Danıştay 10. Daire E.2022/6971 K.2023/3909

2- …İlçesi ve … Başkanlığı VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- …

2- … (kendisine asaleten, …'a velayeten) VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının kabule ilişkin kısmının davalı idarelerce temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları …'ın Iğdır ili, Karakoyunlu ilçesi, …Köyü'ndeki sulama kanalına 16/07/2013 tarihinde düşerek hayatını kaybetmesi olayında, davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık olarak anne … için 3,000,00 TL (miktar artırımıyla 169.836,59 TL) maddi, 60.000,00 TL manevi; Baba … için 3,000,00 TL (miktar artırımıyla 87.911,20 TL) maddi, 60.000,00 TL manevi; kardeş … için 40.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 6.000,00 TL (miktar artırımıyla toplam 257.747,79 TL) maddi ve 180.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; meydana gelen olaya ilişkin davalı idarelerin ve davacıların kusurunun bulunup bulunmadığı ve kusur var ise oranının tespiti amacıyla mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 03/06/2021 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle.

"Kazazede çocuğu velayeti altında bulunduran ailesinin çocuğun bakımı esnasındaki ağır ihmali, çok küçük yaştaki bu çocuğun kanal boyuna gitmesine izin vermesi, onu kontrol, gözetim ve denetim altında tutmaması, koruma ve kollama görevini gereğince yerine getirmemesi ve bu hususta göstermiş olduğu zaafiyeti nedeniyle anne ve baba çiftinin yüzde yirmi (% 20) oranında kusurlu olduğu, kanalın DSİ Genel Müdürlüğü tarafından 10/08/1996 tarihi itibariyle …Sulama Birliğine devredildiği, kazanın meydana geldiği kanal etrafında da herhangi bir güvenlik tedbirinin alınmamış olması nedeniyle.

Sulama Birliğinin yüzde seksen (% 80) oranında kusuru olduğu" yönünde görüş bildirildiği; …'ın ölümü nedeniyle davacıların uğradığı destekten yoksun kalma niteliğindeki zararın hesaplanması amacıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 22/11/2021 havale tarihli bilirkişi raporunda, davacıların kusur oranına karşılık gelen tutarın düşürülmesi sonucunda baba …'ın 87.911,20 TL, anne …'ın ise 169.836,59 TL maddi zararının bulunduğu yönünde tespite yer verildiği, anılan raporun taraflara tebliği üzerine davacılar tarafından miktar artırım dilekçesi verildiği,

uyuşmazlıkta her ne kadar bilirkişi raporunda davalılardan DSİ Genel Müdürlüğünün kusurunun bulunmadığı belirtilmişse de idare hukuku ilkelerine göre idarelerin kendilerine verilen kamu hizmeti görevlerini gereklerine uygun şekilde yerine getirmekle yükümlü oldukları hizmetin kötü bir şekilde işlememesi için, gerekli tedbirleri önceden alması, yetenekli personel çalıştırması, hizmetin işleyişi sırasında da her aşamada denetleme görevini sosyal ve ekonomik imkanları ölçüsünde eksiksiz bir şekilde yerine getirmesi gerektiği dolayısıyla, DSİ Genel Müdürlüğünün sulama kanalı çevresinde gerekli güvenlik önlemini almaması veya.

Sulama Birliği'ne gerekli güvenlik önlemini aldırmaması ve bu hususta yerinde denetim yapmaması nedenleriyle ortaya çıkan maddi ve manevi zarardan sorumlu olduğu gerekçesiyle davacıların maddi tazminat istemlerinin kabulü ile 169.836,50 TL maddi tazminatın dava dilekçesinde talep edilen 3.000,00 TL'si için idareye başvuru tarihinden, 166.836,59 TL'si için ise miktar artırım dilekçesinin mahkeme kaydına girdiği tarih olan 28/01/2022 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacı …'a ödenmesine,

87.911,20 TL maddi tazminatın dava dilekçesinde talep edilen 3.000,00 TL'si için idareye başvuru tarihinden, 84.911,20 TL'si için miktar artırım dilekçesinin mahkeme kaydına girdiği tarih olan 28/01/2022 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacı …'a ödenmesine, davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile davacı …için 40.000,00 TL, davacı … için 40.000,00 TL, davacı … için 16.000,00 TL olmak üzere toplam 96,000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin talepler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; davalı idarelerin istinaf başvurularının reddine, davacıların istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddi ile mahkeme kararının davacıların miktar artırım dilekçesiyle artırdıkları kısmın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek faiziyle birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI

Davalılardan … Genel Müdürlüğü tarafından, davanın süresinde açılmadığı, olayın davacılar yakınının kendisi kusurundan kaynaklandığı ileri sürülmektedir. Davalılardan … İlçesi ve … Birliği tarafından, Mahkeme kararının idareleri hakkında hüküm içermemesi nedeniyle eksik olduğu, ayrıca davanın süresinde açılmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMALARI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulüne karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalılardan DSİ Genel Müdürlüğü'nün yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıların yakını …, 16/07/2013 tarihinde Iğdır ili, Karakoyunlu ilçesi, …Köyü'ndeki sulama kanalına düşmesi sonucu boğularak hayatını kaybetmiştir. Davacılar tarafından, meydana gelen olay nedeniyle uğradıkları zararın giderilmesi istemiyle Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne yaptıkları başvurunun reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı Kanun'un ön karar başvurusunun yapıldığı tarihteki haliyle 13. maddesinin 1. fıkrasında, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve herhalde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemelerinin gerekli olduğu, bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu kararın davalılardan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü açısından incelenmesi:

Dosyanın incelenmesinden, davacılar yakını …'ın 16/07/2013 tarihinde Iğdır ili, Karakoyunlu ilçesi, …Köyü'ndeki DSİ Genel Müdürlüğü tarafından yapılan kanala düşmesi sonucu hayatını kaybettiği, davacılar tarafından, olaydan sonra 05/06/2018 tarihinde.

