Danıştay 10. Daire E.2022/8898 K.2023/1469

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:.. sayılı kararıyla; uyumazlığın 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi kapsamında olmadığından idari yargının görev alanına girmediği, anılan Kanun'un 101. maddesi uyarınca iş mahkemelerinin görevinde olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun'dan değil, 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun'dan kaynaklandığı, idari yargının görevli olduğu, dava konusu işlemin iptaliyle fazladan ödenen primlerin iadesi yönünde karar verilmesi gerekirken davanın görev yönünden reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf talebinin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI :Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya uygun olmayan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından; 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında bulunduğundan Ar-Ge personelinin bölge dışında geçirdikleri süreler bakımından %50 oranında sigorta prim desteğinden faydalanması gerektiğinin düşünüldüğü, herhangi bir vergisel ve cezai yaptırıma maruz kalmamak adına 2021 Kasım Ayı 1003-B Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinin sigorta prim desteğinden faydalanmadan ihtirazi kayıtla verildiği, ilgili dönemde Ar-Ge personelinin bölge dışında geçirdikleri süreler bakımından yararlanması gereken %50 oranındaki sigorta prim desteği tutarının 635.100,60 olduğu belirtilerek bu tutarın hesabına iadesi istemiyle yapılan … tarih ve … sayılı başvurunun zımnen reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2. maddesinde idari dava türleri; "...idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar." olarak tanımlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, "dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: a) Görev ve yetki,....Yönlerinden sırasıyla incelenir." hükmü ve anılan Kanun'un "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde de; "Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin; a) 3/a bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine" karar verileceği hükme bağlanmıştır.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesinde; "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür." hükmüne yer verilmiştir.

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun'un "İndirim, istisna, destek ve teşvik unsurları" başlıklı 3. maddesinin 3. fıkrasında, "Sigorta primi desteği: Kamu personeli hariç olmak üzere teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde,

kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan veya teknoloji geliştirme projesi anlaşmaları kapsamında uluslararası kurumlardan ya da kamu kurum ve kuruluşlarından Ar-Ge projelerini desteklemek amacıyla fon veya kredi kullanan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen ya da TÜBİTAK tarafından yürütülen Ar-Ge ve yenilik projeleri ile rekabet öncesi işbirliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlanan işletmelerde çalışan Ar-Ge ve destek personeli,

bu Kanun kapsamında yukarıda sayılan kurum ve kuruluşlar tarafından desteklenen tasarım projelerinde ve tasarım merkezlerinde çalışan tasarım ve destek personeli ile 26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun Geçici 2 nci maddesi uyarınca ücreti gelir vergisinden istisna olan personelin; bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı, Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirket tarafından 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında bulunduğundan Ar-Ge personelinin bölge dışında geçirdikleri süreler bakımından %50 oranında sigorta prim desteğinden faydalanması gerektiğinin düşünüldüğü, herhangi bir vergisel ve cezai yaptırıma maruz kalmamak adına 2021 Kasım Ayı 1003-B Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinin sigorta prim desteğinden faydalanmadan ihtirazi kayıtla verildiği,

ilgili dönemde Ar-Ge personelinin bölge dışında geçirdikleri süreler bakımından yararlanması gereken %50 oranındaki sigorta prim desteği tutarının 635.100,60 olduğu belirtilerek bu tutarın hesabına iadesi istemiyle yapılan … tarih ve … sayılı başvurunun zımnen reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.

Uyuşmazlıkta, davacı şirketin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından almış olduğu "Yerinde Ar-Ge Merkezi" sertifikası belgesi uyarınca 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında faaliyet yürüten tüzel kişiliği haiz bir şirket olduğu; 5746 sayılı Kanunda Ar-Ge faaliyetlerine ilişkin olarak bazı destek ve teşvik düzenlemelerine gidildiği ve söz konusu Kanun'un 3. maddesinin 3. fıkrasında da bazı şartların sağlanması halinde Ar-Ge merkezlerinde çalışan personelin sigorta primi işveren hissesinin yarısının Maliye Bakanlığınca karşılanacağı düzenlemesine yer verildiği görülmektedir.

Bu durumda, uyuşmazlığın esasının, davacının 2021 yılı Kasım ayı için davalı idareye sunduğu Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesinde 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca sigorta primi işveren hissesinden faydalandırılarak fazladan ödediğini düşündüğü ödemelerin iadesi talebinin idarece zımnen reddinden kaynaklandığı, söz konusu talep 5510 sayılı Kanun kapsamında bir talep olmadığı gibi uyuşmazlığın da 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması nedeniyle ortaya çıkmadığı, anılan sigorta prim desteğinden yararlandırılmanın davalı idarece kamu gücü kullanılmak suretiyle tek taraflı olarak gerçekleştirildiği,

mahiyeti itibarıyla söz konusu işlemin idari yargı yerlerinin denetimine tabi olduğu, dolayısıyla davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından İdare Mahkemesince davanın görev yönünden reddi yolunda verilen karara yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.