Danıştay 10. Daire E.2023/1187 K.2023/3936

…, …, …, …, …'na velayeten 2- … 3- … 4- … 5- … VEKİLİ : Av. …

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı

VEKİLİ

1. Hukuk Müşaviri Yrd. V. …

İSTEMLERİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacıların yakını olan ...'nun, Diyarbakır ili, Kulp ilçesi, …mevkiinde içinde bulunduğu aracın bölücü terör örgütü mensupları tarafından yola döşenen patlayıcı maddenin infilak etmesi sonucu 08/04/2020 tarihinde hayatını kaybetmesi nedeniyle uğradıkları manevi zararlara karşılık toplam 690.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, olay öncesinde olayla ilgili istihbari mahiyette herhangi bir bilgi olmadığı, konuyla ilgili herhangi bir kamu görevlisinin ihmal ve kusuruna dair bir tespit ve idari soruşturmanın bulunmadığı, …Cumhuriyet Başsavcılığınca olayla ilgili soruşturma başlatıldığı ve soruşturmanın devam ettiği, olayın olduğu bölgenin terör olaylarının yoğun yaşandığı bir bölge olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, davalı idarelere atfı kabil bir hizmet kusurunun bulunmadığı,

bu kapsamda davacıların uğradığı zararda davalı idarelerin kusursuz sorumluluk ve sosyal risk çerçevesinde sorumluluklarının bulunduğu, bu durumda, ölüm olayının gerçekleşme biçimi ve vehameti ile olayın ölenin yakınları olan eşi, çocukları ve kardeşleri üzerinde yarattığı olumsuz etki de göz önünde bulundurulduğunda, bahsedilen olayda vefat eden şahsın yakınları olan davacıların duyduğu elem ve ızdırabı gidermek üzere davacılardan eş … ile çocuklar …, …, …, … ile … için ayrı ayrı 40.000,00 TL, kardeşler …, …, …,

… için ayrı ayrı 20.000,00 TL olmak üzere toplam 320.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 14/01/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Tarafların istinaf başvurusunda bulunması üzerine …Bölge İdare Mahkemesi.

İdari Dava Dairesince; dava konusu olayda, manevî zararı doğuran olayın yaşam hakkını sona erdiren bir ölüm olayı olması, ölüme neden olan eylemin oluş şekli itibarıyla toplumda yarattığı infial, olayın etkisi ve niteliği, zarar gören davacılar ile hayatını kaybeden kişi arasındaki yakınlık derecesi, zarar gören davacıların ve müteveffanın yaşı, idarenin hizmet kusurunun bulunmayışı ve kusursuz sorumluluğu nazara alınarak, davacılardan eş … için 50.000,00 TL, çocuklar … için 20.000,00 TL, … için 20.000,00 TL,.

20.000,00 TL, … için 20.000,00 TL, … için 20.000,00 TL, kardeşler … için 10.000,00 TL, … için 10.000,00 TL, … için 10.000,00 TL ve … için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 190.000,00 TL manevi tazminatın, davalı idarelere yapılan idari başvuru tarihi olan 14/01/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı idarelerce davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI

Davacılar tarafından, Bölge İdare Mahkemesince hükmedilen manevi tazminat miktarının yetersiz olduğu, müteveffa ve kendilerinin ülkesine ve milletine bağlı insanlar olması sebebiyle hedef alındığı ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, 5233 sayılı Kanun kapsamında sulhnamenin imzalanmasından sonra dava açılamayacağı, hizmet kusuru gerekçesiyle manevi tazminata hükmedilecekse idari işlem ve zarar arasındaki illiyet bağının ispatlanması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI : Taraflarca karşılıklı olarak temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kısmen kabulü kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacıların duruşma istemi yerinde görülmeyerek dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden, davacılar yakını müteveffa …'nun, 08/04/2020 tarihinde Diyarbakır ili, Kulp ilçesi, …Mahallesi mevkinde PKK/KCK silahlı terör örgütü mensuplarınca yola döşenen mayının infilak etmesi sonucu içinde bulunduğu araçta vefat ettiği, bu durumun,. Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosu tarafından düzenlenen 08/04/2020 günlü "Olay Yeri Tespit Tutanağı" ile tutanak altına alındığı, müteveffa …'nun eşi davacı … tarafından.

5233 sayılı Kanun kapsamında gereğinin yapılması istemiyle Zarar Tespit Komisyonuna başvuruda bulunulduğu, Zarar Tespit Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararı ile ilgiliye 53.543,90 TL ödenmesine karar verildiği, taraflar arasında sulhnamenin imzalandığı, davacılar tarafından bu defa, meydana gelen ölüm olayı nedeniyle çektikleri üzüntülerinin karşılığı toplam 1.500.000,00 TL manevi tazminat tutarının taraflarına ödenmesi istemiyle 14/01/2021 tarihli dilekçe ile İçişleri Bakanlığına başvuruda bulunulduğu, İçişleri Bakanlığı tarafından söz konusu dilekçenin Diyarbakır Valiliğine gönderildiği,

Diyarbakır Valiliği Hukuk İşleri Şube Müdürlüğünün … tarih ve …sayılı yazısıyla da "5233 sayılı Kanun kapsamında maddi zararların karşılandığı, manevi tazminat talebine ilişkin olarak Zarar Tespit Komisyonu tarafından yapılacak herhangi bir işlem olmadığının" davacılara bildirilmesi üzerine,

müteveffa …'nun eşi … için 90.000,00 TL, kızı … için 80.000,00 TL, kızı … için 80.000,00 TL, kızı …için 80.000,00 TL, kızı … için 80.000,00 TL, oğlu … için 80.000,00 TL, kardeşi … için 50.000,00 TL, kardeşi … için 50.000,00 TL, kardeşi … için 50.000,00 TL, kardeşi … için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 690.000,00 TL manevi tazminatın ölüm olayının meydana geldiği 08/04/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istemiyle görülmekte olan iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

I- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacılardan …, …, …, … ve …nun Manevi Tazminat İstemlerinin Kısmen Kabulü, Kısmen Reddi Yönünden İncelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın, yukarıda ismi yer alan davacılar yönünden manevi tazminata ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

II- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacılardan …, …, …, …, …'nun Manevi Tazminat İstemlerinin Kısmen Kabulü, Kısmen Reddi Yönünden İncelenmesi:

Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ızdırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Kendisinin veya yakınlarının uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.

Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, davacılar murisine yönelik gerçekleştirilen terör eylemi sonucu vefatı neticesinde davacıların (müteveffanın çocukları) yaşadığı elem ve ızdırap nedeniyle maruz kaldığı özel ve olağanüstü nitelikteki manevi zararının kusursuz sorumluluk ve sosyal risk ilkesi gereğince karşılanması gerektiği, zarara yol açan olayın oluş şekli değerlendirildiğinde, İdare Mahkemesince hükmedilen manevi tazminatın yetersiz olduğu görülmekte olup, manevi tazminatın amaç ve niteliği de dikkate alınarak olay karşısında duyulan acıyla da orantılı olacak şekilde yeniden takdiren belirlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.