Cumhuriyet Başsavcılığına olayın ne suretle gerçekleştiğini gösterir tüm belgelerin kendilerine verilmesinin istenilmesi üzerine verilen olay yeri inceleme tutanağında DSİ Genel Müdürlüğüne ait olduğu belirtilen A33/333 sayılı kanal hattı uyarınca herhangi bir bir emniyet tedbirinin olmadığı yönündeki ifadenin üzerine olayda DSİ Genel Müdürlüğünün kusurunun olduğunu taraflarınca 2018 yılında öğrenildiği iddiasıyla olay nedeniyle uğradıkları zararların giderilmesi istemiyle 09/07/2018 tarihli dilekçe ile DSİ 24. Bölge Müdürlüğüne başvurulduğu,

söz konusu başvurunun … tarih ve … sayılı işlemle reddedilmesi üzerine 31/07/2018 tarihinde bakılan dava açıldığı görülmektedir.

Öte yandan, olaya ilişkin olarak …Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından şüpheliler … ve ölenin dedesi … hakkında başlatılan Soruşturma No:… sayılı soruşturma kapsamında, olay tarihinde 3 yaşında olan davacıların yakınının annesinin bulunduğu evden dedesinin bulunduğu eve gittiği,

dedesi …'ın abdest aldığı sırada evden çıkarak evin bahçesinin yanında bulunan DSİ'ye ait sulama kanalına düşmesi sonucu vefat etmesi nedeniyle şüpheliler hakkında bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihmal etmek suretiyle ölümüne neden olmaları sebebiyle başlatılan soruşturma sonucunda ölenin sulama kanalına kendiliğinden girmesi veya düşmesi sonucu boğularak vefat ettiğinin anlaşıldığı,

köylerde çocuklarının yanlarında ebeveynleri olmaksızın dolaşmalarının olağan olduğu ve Türk Ceza Kanunu'nun 22. maddesinin 6. fıkrası uyarınca taksirli hareket sonucu neden olunan netice, münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa ceza verilmez." hükmünün düzenlendiği, süphelilerin olayda bilinçsiz taksirle hareket ettikleri ve ölenin şüphelilerden birinin annesi ve diğerinin ise torunu olması gerekçesiyle haklarında … tarih ve Karar No:… sayılı karar ile kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği görülmektedir.

Buna göre; davacılar tarafından, 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrası hükmü uyarınca olayın meydana geldiği 16/07/2013 tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde idareye başvurulması ve başvuru neticesinde tesis edilecek işlemin neticesine göre işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içerisinde dava açılması gerekmekte iken;

yakınlarının hayatını kaybettiği 16/07/2013 tarihli olaydan sonra 09/07/2018 tarihinde ön karar başvurusunun yapıldığı ve davacılar tarafından eylemin idariliğinin her ne kadar 05/06/2018 tarihinde …Cumhuriyet Başsavcılığına olayın ne suretle gerçekleştiğini gösterir tüm belgelerin kendilerine verilmesinin istenilmesi üzerine verilen olay yeri inceleme tutanağında DSİ Genel Müdürlüğüne ait olduğu belirtilen A33/333 sayılı kanal hattı uyarınca herhangi bir bir emniyet tedbirinin olmadığı yönündeki ifadenin üzerine öğrenildiği iddia edilmekte ise de davacıların olayın meydana geldiği sulama kanalının Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ait

olduğunu haklarında verilen kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararla öğrendikleri, bu karardan sonra olaya ilişkin olarak idarenin sorumluluğunu ortaya koyacak herhangi bir yeni durumun (ceza soruşturması/kovuşturması sonucu verilen kararlar, bilirkişi raporu vb.) da oluşmadığı anlaşıldığından, dava açma süresini canlandırma olanağı bulunmayan 09/07/2018 tarihli başvuru neticesinde açılan işbu davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, Bölge İdare Mahkemesince işin esasına girilerek karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Temyize konu kararın davalılardan … İlçesi ve … Birliği Başkanlığının açısından incelenmesi:

Dava dosyasının incelenmesinden, bakılan davaya ait dava dilekçesinde davalı olarak Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne yer verildiği, Mahkemece 22/02/2019 tarihli ara kararı ile bu idare yanında … İlçesi ve … Birliği Başkanlığının da hasım mevkiine alınmasına karar verildiği, yapılan yargılama sonucunda verilen temyize konu Mahkeme kararında meydana gelen zarardan davalılardan DSİ Genel Müdürlüğünün sorumlu olduğu gerekçesiyle davacıların tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verildiği, ancak anılan kararda diğer davalı …İlçesi ve … Birliği Başkanlığı hakkında herhangi bir hukuki değerlendirmede bulunulmadığı ve bu idare yönünden hüküm kurulmadığı görülmektedir.

Bu durumda, istinaf istemine konu Mahkeme kararında, davalılardan …İlçesi ve … Birliği Başkanlığı hakkında hüküm içermemesi nedeniyle de hukuki isabet bulunmadığından istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.