıyla olay nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 1.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmü düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A- Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının; Maddi Tazminat İsteminin Kabulüne İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Destekten yoksun kalma tazminatının amacı; desteğini yitiren kimsenin, ölümünden önce bulunduğu sosyal ve ekonomik yaşam düzeyinin devamını sağlayacak yardımın karşılığı olan paranın ödettirilmesidir. Dolayısıyla, destekten yoksunluk zararı, ölüm olayı olmasaydı desteğin yapacağı varsayılan yardım tutarı geleceğe yönelik olarak belirlenmek suretiyle hesaplanmaktadır.

Eşin ölümü durumunda onun desteğinden yoksun kalan diğer eş yararına, kural olarak destekten yoksun kalınan süre ile sınırlı olarak destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmesi gerekmektedir. Sağ kalan eşin yeniden evlenmesi durumunda, ölen eşin desteğine olan ihtiyacı yeni evlilik ile sona ereceğinden, sağ kalan eş yararına sadece yeniden evlenme tarihine kadar olan süre ile sınırlı olarak destekten yoksun kalma tazminatı hükmedilmesi gerekmektedir.

Bölge İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının %9 evlenme ihtimali olduğu kabul edilerek, muhtemel bakiye ömrünün tamamı için destekten yoksun kalma zararı hesaplandığı görülmekte ise de UYAP bilgi sisteminden ulaşılan nüfus kayıt örneği incelendiğinde, davacının 13/10/2019 tarihinde yeniden evlendiği dolayısıyla bu tarihten itibaren davacının ölen eşinin desteğine olan ihtiyacının sona erdiği anlaşılmaktadır.

Diğer yandan, söz konusu bilirkişi raporunda, olay tarihi itibariyle davacı yakını ... 'ın anne ve/veya babasının hayatta olup olmadığının araştırılmadığı, davacının zararının hesaplanmasında, bu kişilere destek payları oranında ayrılması gereken tutarın da göz önünde bulundurulmadığı görülmektedir.

Bu durumda; Bölge İdare Mahkemesince davacının destekten yoksun kalma zararının, yeniden evlendiği tarihe kadar belirlenmesi ve olay tarihi itibariyle davacı yakını ...'ın anne ve/veya babasının hayatta olup olmadığının araştırılarak, bu kişilerden birinin veya her ikisinin hayatta olduklarının tespiti halinde bu kişilere destek payları oranında pay ayrıldıktan sonra davacının destek payına düşen tazminat miktarının yeniden belirlenmesi gerekmektedir.

Buna göre Bölge İdare Mahkemesince, yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenecek rapora göre maddi tazminat istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup, temyize konu kararın maddi tazminata ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B-Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının; Manevi Tazminat İsteminin Kabulüne İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, davacının manevi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davalı idarece ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.