Danıştay 10. Daire E.2022/6284 K.2025/3191

Davanın_konusu

Davacı tarafından, 27 Mayıs 1960 Askeri Darbe Mağdurlarının Zararlarının Tazmini Amacıyla Kurulan Komisyona (Komisyon) maddi ve manevi tazminat ödenmesi talebiyle yapılan ... sayılı başvuru üzerine maddi ve manevi tazminat talebinin reddi yolunda verilen 02/11/2021 tarihli Komisyon kararına karşı yapılan itirazın reddine dair 16/06/2022 tarihli Komisyon kararının iptali ile uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık 10.000,00 TL maddi ve 500.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra, dava dilekçesi 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendi yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçesinin, davacının dava açma ehliyeti olup olmadığı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, davacının, dava açma ehliyetinin bulunmadığının anlaşıldığı hallerde davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un 31. maddesi, ehliyet konusunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yollama yapmış olup anılan Kanun'un yerine geçen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda da taraf ehliyetinin medeni haklardan yararlanma, dava ehliyetinin ise medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirleneceği hükme bağlanmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 14. maddesinde, kısıtlıların fiil ehliyetinin bulunmadığı; 16. maddesinde, kısıtlıların, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça, kendi işlemleriyle borç altına giremeyecekleri düzenlenmiştir.

Anılan Kanun'un 12/03/2024 tarih ve 32487 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesiyle değiştirilen 407. maddesinde, "Kesinleşmiş hapis cezasının infazı amacıyla ceza infaz kurumunda bulunan ergin bir kişi, isteği üzerine kısıtlanır veya kendisine kayyım atanır.

Toplam beş yıl veya daha fazla kesinleşmiş hapis cezasının infazı amacıyla ceza infaz kurumunda bulunan ergin bir kişi, isteği bulunmasa dahi kişiliğinin veya malvarlığının korunması bakımından gerekli görülmesi hâlinde kısıtlanabilir. Cezayı yerine getirmekle görevli makam hapis cezasının infazına başlandığını derhâl vesayet makamına bildirir.

Vesayet makamı karar vermeden önce hükümlüyü dinler.

Bu Kanunun kayyımlığa ilişkin hükümleri niteliğine uygun düştüğü ölçüde bu madde için de uygulanır." hükümlerine; 413. maddesinin 1. fıkrasında, "Vesayet makamı, bu görevi yapabilecek yetenekte olan bir ergini vasi olarak atar." hükmüne; 462. maddesinin 8. fıkrasında, "acele hâllerde vasinin geçici önlemler alma yetkisi saklı kalmak üzere, dava açma, sulh olma, tahkim ve konkordato yapılması için vesayet makamının izni gerekli olduğu," hükmüne; yine 7499 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değiştirilen 471. maddesinde ise, "Özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet sebebiyle kısıtlı bulunan kişi üzerindeki vesayet, hapis hâlinin hukuka uygun bir şekilde sona ermesiyle kendiliğinden ortadan kalkar.

Hapis hâlinin devamı süresince aşağıdaki şartların varlığı hâlinde vesayet sona erdirilebilir:

1. Toplam beş yıldan az olan hapis cezasının infazına bağlı olarak verilen kısıtlama kararları bakımından kişinin isteminin bulunması,

2. Toplam beş yıl veya daha fazla kesinleşmiş hapis cezasının infazına bağlı olarak verilen kısıtlama kararları bakımından kişinin talebi üzerine kişiliğinin veya malvarlığının korunması sebebinin ortadan kalkması." hükümlerine yer verilmiştir.

Aktarılan yasal düzenlemeler incelendiğinde; ilk olarak kişinin vesayet altına alınması konusunda ikili bir ayrıma gidildiği ve bu kapsamda toplam 5 yılın altında kesinleşmiş hapis cezasının infazı amacıyla ceza infaz kurumunda bulunan ergin bir kişinin isteği üzerine kısıtlanacağının veya kendisine kayyım atanacağının, eğer hapis cezası toplam 5 yıl veya daha fazla ise, kişinin isteği bulunmasa dahi kişiliğinin veya malvarlığının korunması bakımından gerekli görülmesi hâlinde kısıtlanabileceğinin kurala bağlandığı;

