Danıştay 10. Daire E.2022/6313 K.2025/4948

Dava konusu istem: Davacı tarafından, özel güvenlik görevlisi kimlik kartının yenilenmesi istemiyle yaptığı başvuru üzerine hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve araştırmasının olumsuz değerlendirildiğinden bahisle, silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartının ve çalışma izninin yenilenmeyerek iptal edilmesi ve özel güvenlik bilgi sistemine ret kaydı girilmesi yolunda tesis edilen Gaziantep Valiliği İl Özel Güvenlik Komisyonunun... tarih ve... sayılı kararının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ....

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte davacı hakkında ...Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında ceza yargılamasının devam ettiği sonrasında ise... tarih ve K:... sayılı kararla Türk Ceza Kanun'unun 191. maddesi uyarınca "kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak" suçundan dolayı davacının 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırıldığı, "hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına" karar verildiği ve anılan kararın kesinleştiğinin görüldüğü, davacının uyuşturucu kullanmak suçundan mahkum olduğu,

ancak hükmün açıklanmasının geri bırakıldığı, uyuşturucu suçlarından mahkum olmak veya bu suçtan dolayı ilgililer hakkında soruşturma veya kovuşturmanın devam ediyor olmasının özel güvenlik görevlisi olarak çalışılmasına engel olan şartlar arasında sayıldığı ve bu suçla ilgili olarak verilen ceza için hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesinin de anılan kısıtlayıcı durumu ortadan kaldırmadığının mevzuatta düzenlendiği, davacı hakkında her ne kadar uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı yapılan yargılama sonucunda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş ise de;

işlem tarihi itibarıyla davacı hakkında uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı devam etmekte olan bir kovuşturma bulunduğu, dolayısıyla, davacının 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un "Özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar" başlıklı 10/d-3 maddesinde yer alan şartı sağlamadığı gözetildiğinde,

özel güvenlik görevinin önemi ve özelliği ile yapılan işin niteliği de dikkate alındığında özel güvenlik kimlik kartı ve özel güvenlik çalışma izninin iptal edilmesi ve silahlı özel güvenlik kimlik kartı ile çalışma izninin yenilenmesine yönelik talebinin reddedilmesine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, hakkında "Kullanmak için uyuşturucu ve uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak" suçundan ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasındaki kovuşturmanın idari işlem tesis edilirken devam ettiği, HAGB kararı verilmesi üzerine itiraz aşamasında olduğu, idari işlem tesis edildikten sonra HAGB kararının kesinleştiği, HAGB kararının mahkumiyet kararı olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığının Soruşturma No:... sayılı dosyasında "kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak" suçundan dolayı ceza soruşturması yürütüldüğü v... tarih ve... esas sayılı iddianamenin kabulü sonrası ceza davası açıldığı,...

Asliye Ceza Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davacının 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, anılan karara karşı yapılan itirazın reddi üzerine kararın 11/12/2020 tarihinde kesinleştiği, diğer yandan davacının özel güvenlik görevlisi kimlik kartının yenilenmesi için davalı idareye başvurduğu,

yapılan arşiv araştırması neticesinde davacı hakkında "kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak" suçu ile ilgili devam eden bir ceza davası bulunduğundan bahisle dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava Konusu İşlemin 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) Bendinin 3. Alt Bendinde Aranan Şartlar Yönünden Değerlendirilmesi:

Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, özel güvenlik görevlisi olmaya engel suç ve cezalar sayma suretiyle belirlenmiş; aynı bendin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 3. alt bendinde ise, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmasının özel güvenlik görevlisi olmaya engel olacağı belirtilmiştir. Aynı fıkranın (h) bendinde ise, özel güvenlik görevlisi/adayı hakkında yapılacak güvenlik soruşturması sonucunun olumlu olması özel güvenlik görevlilerinde aranan şartlar arasında sayılmıştır.

Dava konusu işlemin, davacı hakkında yapılan arşiv araştırması neticesinde ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında "kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak" suçundan dolayı ceza yargılamasının devam ettiğinden bahisle 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3. alt bendi uyarınca tesis edildiği görülmektedir.

Bununla birlikte, 21/11/2024 tarih ve 32729 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 24/9/2024 tarih ve E:2024/65, K:2024/163 sayılı Anayasa Mahkemesi kararında.

10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun 11. maddesinin 01/02/2018 tarihli ve 7072 sayılı Kanunun 68. maddesiyle değiştirilen dördüncü fıkrasında yer alan '...bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği...' ibaresinin, 'anılan Kanunun 10. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (3) numaralı alt bendi' yönünden;

"...Özel güvenlik görevlilerinin haiz olduğu yetkiler ile toplumun mal ve can güvenliğinin sağlanmasındaki fonksiyonları gözetildiğinde bunların anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarını işlememiş kişilerden olmasının beklenmesi makuldür.

Ayrıca söz konusu suçları işledikleri henüz kesin hükme bağlanmasa bile haklarında bu suçlardan soruşturma veya kovuşturma başlatılan özel güvenlik görevlilerine ilişkin olarak birtakım tedbirlerin alınması da kamu güvenliğinin ve diğer bireylerin haklarının korunması bakımından gerekli görülebilir. Ne var ki henüz kesinleşmiş bir mahkûmiyetin bulunmadığı bir dönemde alınacak tedbirlerin, mahkûmiyetin kesinleşmesinden sonra alınacak tedbirler kadar ağır olmaması gerekir.

Bu bağlamda hakkında mahkûmiyet hükmü bulunmayan, anılan suçlardan dolayı soruşturma ve kovuşturma açılan kişilerin güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesinin oldukça ağır bir tedbir olduğu açıktır.

