Danıştay 10. Daire E.2022/5419 K.2023/604

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Dava, 17/06/2022 tarihinde davalı idarenin web sitesinde yayımlanan Bitki Koruma Ürünleri Bayi ve Toptancılık Sınavı Duyurusu ile anılan duyurunun ekinde yer alan Bitki Koruma Ürünleri Bayi veya Toptancılık Sınavı Takvimi ve Uygulama Kılavuzunun iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava Şartları" başlıklı 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" kuralına yer verilmek suretiyle "derdestlik" dava açma şartları arasında sayılmış; 115. maddesinde ise, dava şartı noksanlığı tespit edildiğinde mahkemenin davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır.

6100 sayılı Kanun'un 114. maddesinin gerekçesinde, "... (ı) bendinde aynı davanın önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması hususu yani teknik bir ifadeyle derdestlik iddiası olumsuz bir dava şartı hâline getirilmiş ve bu suretle derdestlik itirazı bir ilk itiraz olmaktan çıkartılıp; dava şartına ilişkin usulî bir itiraza dönüştürülmesi sağlanmıştır. Açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın davacısı, hukukî korunma sürecini başlatmıştır.

Artık onun aynı davayı bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır; bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içerisinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı tek iş, davanın sonucunu beklemekten ibarettir. ... Daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, hangi saikle olursa olsun ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmaktaki yararı hukukî değildir.

O hâlde derdestlik itirazının korunmasının temelinde, aynı davanın tekrar açılıp görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukukî yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır. Hukukî yararın ise dava şartı olduğu konusunda, bu düzenlemeden önce dahi doktrin ve yargı uygulaması bağlamında bir görüş birliği mevcuttur." açıklamasına yer verilmiştir.

Hukuki Değerlendirme;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun tespit edilmesi hâlinde, usûl hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukukî yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Dava dosyası ile Dairemizin E:2022/4811 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; davacı tarafından, 17/06/2022 tarihinde davalı idarenin web sitesinde yayımlanan Bitki Koruma Ürünleri Bayi ve Toptancılık Sınavı Duyurusu ile anılan duyurunun ekinde yer alan Bitki Koruma Ürünleri Bayi veya Toptancılık Sınavı Takvimi ve Uygulama Kılavuzunun iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle 21/07/2022 tarihinde ...

İdare Mahkemesi kaydına alınan dilekçe ile bakılan davanın açıldığı; öte yandan, davacı tarafından aynı düzenleyici işlemlerin iptali istemiyle aynı tarihte Dairemizin E:2022/4811 sayılı esasına kaydedilen bir başka davanın daha açıldığı ve bu davanın derdest olduğu anlaşılmakta olup; bakılan davanın aynı istemle açılmış, tarafları, konusu ve sebepleri de aynı olan ikinci bir dava olduğu, ayrıca her iki davada elde edilmek istenen hukukî yararın da aynı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davacının derdest bulunan ilk davadan sonra işbu davayı açmakta korunmaya değer güncel bir hukukî yararı bulunmadığından, bakılan davanın derdestlik nedeniyle incelenmesi mümkün değildir.