vesayet halinin sona ermesine yönelik olarak getirilen düzenlemelerde ise, eğer kişi 5 yıldan az hapis cezasının infazına bağlı olarak kısıtlanmışsa kişinin isteminin bulunması halinde, 5 yıl veya daha fazla kesinleşmiş hapis cezasının infazına bağlı olarak verilen kısıtlama kararları bakımından kişinin talebi üzerine kişiliğinin veya malvarlığının korunması sebebinin ortadan kalkması hallerinde vesayet halinin sona erdirilebileceğinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca, söz konusu yasal düzenlemeler uyarınca, kişinin, kısıtlılık durumunun devam ediyor olması halinde, kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davalar dışındaki davaları vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesinin izni ile vasisi veya vasinin tayin edeceği vekili aracılığıyla açabileceği kuşkusuzdur.

Dava dosyasının incelenmesinden, davacı ...'nın toplam 5 yıldan fazla kesinleşmiş hapis cezasının bulunduğu ve anılan cezanın infazına başlandığı, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kızı ...'nın davacıya vasi olarak tayin edildiği, vasi tarafından davacı adına Av. ...'a vekaletname verildiği ve anılan vekil tarafından da bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmakla birlikte;

kısıtlı olan davacı adına dava açılabilmesi için vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesinden alınmış izne ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin dosyaya sunulmadığı görüldüğünden, Dairemizin 28/02/2023 tarihli ara kararıyla davacı vekilinden, 05/10/2023 tarihli ara kararıyla da davacının vasisinden davacı adına dava açabileceğini gösteren sulh hukuk mahkemesinden alınmış izin belgesinin istenildiği, verilen süre içerisinde bu ara kararlarına cevap verilmediği,

ayrıca, Dairemizin 20/03/2024 ve 01/10/2024 tarihli ara kararlarıyla davacıdan, davacının vasisinden ve davacının bulunduğu ceza infaz kurumu idaresinden yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca davacının vesayet kararının kaldırılması istemiyle herhangi bir başvuruda bulunulup bulunulmadığının veya yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin uygulanmasına ilişkin vesayet makamınca davacı hakkında ayrıca bir karar verilip verilmediğinin sorulduğu, ancak anılan ara kararlarına da cevap verilmediği, UYAP sistemi üzerinden yapılan araştırmada ise ...

Sulh Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ek kararı ile davacıya vasi olarak atanan ...'nın vasilik görevinin hükümlülük hali sona erinceye kadar devam ettiği anlaşıldığından vasilik görevi hakkında yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, bu tespit üzerine Dairemizin 27/02/2025 tarihli ara kararıyla davacının vasisinden ve vekilinden sulh hukuk mahkemesinden alınmış izin belgesinin dosyadaki bilgi ve belgelere göre karar verileceği ihtarında da bulunulmak suretiyle ikinci kez istenildiği, verilen süre içerisinde bu ara kararına da herhangi bir cevap verilmediği görülmektedir.

Bu haliyle, vasinin vesayeten vermiş olduğu vekalete istinaden avukat tarafından açılan davada, vasinin icazetinin tabii olarak bulunduğunun kabul edilmesi gerekmekle birlikte, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'ndaki yukarıda belirtilen değişiklikler sonrasında verilen sulh hukuk mahkemesi kararıyla davacının kısıtlılık halinin ve vasisi ...'nın vesayet görevinin devam ettiğinin hüküm altına alındığı, ayrıca, bu hususun netleştirilmesine yönelik ara kararlarımıza davacı, vasisi ve vekilince herhangi bir cevap da verilmediği açık olduğundan.

Dairemizce iki kez davacı vasisinden, iki kez de davacı vekilinden olmak üzere toplamda dört kez sulh hukuk mahkemesinden (vesayet makamından) 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 462. maddesinin 8. fıkrasında belirtilen ve vesayet makamının izninin gerekli olduğu haller arasında bulunan "dava açma" hususunda alınmış izin belgesi istenilmesine rağmen, vasi ... ve vekil ... tarafından bu hususa yönelik herhangi bir bilgi ve belge sunulmamış olması nedeniyle, davacı ...'nın yasal vasisi konumunda bulunan ...'nın görülmekte olan bu uyuşmazlığı takip edebilmesinin hukuken mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, vesayet makamından alınmış izin olmaksızın devam edilen bu davada objektif ehliyet koşulunun sağlanamadığı anlaşıldığından, davanın ehliyet yönünden reddedilmesi gerekmektedir.