Kuralla ulaşılmak istenen amaca, ilgili makamlara kimliğin iptali yönünden soruşturma- kovuşturma sonuna kadar bekleme yetkisi vermek, bu durumun iş sözleşmesinin askıda kalması hâllerinden biri olarak kabulü, tedbir işleminin değişen şartlara göre soruşturma/kovuşturma aşamalarında belirli aralıklarla gözden geçirilmesine, buna göre tedbirin kaldırılmasına veya daha hafif bir tedbir uygulanmasına imkân tanınması, tedbir kararının azami ne kadar süre devam edeceğinin belirlenmesi gibi daha hafif tedbirlerle ulaşılmasının mümkün olduğu değerlendirilmektedir.

Bu itibarla kamu yararının sağlanması amacına daha hafif bir sınırlamayla ulaşılması mümkünken anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında soruşturma ve kovuşturma bulunan kişilerin özel güvenlik kimlik belgelerinin iptal edilmesini öngören kuralın çalışma hakkı ve özgürlüğüne ölçüsüz bir sınırlama getirdiği sonucuna varılmıştır." gerekçesi ile Anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.

Uyuşmazlıkta, 5188 sayılı Kanun'un 11. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "...bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği..." ibaresinin, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, özel hayata ve hayatın gizli alanına, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı hakkında devam etmekte olan bir soruşturma veya kovuşturma bulunmamak hükmünün düzenlendiği 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3. alt bendi yönünden, Anayasa Mahkemesinin 24/09/2024 tarih ve E:2024/65, K:2024/163 sayılı kararıyla,

çalışma hakkı ve özgürlüğüne ölçüsüz bir sınırlama getirdiği sonucuna varılarak iptal edilmiş olması ve Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğuna dair hüküm ile Danıştayın yerleşmiş içtihatlarında istikrarlı bir şekilde belirtildiği üzere, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü ve hukuk devleti ilkesine aykırı olacağı hususu göz önünde bulundurulduğunda, hakkında "kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek,

bulundurmak ve kullanmak" suçundan açılan ceza davasının derdest olduğu yani davacı hakkında anılan suçtan devam etmekte olan kovuşturma bulunduğu, dolayısıyla davacının özel güvenlik görevlilerinde aranan şartları kaybettiğinden bahisle 5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca silahlı özel güvenlik görevlisi kimlik kartının ve çalışma izninin yenilenmeyerek iptal edilmesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemin anılan sebep unsurunda bu gerekçe ile hukuka uygunluk görülmemiştir.

Dava konusu işlemin Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasına İlişkin Süreç Yönünden Değerlendirilmesi:

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan özel güvenlik görevlilerine ilişkin mevzuatta, özel güvenlik görevlileri hakkında gerek kimlik belgesi ve çalışma izni verilmesi gerekse bunların yenilenmesi sırasında güvenlik soruşturması yapılacağı, söz konusu soruşturmanın sonucu olumlu olanlara ve mevzuatta aranan diğer şartları taşıyanlara çalışma belgesi düzenleneceği, çalışma şartlarını kaybeden ve güvenlik soruşturması olumsuz olanların da belgelerinin iptal edileceği düzenlenmiştir.

Bu kapsamda da, dava konusu uyuşmazlıkta davalı idare tarafından davacı hakkında 4045 sayılı Kanun uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılarak, dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.

Öte yandan, dava konusu işlemin dayanağını oluşturan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen ve davalı idarece kullanılan davacıya ait kişisel veri niteliğindeki bilgilere, güvenlik soruşturması yapmakla görevli birimler tarafından ulaşılabileceğine ve anılan birimlerin bu kapsamdaki bilgileri alabileceğine dair kanuni düzenleme olan 4045 sayılı Kanun'a göre yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesi ulaşılmış olup.

5188 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde düzenlenen güvenlik soruşturması olumlu olmak koşulunun 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan güvenlik soruşturması yönünden Anayasa Mahkemesinin 21/04/2022 tarih ve E:2021/42, K:2022/45 sayılı kararıyla iptal edilmiş olması karşısında.

Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan, Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğuna dair hüküm ile Danıştayın yerleşmiş içtihatlarıyla istikrarlı bir şekilde belirtildiği üzere, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü ve hukuk devleti ilkesine aykırı olacağı hususu da göz önünde bulundurulduğunda, 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına dayanılarak tesis edilen işlemde bu gerekçe ile de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte, dava konusu işlemin bu gerekçe ile hukuka uygun olmadığı sonucuna ulaşılmış olmasının, davacı hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmadan ya da başkaca hiçbir işleme gerek olmadan davalı idarece doğrudan özel güvenlik kimlik kartı düzenlenmesi ve çalışma izni verilmesi yönünde işlem tesis edilmesi sonucunu doğurmayacağı da açıktır.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra idarelerce yapılacak güvenlik soruşturmasının usul ve esaslarını düzenleyen 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan Kanun'un 13. maddesinin 8. fıkrası ile 4045 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmış ve 14. maddesiyle de 4045 sayılı Kanun'a yapılan atıfların bu Kanun'a yapılmış sayılacağı kuralına yer verilmiştir. Davalı idarece, yukarıda belirtilen iptal gerekçesi doğrultusunda 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda öngörülen temel ilkelere, usul ve esaslara uygun olarak, davacı hakkında yeniden bir güvenlik soruşturması yapılabileceği ve neticesine göre yeni bir işlem tesis edilebileceği de kuşkusuzdur.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesin kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.