Danıştay 10. Daire E.2023/1540 K.2023/1629

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; Kars ili, Kağızman ilçesi, … - … Karayolu … km. … Köyü mevkiinde bulunan ve şirketlerine ait … Regülatörüne bölücü terör örgütü mensupları tarafından 15/08/2014 tarihinde yapılan terör saldırısı sonucu meydana geldiği ileri sürülen 754.941,13 TL zararın ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Kars Valiliği Zarar Tespit Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 2.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla. 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi kapsamında yapılan başvurunun reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemin idari davaya konu olabilecek nitelikte bir işlem olmaması nedeniyle, bu işlem yönünden davanın incelenmeksizin reddine; maddi tazminat yönünden ise,

davacı şirketin davalı idarenin kusurlu eylemi neticesinde terör eylemine maruz kalması ve olay ile eylem arasında illîyet bağını ve dolayısıyla sorumluluk oranını azaltan bir etki bulunmaması nedeniyle davalı idarece davacı şirketin oluşan (taleple bağlı kalınarak) (karar tarihine kadar ıslah talebi sunulmamıştır.) 2.000,00 TL maddî zararının ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın 2.000,00 TL maddi tazminat istemi yönünden kabulüne, 2.000,00 TL maddi tazminat tutarının idareye başvuru tarihi olan 03/04/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesi kararının aleyhlerine ilişkin kısımlarının kaldırılması istemiyle taraflarca yapılan istinaf başvurusu sonucunda. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince.

İdare Mahkemesi kararının, işlemin incelenmeksizin reddine yönelik kısmına karşı davacı tarafından yapılan, maddi tazminat isteminin esasına yönelik olarak ise davalı idarece yapılan istinaf başvurularının reddine, davacı tarafından maddi tazminata yönelik yapılan istinaf başvurusunun ise kabulüne, 30/03/2021 tarihli bilirkişi raporuyla hesaplanan ve istinaf aşamasında miktar artırımı suretiyle artırılan 740.075,13 TL maddi tazminatın davalı idare tarafından, idareye başvuru tarihi olan 03/04/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : 1) Davalı idare tarafından, dava konusu olayda hizmet kusurunun bulunmadığı, ayrıca kabul anlamına gelmemekle birlikte hizmet kusuru olduğu varsayılsa bile istinaf dilekçesiyle tazminat miktarının artırılmasının hakkaniyete aykırı olduğu ileri sürülmektedir. 2) Davacı tarafından, temyize konu kararın maddi tazminat tutarına işletilecek yasal faize ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Taraflarca karşılıklı olarak temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacı şirket tarafından, Kars ili, Kağızman ilçesi, … - … Karayolu … km. … Köyü mevkiinde bulunan ve şirketlerine ait SENA Regülatörüne bölücü terör örgütü mensupları tarafından 15/08/2014 tarihinde yapılan terör saldırısı sonucu meydana geldiği ileri sürülen 754.941,13 TL zararın ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Kars Valiliği Zarar Tespit Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 2.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Bakılan davada ilk olarak.

İdare Mahkemesinin tek hakimle verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın süre aşımı nedeniyle reddedildiği, bu karara karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun geçici 8. maddesi uyarınca İdare Mahkemesinin karar verdiği tarih itibarıyla uyuşmazlıkta uygulanan 45. maddede yer alan, tek hakimle verilen nihai kararlara, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemelerin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine itiraz edilebileceği kuralı uyarınca.

Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine itiraz başvurusunda bulunulduğu, anılan Dairenin 04/11/2016 tarih ve E:2016/692, K:2016/436 sayılı kararıyla davanın süresinde açıldığı gerekçesiyle itirazın kabulüne, İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verildiği; ...

İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla, dava konusu işlemin iptaline, 2.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden ise, iptal kararı uyarınca davalı idarece yeniden değerlendirme yapılarak, zarar olup olmadığı tespit edilerek, terör eylemi nedeniyle oluşan zararın tazmin edileceği gerekçesiyle bu aşamada karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, bu karara karşı davalı idarece yukarıda anılan itiraz kanun yoluna başvurulmasının ardından.

Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih E:…, K:… sayılı kararıyla, itirazın kabulüne, İdare Mahkemesi kararının bozulmasına, tazminat istemi yönünden davanın reddine, 29/04/2015 tarih ve 31 sayılı işlem yönünden ise söz konusu işlemin 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi kapsamında ön karar olduğu gerekçesiyle incelenmeksizin reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı tarafından yapılan karar düzeltme başvurusu sonucunda ise. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, karar düzeltme isteminin kabulüne, Dairelerinin … tarih E:…, K:… sayılı kararı kaldırılarak İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Son olarak ... İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; davaya konu edilen işlem yönünden davanın incelenmeksizin reddine, maddi tazminat yönünden ise, 2.000,00 TL maddi tazminat tutarının idareye başvuru tarihi olan 03/04/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş; bu karara karşı taraflarca aleyhlerine ilişkin kısımlarının kaldırılması istemiyle yapılan başvuru sonucunda temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:..., K:… sayılı kararı verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesiyle eklenen Geçici 8. maddesinde, bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümlerin, 2576 sayılı Kanun'un, bu Kanunla değişik 3. maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanacağı; 2577 sayılı Kanun'un 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle değişik 45. maddesinin 1. fıkrasında ise, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde istinaf yoluna başvurulabileceği kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesinde belirtilen bölge idare mahkemeleri İstanbul, Bursa, İzmir, Ankara, Konya, Samsun, Erzurum ve Gaziantep illerinde kurulmuş olup; anılan Bölge İdare Mahkemeleri, Adalet Bakanlığı tarafından 07/11/2015 tarih ve 29525 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bölge Adliye Mahkemeleri ve Bölge İdare Mahkemelerinin Tüm Yurtta Göreve Başlayacakları Tarihe İlişkin Karar uyarınca 20/07/2016 tarihinde göreve başlamıştır.

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Tek hakimle çözümlenecek davalar" başlıklı 7. maddesinde, uyuşmazlık miktarı yirmibeşbin Türk Lirasını aşmayan Konusu belli parayı içeren idarî işlemlere karşı açılan iptal davalarının tek hakimle çözüleceği kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı Kanun'un 21/05/2014 tarihinde uygulanmakta olan ve 6352 sayılı Kanun ile değişik “itiraz” başlıklı 45. maddesinde sayılan uyuşmazlıklarla ilgili olarak, idare ve vergi mahkemelerince verilen nihai kararlar ile tek hakimle verilen nihai kararlara, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemelerin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine itiraz edilebileceği hüküm altına alınmış olup; 46. maddesinde ise, itiraz yolu öngörülmeyen idare mahkemelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edileceği belirtilmiştir.

Öte yandan; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;

a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar.

b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar";

2. fıkrasında ise "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay;

a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar.";

3. fıkrasında, "Kararların kısmen onanması ve kısmen bozulması hâllerinde kesinleşen kısım Danıştay kararında belirtilir.";

4. fıkrasında, "Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır..." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, 754.941,13 TL zararın ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Kars Valiliği Zarar Tespit Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 2.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılan davada idareye başvuru dilekçesinde talep edilen miktar tek hakimle çözümlenecek dava sınırının üzerinde olmasına rağmen ...

İdare Mahkemesince tek hakimle 23/06/2016 tarihinde karar verildiği, ancak yukarıdaki açıklamalar ve yürürlükteki mevzuat göz önüne alındığında; söz konusu ilk kararın, 20/07/2016 tarihinden önce verildiği ve temyize tabi bir karar olduğu fakat bu husus dikkate alınmadan. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin 04/11/2016 tarihli kararıyla itirazen incelenen kararda bu yönde bir değerlendirme yapılmadığı ve sonraki süreçte de benzer şekilde itiraz kanun yoluna başvurularak yargılamanın devam ettiği, son olarak Mahkemece verilen kararın yine itiraz kanun yolu gösterilmek suretiyle verildiği, bu sefer. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince istinaf kanun yolu incelemesi yapılarak karar verildiği ve bu kararın temyiz edildiği görülmekle birlikte; esasen ilk kararın verildiği tarih itibarıyla temyiz kanun yoluna tabi olduğu görülen davada,. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyize tabi olduğunun kabul edilmesi gerektiğinden ve temyiz incelemesi de Danıştayda yapılacağından. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince görevsizlik kararı verilerek dosyanın Danıştaya gönderilmesi gerekirken, tarafların istinaf başvurularının esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesinde usul kurallarına uygunluk görülmemiştir.